تورم افسار پاره کرد؛ رکوردشکنی بیسابقه نرخ تورم در اردیبهشت ۱۴۰۵
بررسی نرخ تورم اردیبهشت ۱۴۰۵: بانک مرکزی و مرکز آمار از رشد خیرهکننده قیمتها و تورم سهرقمی در برخی کالاها خبر میدهند. .
اگر این روزها هنگام خرید مایحتاج روزانه یا پرداخت قبوض، فشار سنگینتری را بر سفره خود احساس میکنید، آمارها تنها تاییدکننده مشاهدات شما هستند.
اردیبهشت ۱۴۰۵ به نقطه عطفی در اقتصاد ایران تبدیل شد؛ ماهی که در آن نه تنها شاخصهای اقتصادی به رنگ قرمز درآمدند، بلکه نرخ تورم در برخی اقلام از مرزهای روانی عبور کرد و سهرقمی شد. حالا، هم بانک مرکزی و هم مرکز ملی آمار، با وجود اختلاف در ارقام، بر یک حقیقت تلخ توافق دارند: تورم، شتابی بیسابقه گرفته است.
اختلاف در اعداد، توافق در واقعیت
گزارشهای جدید مرکز آمار و بانک مرکزی نشان میدهد که علیرغم تفاوت در شیوههای محاسباتی، روند صعودی تورم در کشور غیرقابلانکار است. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، شاخص قیمت مصرفکننده در اردیبهشتماه به عدد ۶۱۹.۶ رسیده است که نشاندهنده رشد خیرهکننده ۸.۸ درصدی تنها در یک ماه است.
این گزارش تاکید دارد که نرخ تورم نقطهبهنقطه خانوارهای کشور به ۸۳.۹ درصد رسیده است. به زبان سادهتر، خانوادههای ایرانی برای تهیه سبد کالا و خدمات یکسان نسبت به اردیبهشت سال گذشته، ۸۳.۹ درصد بیشتر هزینه کردهاند. در همین حال، بانک مرکزی نیز با ارائه اعداد متفاوت، وضعیت را بحرانی توصیف کرده و نرخ تورم در مناطق شهری را صعودی گزارش داده است.
چرا سفرهها کوچکتر شد؟ (علل تورم)
اقتصاددانان ریشههای این جهش قیمتی را در تصمیمات کلان و تنشهای خارجی جستوجو میکنند. دولت که در ماههای پایانی سال ۱۴۰۴ طرح حذف ارز ترجیحی و بهاصطلاح «جراحی اقتصادی» را کلید زد، اکنون با تبعاتی مواجه شده که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، از کنترل خارج شده است.
این شوک ارزی، همزمان با برخی تنشهای منطقهای و محدودیتهای صادراتی، مانند دومینویی عمل کرد که قیمت تمام کالاها را تحتتاثیر قرار داد. نتیجه این فشارها، ثبت بالاترین نرخ تورم سالانه از ابتدای دهه ۹۰ تاکنون بوده است؛ رقمی که در اردیبهشت ۱۴۰۵، از مرز ۵۷ درصد عبور کرده و رکورد تاریخی جدیدی را به ثبت رسانده است.
از کالاهای سهرقمی تا فشار به دهکهای درآمدی
یکی از نگرانکنندهترین بخشهای گزارشهای اخیر، تورم کالاهای خوراکی است. طبق اعلام مرکز آمار، تورم نقطهبهنقطه در بخش خوراکیها از مرز ۱۲۹ درصد عبور کرده است. وقتی از تورم سهرقمی صحبت میکنیم، یعنی در برخی اقلام اساسی، قیمتها نسبت به سال گذشته بیش از دو برابر شدهاند.
این فشار تورمی بر دهکهای مختلف درآمدی نیز نابرابر است؛ بهطوریکه فاصله تورمی دهکها به ۷.۳ واحد درصد رسیده و شکاف طبقاتی را در اثر تورم بیش از پیش نمایان کرده است. گروههایی مانند بهداشت و درمان (با ۲۳ درصد افزایش ماهانه) و اثاثیه منزل، بیشترین فشار را به سبد خانوار وارد کردهاند.
چشمانداز پیشرو
پیشتر کارشناسان نسبت به تبعات تورمی شوکهای دیماه ۱۴۰۴ هشدار داده بودند؛ هشدارهایی که اکنون با دادههای رسمی تایید میشود. با توجه به تداوم چالشهای تجاری و اثرات روانی حوادث اخیر، باید دید سیاستگذاران اقتصادی برای مهار این نرخ تورم افسارگسیخته چه راهکاری خواهند داشت. آنچه مشهود است، این است که اقتصاد کشور در سال ۱۴۰۵، دورانی سخت و پرنوسان را سپری میکند که معیشت عموم مردم را مستقیماً هدف گرفته است.
