سه پیشبینی تکاندهنده از قیمت دلار تا پایان سال
سه سناریوی مهم برای قیمت دلار تا پایان سال بر اساس مدلهای اقتصادی؛ از احتمال دلار ۲۳۰ هزار تومانی تا تاثیر توافقات سیاسی بر بازار ارز.
بازار ارز ایران در آستانه ماههای پایانی سال، بار دیگر در دوراهی حساس متغیرهای اقتصادی و تنشهای سیاسی قرار گرفته است. تغییرات شتابان تورم و نقدینگی، فعالان اقتصادی را با این پرسش اساسی روبرو کرده که روند حرکتی اسکناس آمریکایی به کدام سو خواهد رفت؟
امیرمحمد گلوانی، کارشناس برجسته اقتصادی، با تشریح سناریوهای پیشرو در همایش «چشمانداز اقتصاد ایران»، از ارقام و مدلهایی پرده برداشته که نشان میدهند کنترل دستوری بازار دیگر مانند گذشته کارساز نیست. در این گزارش، سه سناریوی محتمل برای قیمت دلار تا پایان سال را بر اساس تحلیلهای بنیادی بررسی میکنیم.
سناریوی اول؛ تداوم وضعیت موجود و دلار ۲۳۰ هزار تومانی
در سناریوی نخست که فرض را بر «ادامه شرایط فعلی بدون توافق یا تنش بزرگ» میگذارد، مدلهای اقتصادی تصویر متفاوتی را ترسیم میکنند. در صورت تداوم تورم بالا، رشد محدود اقتصادی و حفظ صادرات نفت و گاز در سطح تقریبی ۴۰ میلیارد دلار، مدلهای محاسباتی نرخ ارز میانگین سال را بین ۱۹۰ تا ۲۵۸ هزار تومان تخمین میزنند.
در این میان، برآیند تحلیلها نشان میدهد که میانگین قیمت دلار تا پایان سال در صورت حفظ این فرمول اقتصادی، در محدوده ۲۳۰ تا ۲۴۰ هزار تومان آرام خواهد گرفت.
چرا سرکوب دستوری نرخ ارز دیگر ممکن نیست؟
یکی از نکات کلیدی در تحلیل وضعیت بازار، بیاثر شدن سیاستهای انقباضی و سرکوبهای طولانیمدت ارزی است. در شرایطی که اقتصاد ایران با تورمهای بسیار بالا دستوپنجه نرم میکند، فرآیند تعدیل بازار بسیار سریعتر از گذشته رخ میدهد. فشار انباشتهشده تورمی به سرعت راه خود را باز کرده و خود را در نوسانات بازار آزاد نشان میدهد؛ موضوعی که نشان میدهد بانک مرکزی دیگر ابزار کافی برای فشرده نگه داشتن فنر ارز را در اختیار ندارد.
سناریوی دوم؛ تشدید تنشها و جهش به کانال ۲۸۰ هزار تومان
سناریوی دوم که سناریوی بدبینانه یا بحرانی نامیده میشود، بر پایه تشدید تنشهای سیاسی و امنیتی طراحی شده است. در صورت کاهش درآمدهای نفتی، افت محسوس رشد اقتصادی و به دنبال آن افزایش شتابان رشد نقدینگی و تشدید تورم، مدلهای ارزی ارقام بالاتری را نشان میدهند. طبق این پیشبینی، در صورت تحقق این شرایط فرضی، متوسط قیمت دلار تا پایان سال میتواند به راحتی سطوحی فراتر از محدوده ۲۸۰ هزار تومان را لمس کند.
سناریوی سوم؛ گشایشهای سیاسی و احتمال ریزش قیمتها
نقطه مقابل سناریوهای صعودی، سناریوی خوشبینانه است که کاملاً به بهبود روابط خارجی و سیاست بینالملل گره خورده است. گلوانی تاکید میکند که این محاسبات صرفاً بر اساس پیشفرضهای اقتصادی فعلی به دست آمدهاند. بنابراین، در صورت بروز هرگونه توافق سیاسی پایدار، کاهش یا رفع تحریمها و جهش در صادرات نفت، این پتانسیل وجود دارد که قیمت دلار تا پایان سال در سطوحی به مراتب پایینتر از پیشبینیهای قبلی قرار گیرد.
متغیرهای بنیادی؛ کلید اصلی ثبات پایدار در بازار ارز
در نهایت باید به این واقعیت ساختاری توجه داشت که نبض بازار ارز ایران بیش از هر چیز تحت تاثیر متغیرهای کلان و بنیادی است. میزان درآمدهای نفتی، نرخ رشد نقدینگی، شتاب خروج سرمایه از کشور، تورم داخلی و کیفیت روابط دیپلماتیک، پنج بازوی اصلی تعیینکننده قیمت هستند. اگرچه دخالتها و سیاستهای کوتاهمدت بانک مرکزی میتواند در مقاطعی نوسانات شدید بازار را آرام کند، اما بدون اصلاحات ساختاری در این بخشها، دستیابی به ثباتی پایدار در بازار ارز ممکن نخواهد بود.
