آیا ترامپ به توافق جدید با ایران نزدیک میشود؟
آیا ترامپ میتواند با ایران به توافق برسد؟ گزارشی تازه از اختلافها، چالشهای هستهای و مسیرهای احتمالی مصالحه میان تهران و واشنگتن.
گزارشهای تازه از مذاکرات نشان میدهد که هرچند گفتوگوها میان ایران و آمریکا از سر گرفته شده، اما پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا ترامپ میتواند با ایران به توافق برسد یا فاصله دو طرف بیش از حد عمیق است؟
آیا ترامپ میتواند با ایران به توافق برسد؟
کشمکش بر سر برنامه هستهای بار دیگر فضای مذاکرات را پیچیده کرده است. پیشنهادهایی مانند توقف موقت غنیسازی مطرح شده، اما اختلاف زمانی میان دو طرف – ۲۰ سال از دید آمریکا و ۵ سال از سوی ایران – نشان میدهد که شکاف موجود همچنان قابلتوجه است.
با این حال تجربه توافق ۲۰۱۵ نشان داده که حتی فاصلههای بزرگ نیز با گفتوگوهای طولانی قابل کاهشاند. یکی از مهمترین چالشها، موضوع ذخایر اورانیوم غنیشده ایران است.
تأکید ترامپ بر «غنیسازی صفر»
پس از نخستین دور مذاکرات، دونالد ترامپ اعلام کرد که با وجود برخی پیشرفتها، مسئله اصلی یعنی برنامه هستهای ایران همچنان حل نشده است.
او خواهان غنیسازی صفر و کنار گذاشتن کامل زیرساختهای هستهای ایران شده؛ درخواستی که تهران بارها آن را غیرقابلقبول دانسته و مغایر حقوق کشور بهعنوان عضو NPT توصیف کرده است.
ایران این مطالبه را «خط قرمز» خود میداند و هرگونه پذیرش آن را بهمنزله عقبنشینی تلقی میکند.
اختلاف بر سر ذخایر اورانیوم
طبق گزارش اعتمادآنلاین به نقل از فایننشالتایمز، ایران بیش از ۹۰۰۰ کیلوگرم اورانیوم در اختیار دارد که حدود ۴۴۰ کیلوگرم آن با غنای ۶۰ درصد است؛ موادی که برخی از آنها بهعنوان اهرم فشار مهم تهران شناخته میشود. ترامپ خواستار تحویل این ذخایر شده و از آن با عنوان «غبار هستهای» یاد میکند، اما ایران این پیشنهاد را رد کرده است.
با این حال گزارشهایی وجود دارد که تهران ممکن است به رقیقسازی این مواد تا سطح حدود ۳.۶۷ درصد رضایت دهد؛ اقدامی که در توافق ۲۰۱۵ نیز بهکار گرفته شده بود. راب مالی، نماینده پیشین آمریکا در امور ایران، میگوید تهران به دنبال دریافت امتیازاتی متوازن و بازگشتپذیر است.
اختلافات فنی و سیاسی همزمان
فایننشالتایمز مینویسد اختلافات فقط فنی نیست و فضای سیاسی نیز بر روند مذاکرات سایه انداخته است. برخی کارشناسان معتقدند ترامپ هر سطحی از غنیسازی را گامی بهسوی سلاح هستهای میداند؛ دیدگاهی که به گفته آنان از نظر فنی دقیق نیست، اما دامنه مصالحه را محدود میکند.
همچنین ترامپ بهدنبال توافقی است که بتواند آن را بهتر از توافق ۲۰۱۵ معرفی کند؛ توافقی که در دولت اوباما حاصل شد اما از سوی او موفق و پایدار قلمداد نمیشد.
چالشهای مربوط به تأسیسات هستهای
موضوع تأسیسات هستهای ایران نیز یکی از اختلافات کلیدی است. واشنگتن بر برچیدن برخی سایتها از جمله نطنز و فردو تأکید دارد، در حالی که ایران حفظ زیرساختهای اصلی را ضروری میداند و هشدار داده در صورت شکست مذاکرات ممکن است بهدنبال «بازدارندگیهای جدید» برود.
از سوی دیگر، محدودتر شدن دسترسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی باعث شده تصویر شفافی از وضعیت فعلی برنامه هستهای در دست نباشد؛ مسئلهای که دستیابی به توافق را دشوارتر کرده است.
چشمانداز توافق؛ امکانپذیر اما مبهم
بر اساس این گزارش، چارچوب کلی «محدودیتهای هستهای در برابر رفع تحریمها» همچنان وجود دارد، اما بیاعتمادی عمیق، شرایط سیاسی جدید، و اختلافهای فنی مسیر رسیدن به توافق را دشوار کرده است.
فاصله میان خواستههای ترامپ و خطوط قرمز ایران گسترده است و تحقق هرگونه توافق احتمالی نیازمند مذاکرات زمانبر و امتیازدهی دوطرفه خواهد بود؛ روندی که در شرایط فعلی با ابهام زیادی همراه است.
