بیتوجهی به اشتها و غذاخوردن دام؛ عامل پنهان افت تولید شیر
بیتوجهی به اشتها و غذاخوردن دام میتواند تولید شیر را کاهش دهد؛ نشانهها، دلایل و راهکارهای علمی تغذیه صحیح گاوهای شیری را بخوانید.
در حالی که بسیاری از دامداران تمرکز خود را بر نژاد دام گذاشتهاند، یک عامل کلیدی و کمتر دیدهشده میتواند بهتنهایی تولید شیر را کاهش دهد: اشتها و غذاخوردن دام؛ موضوعی که نادیده گرفتن آن، هزینههای سنگینی به دامداری تحمیل میکند.
اشتها و غذاخوردن دام؛ فراتر از نژاد و ژنتیک
اخبار سبز کشاورزی؛ اگرچه نژاد دام نقش مهمی در ساختار یک دامپروری موفق دارد، اما نحوه غذا خوردن دام، جیره غذایی و مدیریت تغذیه از عوامل تعیینکننده در تداوم تولید و سلامت گاوهای شیری هستند.
در بسیاری از واحدهای دامداری، تمرکز اصلی بر خرید گاوهای پُرتولید است؛ گاوهایی که حتی توان تولید روزانه ۶۰ لیتر شیر را دارند. اما تجربه نشان داده است که بدون مدیریت صحیح تغذیه، این پتانسیل ژنتیکی بهدرستی محقق نمیشود.
تغذیه نادرست؛ دلیل پنهان کاهش تولید شیر
کاهش تولید شیر، اغلب به اشتباه به چند رأس گاو نسبت داده میشود؛ در حالی که مشکلات تغذیهای و بیتوجهی به اشتها و غذاخوردن دام عامل اصلی این افت است.
اصلاح جیره غذایی و شناسایی عوامل کاهنده تولید، میتواند مانع از هزینههای غیرضروری مانند تعویض یا جایگزینی دام شود؛ اقدامی که در بسیاری از موارد نیز تأثیر چشمگیری بر افزایش تولید ندارد.
نشانههای فقر تغذیهای در دامها
چگونگی غذا خوردن دام فقط بر میزان شیر اثر نمیگذارد، بلکه سلامت ظاهری دام را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. برای مثال:
- کمبود مس در جیره غذایی گاوهای سیاهنژاد مانند هلشتاین، باعث تغییر رنگ بدن از سیاه به قرمز و سپس زرد میشود.
- کمبود پروتئین، موهای دام را نازک، شکننده و پیچخورده میکند.
این نشانهها نشان میدهد که جیره غذایی دام باید شامل تمام عناصر ضروری باشد.
جیره کامل؛ شرط اصلی سلامت و اشتهای دام
هر گاو باید به میزان واقعی و متعادل، ترکیبی از:
- کربوهیدراتها
- پروتئین
- ویتامینها
- عناصر معدنی
- و آب کافی
دریافت کند.
بیتوجهی به این موضوع، مشکلاتی مانند اختلال در فحلی، کاهش انرژی، افت تولید شیر و ضعف عمومی دام را بهدنبال دارد؛ حتی اگر دام ظاهراً اشتهای خوبی داشته باشد.
کمیت کربوهیدرات و خطر بیماری کیتوزیس
یکی از پیامدهای جدی تغذیه نامناسب، بهویژه پس از زایمان، بروز بیماری کیتوزیس است. این بیماری به دلیل کمبود کربوهیدرات در جیره غذایی ایجاد میشود و بدن دام را وادار میکند از چربیهای ذخیرهای خود برای تأمین انرژی استفاده کند.
مصرف بیشازحد چربی، منجر به تولید مواد سمی به نام کیتونها میشود که علائم آن شامل:
- ضعف شدید عضلات
- ناتوانی در ایستادن
- خوابیدن طولانی دام
- کاهش اشتها و غذاخوردن دام
است و در موارد شدید میتواند به مرگ دام منجر شود.
نقش درمان سریع در بازگرداندن سلامت دام
در صورت مشاهده علائم کیتوزیس، اقدام سریع ضروری است. داروهایی مانند Ketonex که حاوی پروپیلن گلیکول هستند، با افزایش تولید گلوکز در بدن دام، به بهبود وضعیت کمک میکنند.
این دارو باید بهمدت ۵ تا ۱۰ روز و تا بازگشت توان ایستادن دام مصرف شود. توصیه میشود دامداران همواره این دارو را در دسترس داشته باشند.
همچنین، خوراندن غذای خشک، غلات و مکملهای انرژیزا میتواند به افزایش اشتها و اصلاح غذاخوردن دام کمک کند.
جمعبندی
تجربههای میدانی نشان میدهد که توجه به اشتها و غذاخوردن دام، مهمتر از تعویض دام یا تمرکز صرف بر نژاد است. مدیریت اصولی تغذیه، کلید حفظ سلامت دام، کاهش تلفات و افزایش پایدار تولید شیر در دامداریهاست.
