تأمین کود کشاورزی بدون کمبود؛ چرا مزارع ایران تشنه ماشیناند؟
رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق ایران از رفع مشکل تأمین کود و ریشه کمبود بهرهوری ماشینآلات در مزارع ایران به دلیل خرد بودن اراضی و ضرورت تجمیع میگوید.
در حالی که نگرانیها درباره امنیت غذایی و نوسانات نهادههای کشاورزی در سایه فشارهای اقتصادی افزایش یافته، زمزمههایی از کمبود «کود» به گوش میرسید.
اما آیا واقعاً قفسههای انبارها خالی است؟ علی رضوانیزاده، رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق ایران، با رد شایعات کمبود نهاده، پرده از واقعیتی تازه درباره وضعیت ماشینآلات و چالشهای مزمن اراضی کشاورزی ایران برمیدارد.
کمبود کود؛ مدیریت مصرف یا بحران کالا؟
یکی از دغدغههای اصلی کشاورزان و فعالان این حوزه، دسترسی به موقع و کافی به کود است. رضوانیزاده با صراحت هرگونه کمبود در تأمین کود کشاورزی را رد کرده و توضیح میدهد که آنچه برخی به عنوان «کاهش مصرف» یا «کمبود» تعبیر میکنند، در واقع حاصل اصلاح الگوی مصرف و جلوگیری از اسراف است.
به گفته او، در سالهای گذشته تخصیص یارانههای کلان به کود، منجر به مصرف بیرویه و آسیبهای جدی به منابع آب زیرزمینی و خاک شده بود. اکنون، شرکت خدمات حمایتی با رویکردی هوشمندانه در حال مدیریت توزیع است و دیگر خبری از آن اسرافهای افسارگسیخته نیست.
ریشهیابی یک بحران؛ چرا ماشینآلات کشاورزی بهرهوری ندارند؟
پرسش بسیاری از کشاورزان این است که چرا با وجود تقاضای بالا، وضعیت مکانیزاسیون همچنان چالشبرانگیز است؟ رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق ایران پاسخ جالبی دارد: «کمبود ماشینآلات کشاورزی، در واقع ریشه در کوچکمقیاس بودن مزارع ما و ماهیت معیشتی کشاورزی ایران دارد.»
او معتقد است مشکل، صرفاً در تعداد تراکتور یا کمباین نیست؛ چرا که نسبت تعداد ماشینآلات به اراضی در ایران با بسیاری از کشورهای صادرکننده قابلمقایسه است، اما به دلیل خرد بودن اراضی، عملاً امکان استفاده صنعتی از این ماشینآلات وجود ندارد.
راهکار؛ از تجمیع اراضی تا کشاورزی قراردادی
برای عبور از این وضعیت و افزایش بهرهوری، رضوانیزاده دو پیشنهاد کلیدی برای دولت دارد:
- تجمیع اراضی: دولت باید مشوقهای تولید را به گونهای طراحی کند که کشاورزان به سمت تجمیع اراضی کوچک حرکت کنند تا کشاورزیِ «معیشتی» به سمت کشاورزیِ «صنعتی» تغییر مسیر دهد.
- کشاورزی قراردادی: برای خودکفایی در محصولات استراتژیک مانند گندم و دانههای روغنی، حرکت جدی به سمت کشاورزی قراردادی و مشارکت واقعی بخش خصوصی با دولت، ضرورتی اجتنابناپذیر است.
مردمی بودن؛ نقطه قوت کشاورزی ایران
رضوانیزاده با تأکید بر برتری حوزه کشاورزی نسبت به سایر بخشهای اقتصادی کشور، دلیل آن را «مردمی بودن» این حوزه میداند. او معتقد است اگر دستگاههای متولی، سیاستگذاریهای غیرحرفهای خود را کنار بگذارند و با رویکردی هوشمندانه به سمت مشارکت بیشتر مردم گام بردارند، معیشت کشاورزان و بازدهی تولید میتواند بسیار مطلوبتر از شرایط فعلی باشد.
