پنتاگون در پی افشای ایمیلها، تعلیق عضویت اسپانیا در ناتو را به جریان انداخت
با تهدید واشنگتن به تعلیق عضویت متحدان، تقلای رهبران اروپایی برای اجرای بندهای دفاع متقابل و فروپاشی اعتماد به ماده ۵ - آیا جهان شاهد آغاز پایان ناتو است؟
یک ایمیل داخلی پنتاگون مجموعهای از گزینههای تنبیهی را که متحدان ناتو را که واشنگتن معتقد است از عملیات ایالات متحده در جنگ با ایران حمایت نکردهاند، هدف قرار میدهد، تشریح کرده است. این اقدامات شامل تعلیق اسپانیا از اتحاد ۷۶ ساله و ارزیابی مجدد حمایت آمریکا از ادعای بریتانیا بر جزایر فالکلند است.
این ایمیل که اولین بار توسط رویترز در روز جمعه گزارش شد، توسط البریج کولبی، مشاور ارشد سیاستگذاری پنتاگون، تهیه شده است. یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، این سند را ابراز ناامیدی عمیق از متحدانی دانست که از اعطای دسترسی، پایگاه و حقوق پرواز بر فراز ایالات متحده - معروف به ABO - برای کمپین ایران خودداری کردند.
کولبی نوشت که ABO «فقط مبنای مطلق برای ناتو» است، به گفته این مقام، که افزود این گزینهها در سطوح ارشد وزارت دفاع در حال گردش است.
این مقام رسمی با خلاصه کردن لحن ایمیل به رویترز گفت: این پیشنهادها به گونهای طراحی شدهاند که سیگنال تندی با هدف «کاهش حس حق به جانب بودن از سوی اروپاییها» ارسال کنند.
اسپانیا به عنوان هدف اصلی مطرح شد. دولت سوسیالیست نخست وزیر پدرو سانچز، اجازه استفاده از پایگاههای نظامی مشترک - ایستگاه دریایی روتا و پایگاه هوایی مورون - یا حریم هوایی اسپانیا برای حمله به ایران را به نیروهای آمریکایی نداد. سانچز حملات آمریکا و اسرائیل را از همان روزهای اول درگیری به عنوان نقض قوانین بینالمللی محکوم کرد و او را به یکی از معدود رهبران اروپایی تبدیل کرد که این کار را علناً انجام داد.
در این ایمیل استدلال شده است که تعلیق اسپانیا پیامدهای عملیاتی محدودی خواهد داشت اما تأثیر نمادین قابل توجهی خواهد داشت. یکی از گزینهها، جلوگیری از حضور کشورهای «دشوار» در مناصب معتبر در این اتحاد است.
اسپانیا همچنین در اکتبر گذشته با رد درخواست رئیس جمهور دونالد ترامپ مبنی بر افزایش هزینههای دفاعی همه اعضای ناتو به 5 درصد از تولید ناخالص داخلی، خشم واشنگتن را برانگیخت. در ماه مارس، ترامپ اسپانیا را «عقبمانده» خواند و اخراج را مطرح کرد. مادرید اصرار دارد که میتواند به اهداف توانایی خود در سطح ۲٪ از تولید ناخالص داخلی دست یابد، که بسیار کمتر از تعهد ۵٪ متحدان ناتو است که در اجلاس لاهه سال گذشته بر سر آن توافق کردند.
سانچز و رهبران اروپایی از عضویت اسپانیا در ناتو حمایت میکنند
سانچز روز جمعه در اجلاس رهبران اتحادیه اروپا در قبرس، این گزارش را بیاهمیت دانست. نخستوزیر اسپانیا هنگام ورود به پالیتیکو گفت: «نگران نباشید. ما به تعهدات خود در قبال ناتو عمل میکنیم.»
او در جمع گستردهتری از خبرنگاران، از پرداختن به جزئیات ایمیل خودداری کرد. او تأکید کرد: «ما از روی ایمیلها کار نمیکنیم. ما از روی اسناد رسمی و مواضع دولتی، در این مورد ایالات متحده، کار میکنیم.» او بار دیگر بر موضع اسپانیا به عنوان «همکاری مطلق با متحدان، اما همیشه در چارچوب قانون بینالمللی» تأکید کرد.
رهبران اروپایی به سرعت صفوف خود را تنگتر کردند. راب جتن، نخست وزیر هلند، اعلام کرد که میخواهد «کاملاً واضح» باشد که اسپانیا عضو کامل ناتو است و باقی خواهد ماند. سخنگوی دولت آلمان به صراحت اظهار داشت که عضویت اسپانیا مورد تردید نیست. جورجیا ملونی، نخست وزیر ایتالیا، تأکید کرد که ناتو «باید متحد بماند.»
مقامات ناتو تأیید کردند که پیمان تأسیس این اتحاد هیچ مکانیسمی برای تعلیق یا اخراج یک عضو ندارد. هرگونه تلاشی برای جلوگیری از حضور اسپانیا در مناصب کلیدی غیرنظامی یا نظامی، مستلزم اتفاق آرا بین همه اعضا است - آستانهای تقریباً غیرممکن با توجه به واکنش گسترده اروپاییها.
این ایمیل همچنین بریتانیا را هدف قرار میدهد. این نشان میدهد که واشنگتن باید حمایت دیپلماتیک دیرینه خود از حاکمیت بریتانیا بر جزایر فالکلند، که آرژانتین دههها ادعای مالکیت آن را داشته است، مورد ارزیابی مجدد قرار دهد. دو کشور در سال ۱۹۸۲ جنگ کوتاهی بر سر این جزایر داشتند که بیش از ۹۰۰ کشته بر جای گذاشت تا اینکه آرژانتین تسلیم شد.
خاویر مایلی، رئیس جمهور آرژانتین و متحد نزدیک ترامپ، نسبت به این تحول ابراز خوشبینی کرد. مایلی در مصاحبهای رادیویی که روز جمعه در حساب کاربری X خود منتشر کرد، اعلام کرد: «ما هر کاری که از نظر انسانی ممکن باشد انجام میدهیم تا مالویناس آرژانتین به دست آرژانتین بازگردد.»
سخنگوی کییر استارمر، نخست وزیر بریتانیا، قاطعانه پاسخ داد که حاکمیت متعلق به بریتانیا است و حق تعیین سرنوشت جزیرهنشینان «از اهمیت بالایی برخوردار است».
ترامپ بارها استارمر را تحقیر کرده و او را به دلیل عدم تمایلش برای پیوستن به جنگ، بزدل و «نه وینستون چرچیل» نامیده است. بریتانیا در ابتدا درخواست ایالات متحده برای انجام حملات از پایگاههای خود را رد کرد، اما بعداً به مأموریتهای دفاعی با هدف محافظت از ساکنان منطقهای در بحبوحه تلافی ایران اجازه داد.
ناامیدی ترامپ از ناتو بر سر مناقشه ایران عمیقتر میشود
ایمیل فاش شده نشاندهنده فرسایش گستردهتر روابط فراآتلانتیک از زمان آغاز جنگ در 28 فوریه است. ترامپ متحدان را به دلیل امتناع از اعزام نیروی دریایی برای بازگشایی تنگه هرمز، که ایران آن را برای مختل کردن کشتیرانی غربی مسدود کرده بود، محکوم کرده است. ایالات متحده متعاقباً محاصره متقابل خود را اعمال کرد و این آبراه حیاتی را کاملاً بسته گذاشت. تلاشهای دیپلماتیک به رهبری پاکستان و ترکیه همچنان متوقف مانده است.
ترامپ ناتو را "ببر کاغذی" نامیده و در مصاحبهای در اول آوریل به رویترز گفت که در حال بررسی خروج از این اتحاد است. کینگزلی ویلسون، سخنگوی پنتاگون، مستقیماً به محتوای ایمیل اشاره نکرد، اما موضع دولت را تأیید کرد. ویلسون اظهار داشت: "با وجود تمام کارهایی که ایالات متحده برای متحدان ناتو انجام داده است، آنها برای ما آنجا نبودند."
پیت هگست، وزیر دفاع، اوایل این ماه این پیام را تقویت کرد و خاطرنشان کرد که موشکهای دوربرد ایران میتوانند به اروپا برسند اما نه به ایالات متحده. هگزت در پنتاگون به خبرنگاران گفت: «اگر کشورهایی دارید که حاضر نیستند در مواقع نیاز در کنار شما بایستند، اتحاد چندانی نخواهید داشت.»
ینس استولتنبرگ، دبیرکل سابق ناتو، این هفته هشدار داد که بقای این اتحاد دیگر در دهه آینده تضمین شده نیست. او این تصور را که اروپا به طور گسترده ایالات متحده را رها کرده است، رد کرد و استدلال کرد که اکثر متحدان در پشت صحنه حمایت لجستیکی ارائه دادهاند.
جولیان اسمیت، سفیر سابق ایالات متحده در ناتو، هشدار داد که پیگیری اقدامات تنبیهی «میتواند ضربه ویرانگر دیگری به روابط وارد کند و سایه طولانی و تاریکی بر اجلاس آتی ناتو در ماه ژوئیه بیندازد.»
دونالد توسک، نخست وزیر لهستان، آشکارا این سوال را مطرح کرد که آیا واشنگتن در صورت حمله به یکی از اعضا، به ماده ۵ - بند دفاع متقابل ناتو - پایبند خواهد بود یا خیر. اطلاعات نظامی هلند این هفته ارزیابی کرد که روسیه میتواند ظرف یک سال پس از پایان جنگ اوکراین، آماده آغاز یک درگیری منطقهای علیه ناتو باشد.
کاجا کالاس، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا، با ابراز تعجب از انتقاد واشنگتن، خاطرنشان کرد که بریتانیا و فرانسه در حال حاضر رهبری تلاشها برای تأمین امنیت تنگه پس از پایان خصومتها را بر عهده دارند. کالاس در اجلاس قبرس اظهار داشت: «من نمیفهمم که آیا ما واقعاً به درخواستهای آنها پاسخ میدهیم یا خیر.»
این ایمیل به طور خاص پیشنهاد خروج از ناتو یا بستن پایگاههای ایالات متحده در اروپا را مطرح نمیکرد. اما گردش آن در سطوح ارشد پنتاگون نشان دهنده شکاف عمیقتر بین واشنگتن و قدیمیترین متحدانش بود. و کارشناسان هشدار دادهاند که همین امر میتواند به تنهایی معماری امنیتی غرب را که پس از جنگ جهانی دوم ساخته شده است، برای همیشه تغییر شکل دهد.
