اقصاد واکنشی؛ هر افزایش قیمت، یک کالابرگ تازه
دولت برای جبران گرانی پوشک، راهحل حمایتی ارائه داده؛ اما آیا کالابرگ درمان درد ارزی است یا مُسکّن موقت بر زخمی عمیقتر؟
سخنگوی دولت، فاطمه مهاجرانی، با لحنی آرام از «تغییر تالار ارزی» مواد اولیه پوشک گفت؛ عبارتی فنی که در ترجمه روزمره یعنی: قیمت بالا رفته است.
وقتی نرخ تأمین ارز تغییر میکند، تولیدکننده هزینه را بالا میبرد، توزیعکننده سهم خود را میگیرد و در نهایت این خانواده است که باید بین «کیفیت» و «توان خرید» یکی را انتخاب کند.
اما بهجای بازنگری در سیاست ارزی، نسخه حمایتی پیچیده شد: کالابرگ الکترونیکی.
بازگشت کوپن با نامی مدرن
اخبار سبز کشاورزی؛تصمیم جدید این است که خانوادهها بتوانند با کالابرگ در فروشگاههای غیرزنجیرهای پوشک بخرند. گویی مسئله، نبودِ محل خرید بوده، نه قدرت خرید.
کالابرگ شاید دسترسی را گستردهتر کند، اما سؤال ساده اینجاست:
اگر قیمت تمامشده بالا رفته، چه کسی مابهالتفاوت واقعی را میپردازد؟
یارانه از جیب دولت میرود، دولت از جیب بودجه، و بودجه از جیب همان مردم.در این میان، آنچه ثابت میماند، بیثباتی قیمتهاست؛ و آنچه متغیر است، شکل حمایتها.
حمایت یا اعتراف غیرمستقیم؟
وقتی یک کالای بهداشتی پایه مثل پوشک نیازمند سازوکار حمایتی ویژه میشود، این فقط یک خبر اقتصادی نیست؛ نشانهای اجتماعی است.
پوشک کالای لوکس نیست، انتخاب سبک زندگی هم نیست؛ نیاز اولیه نوزاد است.
اگر سیاست ارزی بهگونهای است که چنین کالایی را از دسترس آزاد خارج میکند، آیا مشکل در شبکه توزیع است یا در طراحی کلان اقتصاد؟
چرخه تکراری شوک و مسکن
آنچه در این تصمیم دیده میشود، واکنش به پیامد است، نه اصلاح علت.بهجای ثباتبخشی به بازار ارز مواد اولیه، مسیر حمایتی تازهای تعریف میشود.بهجای پیشبینی اثر افزایش نرخ ارز بر سبد خانوار، بعد از افزایش قیمت، ابزار جبرانی فعال میشود.
این همان چرخه آشنای «افزایش قیمت – اعتراض – بسته حمایتی» است؛ چرخهای که بیش از آنکه ثبات بسازد، وابستگی ایجاد میکند.
اقتصاد بیمار و تسکین های مقطعی
بیتردید حمایت از خانوارها در شرایط فشار اقتصادی ضروری است. اما اگر هر تغییر ارزی مستقیماً به سفره مردم منتقل میشود و راهحل نهایی «کالابرگ بیشتر» است، پرسش اساسی بیپاسخ میماند:
آیا قرار است اقتصاد با مُسکّن اداره شود؟
کالابرگ شاید فعلاً پوشک را به خانهها برساند، اما تا زمانی که ریشه نوسانها و سیاستهای ارزی اصلاح نشود، هر تالار جدید، قیمت تازهای خواهد ساخت؛ و هر قیمت تازه، یک کالابرگ دیگر طلب خواهد کرد.
