۶۷ همت زیان دیجیتال؛ جنگ و قطع اینترنت چه بر سر اقتصاد آورد؟
وزارت ارتباطات از ۶۷.۳۲ همت زیان دیجیتال در جنگ و قطع اینترنت خبر داد؛ گزارشی از خسارت فیزیکی، افت درآمد و تابآوری شبکه داخلی.
وزارت ارتباطات در گزارشی تازه از ۶۷.۳۲ همت زیان دیجیتال در پی جنگ و قطع اینترنت بینالملل خبر داده؛ رقمی که نشان میدهد اقتصاد دیجیتال ایران در ۴۰ روز بحران، با یکی از سنگینترین آسیبهای سالهای اخیر روبهرو شده است.
گزارش وزارت ارتباطات از آسیبهای واردشده در دوره جنگ تحمیلی، تصویری روشن از زیان دیجیتال در کشور ارائه میدهد. بر اساس این گزارش، مجموع خسارات فیزیکی و زیان ناشی از کاهش درآمد مستقیم در بخش فاوا و اقتصاد دیجیتال به ۶۷.۳۲ همت رسیده است؛ رقمی معادل حدود ۴۴۰ میلیون دلار که نشان میدهد اختلال در زیرساختهای ارتباطی تا چه اندازه میتواند بر زندگی روزمره و فعالیتهای اقتصادی اثر بگذارد.
این گزارش میگوید در دوره ۴۰ روزه جنگ و قطع اینترنت بینالملل، هم بخش دولتی و هم کسبوکارهای غیردولتی از این بحران آسیب دیدهاند؛ با این تفاوت که سهم خسارت فیزیکی در بخش دولتی بسیار بیشتر بوده است.
خسارت فیزیکی؛ ۵۱ همت ضربه مستقیم
طبق دادههای وزارت ارتباطات، خسارت فیزیکی مستقیم ناشی از حملات موشکی و بمباران به دو بخش دولتی و غیردولتی وارد شده است.
- خسارت فیزیکی بخش دولتی: ۴۲۶ هزار میلیارد ریال
- خسارت فیزیکی بخش غیردولتی: ۸۴ هزار و ۳۹ میلیارد ریال
در مجموع، این عدد به حدود ۵۱ همت میرسد. به بیان ساده، بیش از ۷۰ درصد کل خسارت ثبتشده، مربوط به آسیبهای فیزیکی است؛ آسیبی که مستقیماً داراییها، زیرساختها و سرمایه ثابت بخش فاوا را هدف گرفته است.
زیان دیجیتال کسبوکارها از کجا آمد؟
بخش دیگر خسارت، به کاهش درآمد مستقیم کسبوکارهای دیجیتال مربوط است. وزارت ارتباطات برآورد کرده که این بخش در مجموع ۱۶.۳۲ همت زیان دیده است.
جزئیات این خسارت نشان میدهد:
- حوزه مخابراتی و ارتباطی: ۶۴ هزار و ۴۶۰ میلیارد ریال
- تجارت الکترونیک: ۲۳ هزار و ۶۵۹ میلیارد ریال
- کسبوکارهای بزرگمقیاس فضای مجازی: ۵۵ هزار میلیارد ریال
به گفته این گزارش، کسبوکارهای دیجیتال در طول این بحران، بهطور میانگین روزانه حدود ۰.۴ همت، یعنی نزدیک به ۶.۲ میلیون دلار زیان مستقیم داشتهاند.
چرا زیان دیجیتال جنگ با بحرانهای قبلی فرق داشت؟
وزارت ارتباطات در مقایسه این بحران با حوادث دیماه، به یک نکته مهم اشاره میکند:
در دیماه، قطعی کامل اینترنت به مدت ۲۳۸ ساعت باعث شد بسیاری از سرویسهای دیجیتال از مدار خارج شوند و زیان کسبوکارها به حدود ۲۰ همت برسد.
اما در جنگ اخیر، با وجود اینکه بحران ۴۰ روز ادامه داشت، زیان مستقیم کسبوکارها حدود ۱۶ همت برآورد شد. دلیل این تفاوت، به گفته وزارت ارتباطات، افزایش تابآوری زیرساختهای داخلی و نوع اختلالها بود.
شبکه ملی اطلاعات چگونه از سقوط کامل خدمات جلوگیری کرد؟
یکی از مهمترین نکات این گزارش، عملکرد شبکه ملی اطلاعات و مراکز تبادل ترافیک داخلی یا IXPهاست. طبق اعلام وزارت ارتباطات، در این دوره محدودیتها فقط در سطح درگاههای بینالملل اعمال شد و شبکه داخلی کشور بدون اختلال جدی به کار خود ادامه داد.
این موضوع باعث شد بسیاری از خدمات حیاتی از کار نیفتند؛ از جمله:
- بانکداری الکترونیک
- سامانههای OTP
- پیامرسانها
- حملونقل هوشمند
- سلامت الکترونیک
در حالی که در بحران دیماه این سرویسها عملاً از دسترس خارج شده بودند، در جنگ اخیر بهدلیل پایداری مسیریابی داخلی، بسیاری از آنها به فعالیت ادامه دادند.
مهاجرت دادهها به دیتاسنترهای داخلی؛ تصمیمی که اثر گذاشت
بر اساس گزارش وزارت ارتباطات، پس از تجربه بحران دیماه، بخش زیادی از پایگاههای داده، سرورها و هسته پردازشی کسبوکارهای بزرگ به دیتاسنترهای داخلی منتقل شد. همین جابهجایی باعث شد در دوره جنگ، هرچند سرویسهای خارجی در دسترس نبودند، اما خدمات اصلی کسبوکارها از داخل کشور همچنان قابل ارائه باشد.
این تغییر زیرساختی، یکی از مهمترین دلایلی بود که شدت زیان دیجیتال را نسبت به برخی بحرانهای قبلی کاهش داد.
خسارت جنگ برای اقتصاد دیجیتال چه پیامی دارد؟
گزارش وزارت ارتباطات یک پیام روشن دارد: اقتصاد دیجیتال بدون زیرساخت پایدار، در برابر بحرانها آسیبپذیر است.
حتی اگر شبکه داخلی بتواند بخشی از خدمات را حفظ کند، قطع ارتباطات بینالمللی، تخریب فیزیکی و کاهش درآمد کسبوکارها میتواند زنجیرهای از خسارتهای اقتصادی ایجاد کند.
در واقع، این گزارش نشان میدهد که زیان دیجیتال دیگر یک مفهوم انتزاعی نیست؛ بلکه به عددی واقعی، سنگین و قابل محاسبه تبدیل شده است.
جمعبندی
وزارت ارتباطات از ۶۷.۳۲ همت زیان دیجیتال در پی جنگ و قطع اینترنت بینالملل خبر داده است. از این رقم، ۵۱ همت خسارت فیزیکی و ۱۶.۳۲ همت کاهش درآمد مستقیم کسبوکارهای فاوا و اقتصاد دیجیتال بوده است؛ رقمی که عمق آسیبپذیری این بخش را آشکار میکند./دنیای اقتصاد
