حداقل دستمزد از ۷ گرم طلا در سال ۹۰ به کمتر از یک گرم رسید

یک مقایسه ساده، تصویری روشن از سقوط قدرت خرید دستمزد در ایران نشان می‌دهد: کارگری که در سال ۱۳۹۰ با حداقل حقوق می‌توانست حدود ۷.۲ گرم طلای ۱۸ عیار بخرد، امروز با حداقل دستمزد تنها توان خرید حدود یک گرم طلا را دارد. این تغییر، فاصله عمیق میان رشد اسمی حقوق و افزایش قیمت دارایی‌ها را آشکار می‌کند.

حداقل دستمزد در سال ۹۰ چند گرم طلا می‌خرید؟

در سال ۱۳۹۰، حداقل دستمزد ماهانه حدود ۳۳۰ هزار و ۳۰۰ تومان بود. با توجه به قیمت طلا و نرخ ارز در آن دوره، این مبلغ معادل حدود ۳۰۵ دلار و نزدیک به ۷.۲ گرم طلای ۱۸ عیار ارزش داشت.

به بیان دیگر، حداقل‌بگیر سال ۹۰ اگر تمام دستمزد ماهانه خود را به طلا تبدیل می‌کرد، می‌توانست بیش از هفت گرم طلای ۱۸ عیار خریداری کند.

این عدد اکنون فاصله زیادی با قدرت خرید حداقل‌بگیران دارد.

حداقل حقوق ۱۴۰۵ چقدر از ارزش طلا را پوشش می‌دهد؟

شورای عالی کار، حداقل حقوق پایه ماهانه را برای سال ۱۴۰۵ به ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان رسانده است. این رقم در ظاهر نسبت به سال‌های گذشته افزایش قابل توجهی دارد، اما مقایسه آن با قیمت طلا تصویر متفاوتی ارائه می‌کند.

در زمان تصویب حداقل دستمزد ۱۴۰۵، هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۱۶ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان قیمت داشت. بنابراین کل حقوق پایه یک ماه، تقریباً معادل یک گرم طلا بود.

با افزایش قیمت طلا تا محدوده ۲۱ میلیون تومان در هر گرم، قدرت خرید حداقل دستمزد نیز کاهش بیشتری پیدا کرد و ارزش حقوق پایه به حدود ۰.۸ گرم طلا رسید.

یعنی در فاصله سال ۱۳۹۰ تا امروز، میزان طلایی که با حداقل حقوق ماهانه قابل خرید است، از حدود ۷.۲ گرم به کمتر از یک گرم رسیده است.

قدرت خرید حداقل دستمزد در برابر دلار هم سقوط کرده است

فقط طلا نیست که کاهش قدرت خرید دستمزد را نشان می‌دهد. مقایسه حداقل حقوق با دلار نیز همین روند را تأیید می‌کند.

در سال ۱۳۹۰، حداقل دستمزد حدود ۳۰۵ دلار ارزش داشت؛ زمانی که قیمت دلار در محدوده هزار تومان قرار داشت.

در سال ۱۴۰۴، ارزش دلاری حداقل حقوق پایه حدود ۸۴ دلار محاسبه شده بود. حداقل دستمزد ۱۴۰۵ نیز در زمان تصویب حدود ۱۱۶ دلار ارزش داشت، اما با افزایش نرخ ارز، این رقم در مقاطعی کاهش پیدا کرد.

در نتیجه، افزایش اسمی حقوق لزوماً به معنای افزایش قدرت خرید نیست. زمانی که قیمت ارز، طلا و سایر دارایی‌ها با سرعت بیشتری رشد می‌کنند، بخشی از افزایش حقوق در عمل توسط تورم خنثی می‌شود.

چرا افزایش حقوق به معنای افزایش قدرت خرید نیست؟

یکی از مهم‌ترین نکات در بررسی وضعیت دستمزد، تفاوت میان حقوق اسمی و قدرت خرید واقعی است.

حقوق اسمی ممکن است هر سال افزایش پیدا کند، اما اگر قیمت کالاها و دارایی‌ها با سرعت بیشتری بالا برود، توان خرید خانوار کاهش خواهد یافت.

مقایسه حداقل دستمزد با طلا نیز از همین منظر اهمیت دارد. طلا در اقتصاد ایران یکی از مهم‌ترین دارایی‌های مورد توجه خانوارها برای حفظ ارزش پول محسوب می‌شود. بنابراین کاهش میزان طلایی که با حداقل حقوق می‌توان خرید، نشانه‌ای از کاهش ارزش واقعی دستمزد در برابر یک دارایی مهم است.

درآمد سرانه و هشدار درباره ادامه کاهش قدرت خرید

این موضوع در حالی مطرح شده که رئیس کل بانک مرکزی از کاهش قابل توجه درآمد سرانه و قدرت خرید نسبت به سال ۱۳۹۰ سخن گفته است.

بر اساس گزارش منتشرشده، کاهش قدرت خرید در کنار افزایش هزینه‌های زندگی، فشار بیشتری بر خانوارهای مزدبگیر وارد کرده است. گزارش‌های مربوط به خط فقر نیز نشان می‌دهد که ادامه روند فعلی می‌تواند دامنه فشار اقتصادی بر خانوارها را گسترده‌تر کند.

در چنین شرایطی، افزایش سالانه حداقل دستمزد تنها زمانی می‌تواند به بهبود معیشت منجر شود که از رشد هزینه‌های زندگی و قیمت دارایی‌ها عقب نماند.

از ۷.۲ گرم طلا تا کمتر از یک گرم؛ یک مقایسه معنادار

مقایسه قدرت خرید حداقل دستمزد در سال ۱۳۹۰ و ۱۴۰۵، فاصله میان رشد حقوق و رشد قیمت طلا را به‌خوبی نشان می‌دهد.

در سال ۱۳۹۰:

• حداقل دستمزد: حدود ۳۳۰ هزار و ۳۰۰ تومان

• ارزش دلاری: حدود ۳۰۵ دلار

• قدرت خرید طلا: حدود ۷.۲ گرم طلای ۱۸ عیار

در سال ۱۴۰۵:

• حداقل حقوق پایه: ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان

• قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در مقطع مورد اشاره: حدود ۱۶.۴ تا ۲۱ میلیون تومان

• قدرت خرید طلا: حدود ۰.۸ تا یک گرم

این اعداد به‌خوبی نشان می‌دهند که مسئله اصلی تنها میزان افزایش حقوق نیست؛ بلکه سرعت افزایش قیمت‌ها و کاهش ارزش پول ملی، تعیین‌کننده قدرت خرید واقعی دستمزد است.