پاتک نفتی تهران در هرمز؛ بازی جدید ایران در زمین ترامپ
رویترز از تغییر تاکتیک‌های دریایی ایران در تنگه هرمز و گسترش عملیات به دریای عمان با هدف تأثیر بر بهای جهانی نفت و انتخابات نوامبر آمریکا پرده برداشت.
موازنه قدرت در گلوگاه انرژی جهان وارد مرحله‌ای غیرمنتظره شده است. خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی به نقل از مقام‌های ارشد ایرانی فاش کرده که تهران با کنار گذاشتن الگوهای پیشین، تاکتیک های جدید ایران در تنگه هرمز را با دو هدف هم‌زمان کلید زده است: بالا نگه داشتن قیمت جهانی نفت و به چالش کشیدن کاخ سفید در آستانه کارزار سرنوشت‌ساز انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا.
این تحرکات تنها به تنگه محدود نمانده و برآوردها حاکی از خروج تدریجی مناقشه از آب‌های داخلی خلیج فارس به سمت دریای عمان و سواحل جنوبی است؛ رویکردی که شریان حدود ۲۰ درصد از تجارت نفت و ال‌ان‌جی جهان را دوباره در معرض شوک امنیتی قرار می‌دهد.
تغییر ریل عملیاتی؛ تهران به‌دنبال چیست؟
به گفته منابع مطلع در تهران، تصمیم برای تغییر الگوی برخورد با شناورهای ناقض محدودیت‌ها، تصمیمی هماهنگ و متمرکز در بالاترین سطوح حاکمیتی بوده است. ایران از زمان تشدید تنش‌ها و درگیری‌های اسفندماه، کنترل سخت‌گیرانه‌تری بر رفت‌وآمد نفتکش‌ها اعمال کرده و طی روزهای گذشته، هم نوع تقابل و هم سرعت پاسخ به اهداف دریایی دگرگون شده است.
یک مقام ایرانی در همین رابطه به رویترز تأکید کرده که هدف محوری این راهبرد، خنثی‌سازی هرگونه برنامه واشنگتن برای مهار تورم سوخت است: «هر بار که آمریکا تصور کند به ثبات و کاهش قیمت نفت نزدیک شده، محاسباتش در منطقه برهم خواهد خورد.»
این موضع‌گیری آشکار نشان می‌دهد که متغیر هرمز، به ابزاری ژئوپلیتیک برای تأثیرگذاری مستقیم بر افکار عمومی و انتخابات پیش‌روی کنگره آمریکا تبدیل شده است.
تقابل اطلاعاتی در آبراه؛ از قایق‌های بومی تا عملیات پهپادی
بخش دیگری از گزارش به تغییر الگوهای شناسایی و رصد اهداف اختصاص دارد. یک مقام نظامی آمریکایی مدعی شده که با تغییر در آرایش راداری منطقه، ایران به بهره‌گیری از دیده‌بان‌های متحرک روی شناورهای کوچک بومی (لنج یا داو) روی آورده است؛ شناورهایی که بدون تسلیحات سنگین، تحرکات ناوگان تجاری و حتی یگان‌های نظامی غربی را رصد و مختصات آن‌ها را مخابره می‌کنند.
اگرچه طرف آمریکایی ادعا می‌کند یکی از این شناورها را بدون تلفات منهدم کرده و تلاش دارد توان بازدارندگی ایران را تحلیل رفته نشان دهد، اما واقعیت‌های میدانی حکایت از روندی معکوس دارند.
موج تازه حوادث امنیتی؛ عبور سطح هشدار از خط قرمز
داده‌های مستقل نشان می‌دهند فشار بر خطوط دریانوردی کاهش نیافته، بلکه هدفمندتر شده است:
- جهش گزارش‌ها در ۴۸ ساعت: طبق داده‌های سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO)، دست‌کم پنج رخداد امنیتی متوالی پیرامون نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری ثبت شده که بخش مهمی از آن‌ها ناشی از برخورد یا رهگیری پهپادی بوده است.
- ارزیابی سازمان‌های بین‌المللی: سازمان بین‌المللی دریانوردی و تحلیل‌گران امنیت تردد دریایی، بالا رفتن بسامد این وقایع را یک برنامه دقیق و سازمان‌یافته توصیف می‌کنند، نه اتفاقاتی پراکنده.
- هشدار سطح «شدید» پنتاگون: مرکز مشترک اطلاعات دریایی (JMIC) تحت مدیریت نیروی دریایی آمریکا، هشدار ریسک تردد را در رده دوم اضطراری یعنی «شدید» تثبیت کرده و از پرواز مداوم پهپادها و اخطارهای رادیویی پیاپی به کشتی‌ها خبر می‌دهد.
فراتر از خلیج فارس؛ خروج مناقشه از دهانه هرمز
شاید نگران‌کننده‌ترین بخش این تحولات برای بازارهای جهانی، سرایت اصطکاک‌ها به جغرافیای وسیع‌تر باشد. دو مقام ایرانی تأیید کرده‌اند که برنامه تهران، تسری چتر پایش و اقدام به دریای عمان و مناطق فراتر از آن است.
نشانه‌های سرایت تنش به سواحل همسایگان
شواهد ثبت‌شده توسط ناظران دریایی نشان می‌دهد گزارش‌هایی از هدف‌گیری یا ایجاد مزاحمت برای شناورها در نزدیکی آب‌های سرزمینی امارات و قطر نیز به چشم می‌خورد.
یکی از مقامات ارشد ایران در پایان تصریح کرده است که روند تحولات ممکن است به سمت انسداد کامل مسیر برای شناورهای متخلف پیش برود؛ پیامی روشن مبنی بر اینکه تا زمان باقی ماندن فشارهای اقتصادی و محاصره بنادر کشور، هزینه امنیت دریانوردی در خاورمیانه برای اقتصاد غرب رایگان نخواهد بود.
