بیان تجربه ای در باب توسعه مکانیزاسیون کشاورزی

بیان تجربه‌ای در باب توسعه مکانیزاسیون کشاورزی

سیاست‌گذاری مکانیزاسیون کشاورزی ۱۴۰۰-۱۳۹۲:

توسعه مکانیزاسیون از رویکردهای مهم و تأثیرگذار بر رشد و توسعه کشاورزی محسوب می‌گردد. به‌منظور افزایش تولید و بهره‌وری، افزایش قوه اسب بخار و درجه مکانیزاسیون در دستور کار وزارت جهاد کشاورزی قرار گرفت. از نکات مهم و کلیدی، فراهم شدن شرایط عرضه و تحریک تقاضا به‌منظور افزایش تولید و عرضه تولیدات کارخانجات تولیدی، علی‌الخصوص دو واحد تولیدکننده عمده، تراکتورسازی تبریز و کمباین‌سازی اراک (مدل جاندیر)، و دیگر واحدهای تولیدی همچون تراکتورسازی سیرجان، دروگر موتوری دهقان‌ورز هشتگرد، کمباین‌سازی سهند (مدل کلاس) تبریز و دیگر سازندگان ادوات کارنده و انواع دنباله‌بند، ماشین زراعت همدان، ماشین برزگر همدان و کشت‌گستر تبریز و سایر واحدهای تولیدی ماشین‌آلات و ادوات دارای گواهی مرکز آزمون و تست ماشین‌های کشاورزی بوده است.

این واحدها از نظر وضعیت تولید و تقاضا، به علت نبود نقدینگی و فقدان تسهیلات بانکی، در شرایط تنگنای مالی و نامناسبی قرار داشتند و تولیدات پایین آنان در کف کارخانجات بدون مشتری باقی مانده بود. سایر تولیدکنندگان ادوات دنباله‌بند، خطی‌کارها و سازندگان سمپاش نیز در وضعیت رکود مشابهی به سر می‌بردند.

در اولین کمیته فنی مکانیزاسیون که با حضور وزیر جهاد کشاورزی و معاونین ذی‌ربط، مدیرعامل بانک کشاورزی، دبیر و رئیس مرکز توسعه مکانیزاسیون، مجری طرح گندم، مدیران عامل کارخانجات تراکتورسازی تبریز، سیرجان، کمباین‌سازی اراک و نماینده انجمن تولیدکنندگان تجهیزات کشاورزی تشکیل شد و هر دو هفته یک‌بار در چند ماهه نخست آغاز به کار وزیر جدید برای ساماندهی امور برگزار می‌گردید، تصمیمات اجرایی مناسبی با مشارکت مطلوب بانک کشاورزی اتخاذ شد. تجهیز منابع قابل توجهی صورت گرفت و از این طریق تحولی در توسعه مکانیزاسیون کشاورزی کشور فراهم گردید.

تصمیمات راهبردی تحول در مکانیزاسیون کشاورزی دولت یازدهم و دوازدهم ۱۴۰۰-۱۳۹۲:

در اولین نشست کمیته مکانیزاسیون با حضور وزیر جهاد کشاورزی، معاون فنی مدیرعامل کارخانه تراکتورسازی تبریز اعلام کرد که در حال حاضر حدود پنج هزار دستگاه تراکتور آماده فروش در کف کارخانه موجود است، اما مشتری ندارد. مشابه همین موضوع را مدیرعامل کمباین‌سازی اراک مطرح کرد و گفت پنجاه دستگاه کمباین در کف کارخانه باقی مانده و منابع مالی ما معطل مانده است، در حالی که کشاورزان و گندمکاران کشور از نظر کمبود تراکتور و کمباین به‌شدت در مضیقه قرار دارند و به علت کمبود و فرسودگی کمباین‌ها، ریزش و ضایعات محصول گندم و جو هنگام برداشت قابل توجه است.

عین مضمون پرسش وزیر جهاد کشاورزی، که حاکی از تجربه، درایت و نگرش راهبردی و دوراندیشی آقای محمود حجتی بود، چنین بود: از مدیرعامل کمباین‌سازی سؤال کردند کارخانه شما سالانه چند دستگاه کمباین می‌تواند تولید کند؟ ایشان پاسخ دادند سالانه ۴۰۰ دستگاه. آقای وزیر گفتند هر ۴۰۰ دستگاه را من خرید کردم. مدیرعامل کارخانه با تعجب پرسید: جدی می‌فرمایید؟ آقای حجتی گفتند تا ۸۰۰ دستگاه تولید کنید، مشتری آن با من؛ اکنون همه را خرید کردم.

سپس نوبت معاون مدیرعامل کارخانه تراکتورسازی رسید. از ایشان پرسیده شد کارخانه شما سالانه چه میزان تراکتور می‌تواند تولید کند؟ ایشان اعلام کردند حدود ده هزار دستگاه. آقای وزیر به ایشان گفتند بدون سقف تولید و محدودیت، با اطمینان تولید کنید. کمیته فنی مکانیزاسیون بداند من اکنون همه را خرید کردم.

شکل‌گیری توسعه مکانیزاسیون:

در این نشست، وزیر جهاد کشاورزی به مدیرعامل بانک کشاورزی دستور دادند منابع اعتباری بانک در مسیری که کشاورزی کشور بدان نیاز دارد صرف گردد و خط اعتباری ویژه‌ای برای توسعه مکانیزاسیون کشاورزی در نظر گرفته شود و با نظر ستاد، متناسب با نیاز و ظرفیت استان‌ها، در شش ماه دوم سال ۱۳۹۲ تعیین و ابلاغ گردد.

ایشان به واحدهای تولیدی ماشین‌آلات و ادوات اطمینان دادند که تولید شما دیگر در کف کارخانه باقی نخواهد ماند. مدیرعامل بانک کشاورزی نیز در همان جلسه بدون درنگ از این تصمیم استقبال کرد و قول همکاری کامل داد. بدین‌ترتیب، برنامه مکانیزاسیون کشاورزی طی هشت سال در مسیر رشد و توسعه قرار گرفت.

نکته اساسی و مدیریتی آن است که بخش کشاورزی کشور به چنین تصمیمات راهبردی و کلان‌نگر، همراه با درایت و دلسوزی نیاز دارد. با چنین تصمیمات مدبرانه، عالمانه و به‌موقع است که موانع و معضلات تولید از سر راه تولیدکنندگان و کشاورزان برداشته می‌شود و زمینه توسعه و ارتقای بهره‌وری هرچه بهتر و بیشتر فراهم می‌گردد.

اسماعیل اسفندیاری پور - مشاور وزیر و مجری اسبق طرح گندم