شوک خردادماه به سفره سلامت؛ واکاوی گرانی ۲۰ درصدی لبنیات در غیاب نظارت
لبنیات از خرداد ۲۰٪ گران میشود. این گزارش به نقد حذف سلامت از سفره مردم و ضرورت ورود ستاد تنظیم بازار به کنترل قیمت شیرخام میپردازد.
در حالی که هنوز آثار تورمی سال جدید بر دوش خانوارها سنگینی میکند، اعلام خبر افزایش ۲۰ درصدی قیمت محصولات لبنی از ابتدای خردادماه، موج جدیدی از نگرانیها را درباره امنیت غذایی و کاهش سرانه مصرف کلسیم در میان جامعه ایجاد کرده است؛ اما ریشه این گرانی کجاست و چه کسی مسئول صیانت از سفره مردم است؟
تکرار سناریوی افزایش قیمت شیرخام
طبق اظهارات سخنگوی انجمن صنایع فرآوردههای لبنی، قرار است از اول خردادماه سال جاری، قیمت محصولات لبنی با رشدی ۲۰ درصدی مواجه شود. دلیل اصلی این تصمیم، «افزایش قیمت شیرخام» و تأثیر مستقیم آن بر «قیمت تمامشده تولید» عنوان شده است. این به معنای آن است که زنجیره تولید لبنیات، بار افزایش هزینههای نهادهها و مواد اولیه را مستقیماً به حلقهی نهایی، یعنی مصرفکننده منتقل کرده است.
لبنیات؛ کالایی که از لیست خرید حذف میشود
اگرچه انجمن صنایع لبنی بر اساس منطق سود و زیان و با تکیه بر افزایش قیمت شیرخام، این گرانی را توجیه میکند، اما از نگاه تحلیل اجتماعی، این اقدام بازی با سلامت عمومی است. لبنیات برخلاف بسیاری از کالاها، جایگزینی در سبد غذایی ندارد. افزایش ۲۰ درصدی قیمت در شرایطی که قدرت خرید حقوقبگیران متناسب با تورم واقعی رشد نکرده، عملاً به معنای کوچکتر شدن سفره سلامت است.
نقد اساسی وارد بر این تصمیم، عدم پیشبینی بستههای حمایتی است. چرا باید هزینهی ناکارآمدی در تأمین نهادههای دامی یا افزایش نرخ ارز، تنها از جیب مصرفکننده نهایی پرداخت شود؟! این رویکرد انفعالی در قیمتگذاری، تنها به کاهش سرانه مصرف لبنیات و در بلندمدت به افزایش هزینههای درمان در سطح ملی منجر خواهد شد.
چه کسی باید به این موضوع ورود کند؟
موضوع قیمت لبنیات صرفاً یک مسأله صنفی بین دامدار و کارخانه نیست، بلکه یک امر حاکمیتی است. طبق قانون و با توجه به اهمیت استراتژیک سبد غذایی، نهادهای زیر باید فوراً ورود کنند:
۱. ستاد تنظیم بازار و سازمان حمایت: این نهادها باید با بررسی دقیق صورتهای مالی کارخانجات، اجازه ندهند که افزایش قیمت فراتر از توان واقعی جامعه باشد.
۲. وزارت جهاد کشاورزی: با مدیریت صحیح توزیع نهادههای دامی با نرخ دولتی، باید قیمت شیرخام را کنترل کند تا بهانهای برای گرانی محصول نهایی وجود نداشته باشد.
۳. مجلس شورای اسلامی: کمیسیون کشاورزی و بهداشت باید با نگاهی نظارتی، دولت را مکلف به تخصیص یارانههای مستقیم به بخش تولید یا احیای «شیر رایگان مدارس» و «کالابرگ ویژه لبنیات» کنند تا شکاف ایجاد شده جبران شود.
نتیجهگیری: لزوم تغییر نگاه از «قیمتگذاری دستوری» به «حمایت هوشمند»
گرانی ۲۰ درصدی لبنیات از اول خرداد، زنگ خطری برای سلامت جامعه است. تا زمانی که دولت و نهادهای نظارتی به جای مدیریت ریشهای هزینههای تولید، صرفاً تماشاگر انتقال فشار به مصرفکننده باشند، شاهد خروج تدریجی محصولات پروتئینی و لبنی از سفره اقشار آسیبپذیر خواهیم بود. ورود فوری دستگاههای متولی برای تعدیل این نرخ یا ارائه یارانههای جبرانی، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است.
