تراکتور؛ سلاح خط مقدم امنیت غذایی
هشدار مجتبی عالی درباره کیفیت ماشینآلات و هزینه سنگین خرابی تراکتورها برای کشاورزان
تراکتور صرفاً یک ماشین کشاورزی نیست؛ یکی از مهمترین ابزارهای استمرار تولید و در نتیجه بخشی از زیرساخت امنیت غذایی کشور است. با این حال، انتقادها درباره کیفیت برخی ماشینآلات، ضعف خدمات پس از فروش و افزایش هزینه تعمیر و نگهداری، بار دیگر ضرورت بازنگری جدی در سیاستهای این حوزه را مطرح کرده است.
مجتبی عالی، عضو اتحادیه مرکزی دامداران ایران، با انتقاد از وضعیت ماشینآلات کشاورزی، معتقد است افت کیفیت ساخت برخی تجهیزات و تراکتورها، بهرهوری تولید را تحت تأثیر قرار داده و هزینههای بیشتری را به کشاورزان تحمیل کرده است.
او با اشاره به خرابیهای مکرر تراکتورهای جدید میگوید ضعف در کیفیت برخی قطعات و آنچه از سوی او بهعنوان ضعف متالورژی قطعات مطرح شده، موجب افزایش استهلاک و هزینههای تعمیر و نگهداری شده است.
تراکتور خراب یعنی توقف بخشی از تولید
مشکل اما فقط هزینه تعمیر نیست.
در کشاورزی، زمان اهمیت اقتصادی دارد. تراکتوری که در فصل کاشت یا برداشت چند روز از چرخه تولید خارج شود، صرفاً یک دستگاه متوقفشده نیست؛ بلکه میتواند برنامه کاری یک مزرعه را مختل کند و خسارت آن بسیار بیشتر از قیمت یک قطعه یدکی باشد.
عالی با اشاره به همین موضوع، فرآیند خدمات پس از فروش و گارانتی را با نیازهای واقعی فصل زراعی همخوان نمیداند و معتقد است تأخیر در تأیید یا تأمین قطعه میتواند کشاورز را در شرایطی قرار دهد که برای جلوگیری از توقف کار، هزینه تعمیر را شخصاً پرداخت کند.
این مسئله یک پرسش جدی را پیش روی سیاستگذار قرار میدهد: وقتی ماشینآلات کشاورزی در قلب فرآیند تولید قرار دارند، آیا نظام خدمات پس از فروش نیز نباید متناسب با حساسیت زمانی کشاورزی طراحی شود؟
رزومه مجتبی عالی؛ از دامداری تا مدیریت تشکلهای تولیدی
مجتبی عالی از چهرههای صنفی شناختهشده در حوزه دامپروری و تشکلهای تولیدکنندگان است. بر اساس سوابق منتشرشده، او پیش از حضور در اتحادیه مرکزی دامداران ایران، مدیرعامل اتحادیه تعاونیهای کشاورزی دامداران استان مازندران بود و از سال ۱۳۹۴ در این جایگاه فعالیت داشت. همچنین سابقه ریاست هیئتمدیره شرکت تعاونی کشاورزی دامداران شهرستان بهشهر به مدت ۱۵ سال و فعالیت بهعنوان تولیدکننده نمونه در حوزه کشاورزی و دامداری برای او ذکر شده است.
عالی در بهمن ۱۳۹۹ بهعنوان مدیرعامل اتحادیه سراسری تعاونیهای کشاورزی دامداران ایران منصوب شد و در اسفند همان سال نیز ابقای او در این سمت اعلام شد.
اتحادیه مرکزی دامداران ایران نیز طبق اطلاعات منتشرشده از سوی خود اتحادیه، دارای شبکهای متشکل از اتحادیههای استانی و تعاونیهای شهرستانی است و در زمینه تأمین نهادههای دامی و پیگیری حقوق اعضای خود فعالیت میکند.
در مهر ۱۴۰۴، جواد ابراهیمی بهعنوان مدیرعامل جدید اتحادیه مرکزی شرکتهای تعاونی کشاورزی دامداران ایران منصوب شد و جایگزین مجتبی عالی شد.
عالی پس از آن نیز در اظهارنظرهای رسانهای بهعنوان فعال صنفی و عضو اتحادیه مرکزی دامداران ایران درباره مسائل تولید، نهادههای دامی و سیاستهای بخش کشاورزی موضعگیری کرده است.
وقتی ماشینآلات گران میشوند، تولید هم آسیبپذیرتر میشود
هزینه ماشینآلات و تعمیرات برای کشاورز، بخشی از هزینه تمامشده تولید است. بنابراین هر اختلال در کیفیت، تأمین قطعات یا خدمات پس از فروش میتواند مستقیماً بر اقتصاد مزرعه اثر بگذارد.
از سوی دیگر، کشاورزی برخلاف بسیاری از فعالیتهای صنعتی، همیشه امکان متوقفکردن خط تولید و شروع مجدد آن در زمان دلخواه را ندارد. فصل کاشت و برداشت منتظر تأیید گارانتی نمیماند.
به همین دلیل، انتقاد مطرحشده درباره خدمات پس از فروش تراکتورها، فراتر از یک مطالبه صنفی است و میتواند به مسئلهای مرتبط با بهرهوری تولید و امنیت غذایی تبدیل شود.
امنیت غذایی از کارخانه ماشینسازی آغاز میشود
اگر قرار است تولیدکننده داخلی، کشاورز و دامدار، بار اصلی تأمین غذای کشور را بر دوش داشته باشد، سیاست حمایت از تولید نمیتواند فقط به تأمین نهاده محدود شود.
بذر، کود، آب و زمین بدون ماشینآلات قابل اتکا، زنجیره کاملی برای تولید ایجاد نمیکنند.
تراکتور در بسیاری از مزارع، ابزار اصلی آمادهسازی زمین، کاشت و عملیات مختلف زراعی است. بنابراین کیفیت آن، دسترسی به قطعات و سرعت خدمات پس از فروش باید بخشی از سیاست امنیت غذایی کشور تلقی شود.
اظهارات مجتبی عالی درباره کیفیت تراکتورها و مشکلات خدمات پس از فروش، در واقع یک سؤال اساسی را پیش روی متولیان بخش کشاورزی و صنعت ماشینآلات قرار میدهد:
آیا سیاستگذار، تراکتور را صرفاً یک کالای صنعتی میبیند یا آن را بهعنوان یکی از ابزارهای حیاتی استمرار تولید و امنیت غذایی کشور به رسمیت میشناسد؟
پاسخ به این سؤال میتواند مشخص کند که حمایت از کشاورز در عمل تا چه اندازه به مزرعه و واقعیتهای تولید نزدیک است.
