بیبی در خط پایان؟
آیا کارنامه سیاسی بنیامین نتانیاهو به پایان رسیده است؟ افشاگریهای جدید درباره نادیده گرفتن هشدارهای حمله ۷ اکتبر و تنشهای داخلی در اسرائیل، موقعیت نخستوزیر این رژیم را متزلزلتر از همیشه کرده است
با وجود اینکه برخی نظرسنجیهای اخیر از افزایش محبوبیت بنیامین نتانیاهو حکایت دارند و احتمال ادامه حضور او را در رأس دولت رژیم صهیونیستی مطرح میکنند، افشاگریهای اخیر پیرامون حقایق حمله ۷ اکتبر حماس، نشان میدهد که جریانی قدرتمند در درون حاکمیت، ارتش و دولت اسرائیل در پی پایان دادن به زمامداری اوست. در مقابل، نتانیاهو و متحدان باقیماندهاش تلاش میکنند تا با تصویرسازی از او به عنوان «نجاتدهنده اسرائیل»، به رأیدهندگان القا کنند که «بیبی» تنها کسی است که در موقعیت حساس کنونی قادر به مدیریت بحران و دفع خطرات از سرزمینهای اشغالی است.
مخالفان نتانیاهو بیش از هر چیز بر این نکته تأکید دارند که او با وجود دریافت هشدارهای جدی درباره حمله حماس، هیچگونه اقدامی برای پیشگیری انجام نداده است. در تازهترین افشاگریها، گفته میشود یحیی سنوار، رهبر شاخه نظامی حماس، پیامی را برای سفیان ابوزایده، وزیر پیشین تشکیلات خودگردان، ارسال کرده بود تا به اطلاع اسرائیلیها برسد.
در این پیام آمده بود: «زلزلهای در راه است؛ پیش از پایان سپتامبر ورق را برمیگردانیم، خود را برای خالی کردن زندانها آماده کنید.» برآورد سنوار این بود که حمله ۷ اکتبر منجر به فروپاشی اسرائیل، آزادی زندانیان فلسطینی و ناچاری اسرائیل برای مذاکره خواهد شد. با این حال، به گفته گالانت، وزیر دفاع پیشین اسرائیل، سرویس امنیت داخلی (شینبت) این پیام صریح را نادیده گرفت و آن را صرفاً به تنشهای داخلی میان گروههای فلسطینی نسبت داد.
علاوه بر این، عباس کامل، رئیس سابق استخبارات مصر، نیز در دیداری حضوری در تلآویو، به مقامات اطلاعاتی اسرائیل درباره احتمال حمله گسترده و خونین حماس هشدار داده بود؛ اما این هشدار نیز جدی گرفته نشد. نکته قابل تأمل اینجاست که شخص نتانیاهو نیز این هشدار را دریافت کرده بود. روزنامه هاآرتص در این باره فاش کرده که محمد بن زاید در تماسی مستقیم، نخستوزیر اسرائیل را از برنامه حماس آگاه کرده بود، اما نتانیاهو که در آن زمان تمام تمرکز خود را بر عادیسازی روابط با عربستان (توافق ابراهیم) گذاشته بود، ترجیح داد این هشدارها را نادیده بگیرد تا مسیر توافق با ریاض خدشهدار نشود.
اعضای سرویسهای اطلاعاتی اسرائیل که بیتوجهی نخستوزیر به این گزارشها را دیده بودند، به مرور نسبت به اطلاعرسانی بیتفاوت شده و در برابر خطرات سکوت کردند. اکنون، پس از گذشت چند سال از آن حمله که ۱۲۰۰ کشته بر جای گذاشت، پروندههای مربوط به مقدمات حمله و نقش نتانیاهو در موفقیت حماس دوباره بازخوانی میشود. نتانیاهو پیشتر بسیاری از مقامات ارشد و میانیِ دخیل در این غفلت را برکنار کرده بود، اما اکنون مخالفانش معتقدند نوبت خود اوست تا به دلیل بیتوجهی به هشدارها، از قدرت کنار گذاشته شود.
اگرچه در سیستم انتخاباتی اسرائیل دستیابی یک حزب به اکثریت مطلق (نصف بهعلاوه یک کرسی کنست) دشوار است، مخالفان نتانیاهو قصد دارند شرایط را بهگونهای علیه «لیکود» رقم بزنند که ائتلافسازی برای او غیرممکن شود. نتانیاهو در گذشته با ائتلاف با احزاب ارتدوکس و افراطی، قدرت را حفظ کرده بود، اما تصمیم او در زمستان گذشته برای لغو معافیت سربازی دانشآموزان مذهبی، موجب فاصله گرفتن این احزاب از او شد. اکنون مخالفان میگویند نتانیاهو حتی نخواهد توانست ۲۰ کرسی فعلی حزبش را حفظ کند و همین موضوع، احزاب کارگر و دیگر مخالفان را به تلاش برای انحلال کنست و برکناری وی ترغیب کرده است.
البته نتانیاهو سیاستمداری کهنهکار است که سالها با مانورهای سیاسی و روشهای خاص خود، قدرت را حفظ کرده است. او اکنون نیز از حمایت برخی چهرههای عربی برخوردار است؛ برای نمونه، در حالی که ایالات متحده به درخواست عربستان برای مقابله با حوثیها پاسخ منفی داده، نتانیاهو پیشنهاد همکاریهای امنیتی و اطلاعاتی به ریاض داده است. بسیاری از تحلیلگران، دیدارهای پنهانی او با مقامات اماراتی و اظهاراتش درباره «احتمال حمله تروریستی» را در راستای همین بازیهای سیاسی و تقویت جایگاه خود میدانند.
برخی معتقدند وقوع حادثه برای پرواز «فلایدوبی» که تنها چند روز پس از دیدارهای پنهانی و یک روز پس از هشدارهای نتانیاهو رخ داد، سوالات بسیاری را درباره «صوری بودن» این تهدیدات مطرح میکند. مخالفانِ نخستوزیر بر این باورند که او سقوط خود و کابینهاش را در انتخابات پیش رو قطعی میداند و تمام رفتارهایش، تلاشی برای بقای سیاسی است. در مجموع، شرایط برای لیکود بسیار دشوار است و احزاب رقیب با تمام توان برای شکست دادن نتانیاهوی کهنهکار و حذف او از صحنه سیاسی اسرائیل تلاش میکنند.