هشدار جدی درباره مصرف خودسرانه مکمل‌های ورزشی؛ پشت پرده برخی محصولات عضله‌ساز چیست؟
عنوان «مکمل» به‌تنهایی به معنای بی‌خطر بودن یک فرآورده نیست و برخی محصولات ورزشی ممکن است حاوی ترکیبات دارویی یا استروئیدی اعلام‌نشده باشند
یک عضو شورای عالی نظام پزشکی کشور با هشدار نسبت به گرایش برخی جوانان و ورزشکاران به مصرف خودسرانه مکمل‌های ورزشی و داروهای افزایش‌دهنده حجم عضلات، تأکید کرد که عنوان «مکمل» به‌تنهایی به معنای بی‌خطر بودن یک فرآورده نیست و برخی محصولات ورزشی ممکن است حاوی ترکیبات دارویی یا استروئیدی اعلام‌نشده باشند.
یداله سهرابی درباره افزایش مصرف خودسرانه فرآورده‌های مورد استفاده در بدنسازی اظهار کرد: ورزش و فعالیت بدنی از مهم‌ترین عوامل حفظ سلامت جسم و روان است، اما تلاش برای دستیابی سریع به حجم عضلانی یا تغییر ظاهر بدن از طریق مصرف بدون نظارت داروها و فرآورده‌های ناشناخته می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت داشته باشد.
به گفته وی، باید میان مکمل‌های غذایی، داروها و استروئیدهای آنابولیک تفاوت قائل شد. استروئیدهای آنابولیک ترکیباتی با آثار هورمونی هستند و مصرف آنها بدون تجویز و نظارت پزشک می‌تواند عملکرد طبیعی بدن را مختل کرده و عوارض متعددی ایجاد کند.
استروئیدهای آنابولیک چه عوارضی دارند؟
سهرابی با اشاره به عوارض احتمالی مصرف استروئیدهای آنابولیک گفت این ترکیبات می‌توانند بخش‌های مختلف بدن را تحت تأثیر قرار دهند؛ از افزایش فشار خون و اختلال در چربی‌های خون گرفته تا افزایش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی، آسیب‌های کبدی و کلیوی و اختلالات هورمونی و تولیدمثل.
وی افزود: در مردان، کاهش تولید طبیعی هورمون‌های جنسی، کاهش اندازه بیضه‌ها، کاهش تعداد اسپرم و ناباروری از جمله عوارض احتمالی مصرف این ترکیبات است. آکنه، ریزش مو و تغییرات خلقی و رفتاری نیز از دیگر پیامدهای گزارش‌شده هستند.
این عضو شورای عالی نظام پزشکی کشور همچنین آسیب‌های قلبی و کبدی را از نگرانی‌های مهم در مصرف این ترکیبات دانست و گفت افزایش فشار خون و اختلال در چربی‌های خون می‌تواند احتمال بروز عوارض قلبی و عروقی را افزایش دهد. برخی فرآورده‌های حاوی استروئید یا ترکیبات مشابه نیز ممکن است با آسیب‌های جدی کبدی همراه باشند.
بر این اساس، بروز علائمی مانند زردی پوست یا چشم، درد شکم، تهوع، ضعف و خستگی شدید یا تغییر رنگ ادرار در فرد مصرف‌کننده باید جدی گرفته شود و نیازمند ارزیابی پزشکی است.
آیا هر محصولی که «مکمل» نام دارد، ایمن است؟
یکی از نکات مهم مطرح‌شده از سوی سهرابی، تصور رایج درباره بی‌خطر بودن تمامی مکمل‌های ورزشی است. وی تأکید کرد که قرار گرفتن یک محصول در گروه «مکمل» لزوماً به معنای بی‌خطر بودن آن نیست.
به گفته او، برخی فرآورده‌هایی که با ادعاهایی مانند افزایش حجم عضلات، افزایش قدرت، چربی‌سوزی یا بهبود عملکرد ورزشی به بازار عرضه می‌شوند، ممکن است حاوی استروئیدها، مواد شبه‌استروئیدی، محرک‌ها یا ترکیبات دارویی اعلام‌نشده باشند.
این موضوع درباره برخی محصولات پیش از تمرین و فرآورده‌های موسوم به افزایش‌دهنده انرژی نیز اهمیت دارد؛ چرا که برخی از این ترکیبات می‌توانند بر فشار خون و ضربان قلب اثر بگذارند.
«طبیعی» بودن محصول هم تضمین سلامت نیست
سهرابی با هشدار نسبت به تبلیغات محصولات ورزشی در فضای مجازی گفت حتی محصولی که با عنوان «طبیعی» یا «مکمل غذایی» عرضه می‌شود، الزاماً ایمن نیست.
به گفته وی، خرید مکمل از صفحات ناشناس شبکه‌های اجتماعی یا فروشندگان غیرمجاز می‌تواند احتمال تهیه محصولات تقلبی یا فرآورده‌هایی با ترکیبات ناشناخته را افزایش دهد.
از سوی دیگر، مصرف دوره‌ای مکمل‌ها یا ترکیب چند فرآورده نیز لزوماً خطرات احتمالی را کاهش نمی‌دهد و حتی ممکن است احتمال تداخل میان ترکیبات مختلف یا دریافت مواد ناشناخته را افزایش دهد.
مصرف خودسرانه؛ میان‌بری که می‌تواند هزینه سنگینی داشته باشد
رواج تبلیغات مرتبط با افزایش سریع حجم عضلات و دستیابی به ظاهر بدنی خاص، بازار گسترده‌ای برای انواع مکمل‌ها و فرآورده‌های ورزشی ایجاد کرده است. با این حال، مصرف خودسرانه داروها و ترکیبات هورمونی برای دستیابی سریع‌تر به نتیجه، می‌تواند سلامت فرد را با خطر مواجه کند.
کارشناسان حوزه سلامت تأکید دارند که انتخاب مکمل یا هر فرآورده مورد استفاده در برنامه ورزشی باید متناسب با شرایط جسمی فرد و با نظر متخصص انجام شود و نباید صرفاً بر اساس تبلیغات فضای مجازی، توصیه دوستان یا تجربه سایر ورزشکاران صورت گیرد.
همچنین در صورت مصرف طولانی‌مدت برخی فرآورده‌های حاوی استروئید یا مواد شبه‌استروئیدی، قطع مصرف نیز ممکن است نیازمند ارزیابی و نظارت پزشکی باشد.
