روایتی از خاکستر؛ نگاهی به ویرانه‌های «بازار سوخته رشت» و زخم عمیق کسبه

شعله‌های آتش نه تنها صدها مغازه که تاریخ، معیشت و آرزوهای یک نسل را در قلب شهر رشت به خاکستر نشاند. اکنون، در میان ویرانه‌های بازار سوخته رشت، تنها صدای باران بر روی آوار و روایت تلخ بازماندگان به گوش می‌رسد.

اخبار سبز کشاورزی؛ یک هفته از شبی می‌گذرد که مرکز تاریخی تجارت رشت را بلعید. بر اساس گزارش‌ها، آتش‌سوزی گسترده از ساعت ۸ شب پنجشنبه ۱۸ دی‌ماه آغاز شد و تا صبح روز بعد، بخش‌های وسیعی از بازار سنتی شامل «طاقی بزرگ»، «طاقی کوچک»، «قیصریه فخر»، «بازار کتابفروشان» و «سرای ملک» را کاملاً نابود کرد. این فاجعه، سرمایه و معیشت بیش از ۴۰۰ نفر از کسبه را طعمه حریق کرد.

شب آتش و هراس؛ روایت شاهدان عینی

شاهدان آن شب از صحنه‌های عجیب سخن می‌گویند. آتش با سرعتی باورنکردی در سقف‌های چوبی و سایبان‌های پارچه‌ای و ایرانیتی بازار سوخته رشت پیشروی کرد.

یکی از کسبه می‌گوید: «اینجا صحرای محشر بود. جهنم واقعی را به چشم دیدیم». به گفته رئیس آتش‌نشانی رشت، آن شب همزمان با حوادث بازار، ۲۰ نقطه دیگر شهر نیز هدف حریق قرار گرفت که عملیات امداد را با چالش جدی مواجه کرد.

طاقی بزرگ؛ خاکستری ۱۲۵ سال تاریخ

«طاقی بزرگ» با عمری حدود ۱۲۵ سال، نمادی از تاریخ قاجاری بازار بود که اکنون به مخروبه‌ای از تیرآهن‌های کج و دیوارهای سیاه تبدیل شده.

یکی از بازماندگان این بخش با اندوه بیان کرد: «مغازه‌ام را دو روز پیش ۲۰ میلیارد داشتیم معامله می‌کردیم که سوخت. تقریبا دو میلیارد هم جنسم سوخت». اینجا راسته عمده‌فروشان بود و برآورد خسارت‌ها در آن از ده‌ها تا صدها میلیارد تومان متغیر است.

بازار کتابفروشان؛ رویای سوخته علم و فرهنگ

در بازار سوخته رشت، راسته کتابفروشان یکی از تکان‌دهنده‌ترین صحنه‌ها را ارائه می‌داد. از بین ۲۶ دهنه، تنها ۶ مغازه ورودی سالم مانده بودند و کف دالان، مملو از کاغذهای نیمه‌سوخته و لوازم‌التحریر ذوب شده بود.

یک کتابفروش که سرمایه ۲۵ میلیاردی پدرش را از دست داده، می‌گوید: «همه آن با خاک یکسان شد. هیچ وقت فکر نمی‌کردم مجبور به ترک آنجا شوم».

قیصریه فخر و سرای ملک؛ ثروتی که دود شد

این دو بخش نیز کاملاً طعمه حریق شده‌اند. یک کارشناس بیمه در محل، خسارت دو دالان قیصریه فخر را حداقل ۲ تا ۳ هزار میلیارد تومان برآورد کرد.

یکی از کسبه جوان که مستاجر بود، با ناامیدی گفت: «حدود ۱۰ میلیارد تومان جنس داشتم. همه خاکستر شد. نگران وام‌هایی هستم که از بانک گرفتم». در سرای ملک نیز که قدمتی صدساله داشت، همه چیز نابود شده است.

واکنش مسئولان و وعده‌های بلاتکلیف

استاندار گیلان، خسارت ابنیه آسیب دیده در کل شهر را ۳ هزار میلیارد تومان برآورد اولیه اعلام کرده و گفته حدود ۴۰۰ واحد در بازار سوخته رشت آسیب دیده‌اند. وعده داده شده که مجتمع تجاری آدینه به صورت رایگان برای یک سال در اختیار آسیب‌دیدگان قرار گیرد.

با این حال، بسیاری از کسبه نسبت به عملیاتی شدن این وعده‌ها و همچنین فرآیند پرداخت خسارت توسط بیمه بدبین هستند. یکی از آن‌ها با تلخی می‌پرسد: «ما الان کالایی نداریم که بفروشیم و چک‌هایمان را پاس کنیم. آینده چه می‌شود؟».

زخمی بر پیکر شهر و اقتصاد منطقه

این حادثه تنها یک فاجعه اقتصادی نیست؛ ضربه‌ای عمیق بر بافت اجتماعی و تاریخی رشت است. بسیاری از کسبه، سرمایه عمر خود را که حاصل کار دو نسل بود، از دست داده‌اند.

سوت و کور شدن بازار، چرخه اقتصاد محلی را مختل کرده و ابری از ناامیدی بر سر آینده سایه انداخته است. بازار سوخته رشت امروز، نمادی از یک شکست جمعی در حفاظت از میراث و معیشت مردم است./اعتماد