غذاهای در معرض انقراض و خطر ناپدید شدن از سفره انسان
غذاهای در معرض انقراض با تهدیدهایی مانند تغییرات اقلیمی، بیماری‌های گیاهی و صید بی‌رویه روبه‌رو هستند؛ آینده قهوه و کاکائو چه می‌شود؟
غذاهای در معرض انقراض به محصولاتی گفته می‌شود که تولید یا دسترسی به آن‌ها تحت تأثیر تغییرات اقلیمی، کاهش تنوع زیستی، آفات و بیماری‌ها و تخریب زیستگاه‌ها قرار گرفته است. از کاکائو و قهوه گرفته تا برخی گونه‌های ماهی و محصولات کشاورزی محلی، آینده بخشی از خوراک انسان به توانایی جوامع در سازگاری با این تهدیدها وابسته است.
کدام غذاها بیشتر در معرض خطر قرار دارند؟
۱. قهوه و تهدید تغییرات اقلیمی
قهوه عربیکا، یکی از محصولاتی است که به شرایط آب‌وهوایی حساسیت زیادی دارد. افزایش دما، تغییر الگوی بارش و تشدید خشکسالی می‌تواند مناطق مناسب کشت آن را محدود کند.
بر اساس گزارشی که رویترز در مارس ۲۰۲۶ منتشر کرد، پیش‌بینی شده است که تا سال ۲۰۵۰ حدود ۲۰ درصد از مناطق فعلی کشت عربیکا ممکن است برای تولید این محصول نامناسب شوند.
البته این به معنای ناپدید شدن کامل قهوه نیست؛ بلکه از تغییر مناطق کشت و دشوارتر شدن تولید آن حکایت دارد.
۲. کاکائو و آینده شکلات
کاکائو، ماده اولیه اصلی شکلات است و بخش بزرگی از تولید جهانی آن به کشورهای غرب آفریقا وابسته است.تغییرات دما و بارش، خشکسالی، بیماری‌های گیاهی و فشار بر زمین‌های کشاورزی می‌توانند تولید این محصول را با چالش روبه‌رو کنند.
با این حال، شدت اثر تغییرات اقلیمی در مناطق مختلف یکسان نیست و نمی‌توان از نابودی قطعی کاکائو سخن گفت.
۳. موز و آسیب‌پذیری در برابر بیماری‌ها
موز از محصولات مهم غذایی و تجاری جهان است. برخی ارقام تجاری آن، به‌ویژه در کشت‌های گسترده و یکنواخت، در برابر بیماری‌هایی مانند پژمردگی فوزاریومی آسیب‌پذیرند.
تغییرات اقلیمی نیز می‌تواند بر عملکرد محصول و گسترش برخی آفات و بیماری‌ها اثر بگذارد. توسعه ارقام مقاوم و افزایش تنوع ژنتیکی از راهکارهای مهم برای حفظ تولید موز به شمار می‌رود.
۴. ماهی‌ها و غذاهای دریایی
خطر فقط به محصولات کشاورزی محدود نمی‌شود. صید بیش از اندازه، آلودگی آب‌ها، تخریب زیستگاه‌های دریایی و تغییرات اقلیمی، جمعیت بسیاری از گونه‌های آبزی را تحت فشار قرار داده‌اند.
سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) گزارش کرده است که نزدیک به یک‌سوم ذخایر ماهی دریایی ارزیابی‌شده در جهان بیش‌ازحد صید می‌شوند. کاهش جمعیت برخی گونه‌ها می‌تواند دسترسی جوامع به منابع مهم پروتئینی را محدود کند.
چرا برخی غذاها در معرض ناپدید شدن قرار می‌گیرند؟
تغییرات اقلیمی، تخریب زیستگاه‌ها، کشاورزی فشرده، صید بی‌رویه و کاهش تنوع زیستی از عوامل اصلی تهدیدکننده امنیت غذایی هستند.
گزارش فائو درباره تنوع زیستی در کشاورزی نشان می‌دهد که تولید جهانی غذا به تعداد محدودی از گونه‌های زراعی وابستگی زیادی پیدا کرده است؛ وضعیتی که می‌تواند سیستم غذایی را در برابر بیماری‌ها و شوک‌های محیطی آسیب‌پذیرتر کند.
چگونه می‌توان از ناپدید شدن غذاها جلوگیری کرد؟
حفاظت از بذرهای بومی، توسعه ارقام مقاوم به گرما و خشکی، مدیریت پایدار منابع آب، کاهش ضایعات غذایی و جلوگیری از صید بی‌رویه می‌توانند به حفظ منابع غذایی کمک کنند.
همچنین حمایت از کشاورزی متنوع و حفاظت از زیستگاه‌های طبیعی، احتمال از دست رفتن گونه‌ها و ارقام ارزشمند را کاهش می‌دهد.
در نهایت، وقتی از غذاهای در معرض انقراض صحبت می‌کنیم، منظور همیشه حذف کامل یک خوراک از سیاره نیست؛ گاهی تولید آن دشوارتر، گران‌تر یا محدودتر می‌شود.
حفاظت از تنوع زیستی و اصلاح شیوه‌های تولید، نقشی اساسی در حفظ انتخاب‌های غذایی نسل‌های آینده دارد.
منبع: فائو و رویترز
