هشدار جهانی درباره میراث فرهنگی ایران؛ ۵۶ اثر تاریخی آسیب دید
گزارش تازه از آسیب به میراث فرهنگی ایران؛ بیش از ۵۶ موزه و بنای تاریخی در جریان جنگ خسارت دیدهاند و نهادهایی مانند یونسکو و سپر آبی هشدار دادهاند.
با گذشت بیش از دو هفته از آغاز جنگ در منطقه، نگرانیها درباره سرنوشت میراث فرهنگی ایران به سطح نهادهای بینالمللی رسیده است؛ جایی که گزارشها از آسیب به دهها موزه و بنای تاریخی، واکنش سازمانهایی مانند یونسکو و «سپر آبی» و بازتاب گسترده در رسانههای جهانی را به دنبال داشته است.
آسیب گسترده به میراث فرهنگی ایران در جریان جنگ
وزارت میراثفرهنگی در تازهترین گزارش خود اعلام کرده است که در جریان حملات اخیر، بیش از ۵۶ اثر تاریخی، موزه و محوطه فرهنگی در ایران دچار آسیب جدی شدهاند؛ موضوعی که نگرانیها درباره وضعیت میراث فرهنگی ایران را در سطح ملی و بینالمللی افزایش داده است.
در بیانیه این وزارتخانه آمده است که این حملات «جنایتی علیه هویت تاریخی ملت ایران و تعرضی به میراث مشترک بشریت» محسوب میشود. طبق این گزارش، در میان آثار آسیبدیده نام بناهایی دیده میشود که بخشی از مهمترین شواهد تمدن و تاریخ ایران به شمار میروند.
تهران در صدر فهرست آثار آسیبدیده
بر اساس گزارش وزارت میراثفرهنگی، استان تهران با ۱۹ اثر آسیبدیده بیشترین خسارت را در میان استانهای کشور ثبت کرده است.
در میان بناهای تاریخی آسیبدیده در پایتخت، نام آثار شاخصی دیده میشود؛ از جمله:
- کاخ گلستان
- ارگ تاریخی تهران
- بازار تاریخی تهران
- کاخ مرمر
- عمارت تاریخی شهربانی
- ساختمان سنای سابق
- مسجد سپهسالار
- کاخموزه فرحآباد
این مجموعهها از مهمترین نمادهای میراث فرهنگی ایران محسوب میشوند و هر یک بخشی از تاریخ و هویت فرهنگی کشور را نمایندگی میکنند.
آسیب به آثار تاریخی در استانهای مختلف
گزارشها نشان میدهد خسارتها تنها به تهران محدود نبوده و میراث فرهنگی ایران در استانهای مختلف نیز آسیب دیده است.
در استان کردستان، ۱۲ بنای مهم از جمله عمارت سالارسعید (موزه باستانشناسی سنندج)، موزه خسروآباد و عمارت آصف وزیری آسیب دیدهاند.
در استان اصفهان نیز مجموعه جهانی میدان نقش جهان به همراه کاخ چهلستون، مسجد جامع عباسی و بخشهایی از بافت تاریخی شهر هدف حملات قرار گرفتهاند؛ مجموعهای که یکی از مهمترین میراثهای ثبتشده ایران در فهرست جهانی یونسکو به شمار میرود.
همچنین گزارشها از آسیب به دژ تاریخی فلکالافلاک در لرستان، تکیه بیگلربیگی و دبیرستان تاریخی کزازی در کرمانشاه، عمارت سبزآباد و خانه تاریخی وایتهاوس در بندر سیراف بوشهر و موزه باستانشناسی درهشهر در ایلام حکایت دارد.
هشدار «سپر آبی» درباره حفاظت از میراث فرهنگی ایران
در پی انتشار گزارشهای مربوط به آسیب به میراث فرهنگی ایران، سازمان بینالمللی سپر آبی نیز با صدور بیانیهای نسبت به وضعیت آثار تاریخی در منطقه خاورمیانه هشدار داد.
«پیتر استون»، رئیس این سازمان، در این بیانیه تأکید کرده است که حفاظت از میراث فرهنگی بخشی جداییناپذیر از صیانت از هویت انسانی است.
در این بیانیه آمده است: حفاظت از جان انسانها در بحرانها اولویت دارد، اما پاسداری از مردم بدون حفظ میراث فرهنگی آنان کامل نخواهد بود؛ زیرا این آثار بخشی از هویت مشترک بشریت محسوب میشوند.
این سازمان از طرفهای درگیر خواسته است از هرگونه عملیات نظامی که ممکن است به بناها و محوطههای تاریخی ایران آسیب وارد کند، خودداری کنند.
واکنش رسانههای جهانی به تخریب آثار تاریخی ایران
آسیب به میراث فرهنگی ایران در روزهای گذشته بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی داشته است.
رسانههایی مانند رویترز، سیانان، بیبیسی و گاردین در گزارشهایی به وضعیت آثار تاریخی آسیبدیده پرداخته و درباره پیامدهای این تخریبها هشدار دادهاند.
در یکی از گزارشهای رویترز، مدیر کمیته میراث جهانی یونسکو نسبت به تأثیر درگیریها بر سایتهای تاریخی منطقه ابراز نگرانی کرده و تأکید کرده است که بسیاری از سایتهای میراث جهانی در خاورمیانه ممکن است تحت تأثیر جنگ قرار بگیرند.
این گزارش همچنین به آسیبهای واردشده به کاخ گلستان تهران اشاره کرده و آن را یکی از مهمترین نمادهای معماری و تاریخ ایران در قرن نوزدهم توصیف کرده است.
آینده میراث فرهنگی ایران در سایه جنگ
کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند که حفاظت از میراث فرهنگی ایران در شرایط جنگی نیازمند همکاری نهادهای بینالمللی و رعایت اصول حقوق بشردوستانه است.
وزارت میراثفرهنگی نیز اعلام کرده است که پس از پایان درگیریها، طرحی جامع برای مرمت اضطراری و بازآفرینی آثار تاریخی آسیبدیده با مشارکت متخصصان و دانشگاهیان کشور اجرا خواهد شد.
با ادامه تنشها در منطقه، نگرانیها درباره سرنوشت این آثار همچنان ادامه دارد؛ آثاری که نهتنها بخشی از تاریخ ایران بلکه بخشی از میراث مشترک بشریت به شمار میروند.
