بومگردیها در بحران جنگ؛ پناهگاههایی که نادیده گرفته شدند
گزارشی درباره نقش بومگردیها در زمان جنگ و بحران؛ وقتی بومگردیها جای پناهگاهها را گرفتند و اکنون با چالشهای اقتصادی و تصمیمگیری درباره آینده روبهرو هستند.
در روزهایی که جنگ و بحرانهای اقتصادی مردم را آواره شهرها و روستاهای امن کرد، نقشی تازه در گردشگری ایران پدیدار شد؛ نقشی که شاید پیشتر کمتر به آن توجه میشد. «وقتی بومگردیها جای پناهگاهها را گرفتند»، این اقامتگاههای کوچک بومی تبدیل به بازوهای نجات و نقطه امن هزاران خانواده شدند؛ اما اکنون خودشان در بزنگاه تصمیمگیری میان بقا، سرمایهگذاری و سیاستهای حمایتی قرار دارند.
بومگردیها؛ زیرساختی پنهان برای امنیت مردمی
اقامتگاههای بومگردی در سالهای اخیر به یکی از ستونهای صنعت گردشگری تبدیل شدهاند. قیمت مناسب، تجربه زندگی بومی و نزدیکی به طبیعت، همگی دلایلی برای استقبال گسترده گردشگران بوده است.
اما بحرانهای اجتماعی و جنگهای اخیر، واقعیت دیگری را آشکار کرد: بومگردیها به پناهگاههای مردمی تبدیل شدند.
یاور عبیری، رئیس جامعه بومگردیها، میگوید: «در بسیاری مناطق، ضریب اشغال بومگردیها بهشدت بالا رفت، چون مردم جنگزده و حتی آشنایان و بستگان صاحبان اقامتگاهها در این خانهها پناه گرفتند.»
وقتی بومگردیها جای پناهگاههای رسمی را گرفتند
بهگفته عبیری، ایران عملاً فاقد شبکه گسترده پناهگاههای ایمن است؛ همین موضوع باعث شد بسیاری از خانوادهها در جنگ ۱۲روزه و نیز جنگ اخیر، راهی روستاها و شهرهای کوچک شوند و در بومگردیها اسکان یابند.
او تأکید میکند: «بومگردیها عملاً پناهگاههای مردمی بودند؛ نقشی که باید در سیاستهای پدافند غیرعامل کشور به رسمیت شناخته شود.»
بومگردیها بهعنوان بخش مهمی از پدافند غیرعامل
عبیری خواستار آن است که دولت نقش بومگردیها در شرایط بحران را در طراحی زیرساختهای پدافند غیرعامل لحاظ کند.
به باور او، وقتی بومگردیها جای پناهگاهها را گرفتند، ثابت شد این فضاها تنها مراکز گردشگری نیستند؛ بلکه میتوانند در مواقع اضطرار جان هزاران نفر را نجات دهند.
مطالبات قدیمی؛ از معافیت مالیاتی تا کاهش عوارض
با وجود نقش حمایتی بومگردیها در زمان جنگ، بسیاری از مطالبات اقتصادی آنها همچنان بیپاسخ مانده است.
عبیری میگوید: «اقامتگاههای بومگردی با فشار شدید اقتصادی روبهرو هستند؛ ما درخواست معافیت مالیاتی و تخفیف عوارض را داریم تا بومگردیها از صحنه گردشگری حذف نشوند.»
افزایش هزینهها باعث شده بسیاری از صاحبان این اقامتگاهها از ادامه فعالیت نگران باشند.
بودجه ۶ همتی گردشگری و سهم ناچیز بومگردیها
دولت بودجهای ۶ همتی برای توسعه کسبوکارهای گردشگری اختصاص داده، اما طبق گفته عبیری، سهم بومگردیها از این اعتبار در استانها بسیار ناچیز بوده است. «متأسفانه بخش عمده اعتبارات صرف صنایع دستی شده و بومگردیها تقریباً بینصیب ماندهاند.»
کارکرد فراتر از گردشگری؛ نجات یک صنعت و یک سبک زندگی
اقامتگاههای بومگردی تنها مراکز اسکان نیستند؛ آنها در جوامع محلی نقش فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی دارند:
- تقویت هویت بومی
- ایجاد اشتغال
- جلوگیری از مهاجرت
- جذب گردشگر در مناطق کمبرخوردار
عبیری هشدار میدهد: «اگر بومگردیها نابود شوند، بسیاری از آثار مثبت آنها نیز از بین میرود و این ضربه جدی به آینده گردشگری کشور خواهد بود.»
کاروانسرای تاریخی و تصمیمی که آینده گردشگری را شکل میدهد
در کنار بحران بومگردیها، بحثهای تازهای درباره کاروانسراهای تاریخی نیز مطرح است؛ فضاهایی که میتوانند با مشارکت مردمی، سرمایهگذاری خصوصی یا مدیریت دولتی وارد چرخه گردشگری شوند.
اما تعیین تکلیف این اماکن تاریخی هنوز در مرحله بررسی است و نتیجه این تصمیمها، مسیر آینده گردشگری ایران را مشخص خواهد کرد.
امروز، همانطور که «وقتی بومگردیها جای پناهگاهها را گرفتند» یک واقعیت غیرمنتظره خلق شد، چگونگی مدیریت و مالکیت کاروانسراهای تاریخی نیز میتواند آینده این صنعت را دگرگون کند./ پیام ما
