مصرف دخانیات در دختران ۱۳ تا ۱۵ ساله ۱۳۵٪ جهش کرد؛ چرا؟
مصرف دخانیات در دختران ۱۳ تا ۱۵ ساله نسبت به ۱۳۹۵، ۱۳۵٪ افزایش یافته؛ هشدار درباره تبلیغ پنهان، مالیات پایین و ضعف اجرای قانون.
عدد تکاندهنده است: مصرف دخانیات در دختران ۱۳ تا ۱۵ ساله نسبت به سال ۱۳۹۵ حدود ۱۳۵ درصد افزایش یافته؛ زنگ خطری که به گفته دبیرکل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات، بیارتباط با «ترفندهای تبلیغاتی صنعت دخانیات» و ضعف اجرای قوانین بازدارنده نیست.
افزایش ۱۳۵درصدی مصرف دخانیات در دختران ۱۳ تا ۱۵ ساله
محمدرضا مسجدی، دبیرکل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات، در همایش «سلامت و زندگی» با اشاره به شعار امسال روز جهانی بدون دخانیات اعلام کرد: شعار سازمان جهانی بهداشت در سال جاری «مقابله با ترفندهای صنعت دخانیات» است؛ ترفندهایی که به گفته او، به شکل هدفمند جوانان و بهویژه دختران را نشانه گرفتهاند.
او تأکید کرد روند رو به رشد مصرف دخانیات در دختران ۱۳ تا ۱۵ ساله یک هشدار جدی برای نظام سلامت و سیاستگذاری پیشگیرانه است.
دخانیات سالانه چند قربانی میگیرد؟ آمار جهان و ایران
مسجدی با اشاره به بار سنگین سلامت ناشی از سیگار و سایر محصولات دخانی گفت:
- سالانه بیش از ۸ میلیون نفر در جهان بر اثر بیماریهای مرتبط با دخانیات جان میبازند.
- در ایران نیز این عدد حدود ۶۰ هزار نفر در سال برآورد میشود.
به گفته او، این آمار فقط «اعداد» نیستند؛ بلکه نشاندهنده ابعاد اجتماعی، درمانی و اقتصادی بحرانیاند که در سکوت، خانوادهها را درگیر میکند.
سیگار، از ارزانترین کالاها؛ زنگ خطر برای سلامت جامعه
دبیرکل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات، کنترل دخانیات را یکی از محورهای جدی نظام سلامت جهانی دانست و یادآور شد تنها معاهده بینالمللی حوزه سلامت که در چارچوب سازمان جهانی بهداشت تصویب شده، «کنوانسیون کنترل دخانیات» است؛ معاهدهای که تاکنون ۱۸۳ کشور به آن پیوستهاند.
او محورهای اصلی این کنوانسیون را چنین برشمرد:
- پایش تولید، عرضه و مصرف دخانیات
- حمایت از افراد برای ترک
- ممنوعیت تبلیغات مستقیم و غیرمستقیم
- افزایش مالیات بر محصولات دخانی
تبلیغ پنهان دخانیات در فیلمها و سریالها؛ اثرگذاری روی نوجوانان
مسجدی از تداوم تبلیغات غیرمستقیم دخانیات در برخی فیلمها و سریالها انتقاد کرد و گفت نمایش استعمال دخانیات توسط بازیگران، بهخصوص برای گروههای سنی پایینتر، میتواند نقش «عادیسازی» داشته باشد و به افزایش گرایش به مصرف منجر شود.
در همین چارچوب، او خواستار حساسیت بیشتر نهادهای مسئول نسبت به تبلیغ پنهان شد؛ موضوعی که میتواند در کنار سایر عوامل، به رشد مصرف دخانیات در دختران ۱۳ تا ۱۵ ساله دامن بزند.
۲۰ تا ۲۴ درصد جمعیت کشور درگیر دخانیات هستند
به گفته دبیرکل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات، در حال حاضر حدود ۲۰ تا ۲۴ درصد جمعیت کشور به نوعی مصرفکننده دخانیاتاند. او با وجود پایینتر بودن مصرف در زنان نسبت به مردان، روند افزایشی در نوجوانان دختر را «نگرانکننده» توصیف کرد و افزود:
بررسیها نشان میدهد مصرف دخانیات در دختران ۱۳ تا ۱۵ ساله نسبت به سال ۱۳۹۵ حدود ۱۳۵ درصد افزایش داشته است؛ افزایشی که از نگاه او میتواند نشانه تمرکز صنعت دخانیات بر «جذب نسل جدید مصرفکنندگان» باشد.
دخانیات و سرطان؛ نقش در ۳۵ تا ۴۰ نوع سرطان
مسجدی با تأکید بر ارتباط مستقیم دخانیات با بیماریهای غیرواگیر و سرطان گفت: مصرف دخانیات از مهمترین عوامل خطر سرطان است و دستکم در ۳۵ تا ۴۰ نوع سرطان نقش دارد. او همچنین اشاره کرد بخش قابل توجهی از عوامل خطر برخی سرطانها به مصرف دخانیات مرتبط است.
در ادامه، او از افزایش موارد جدید سرطان نیز ابراز نگرانی کرد و گفت پیشبینی میشود تعداد مبتلایان جدید به سرطان در کشور در سال جاری به حدود ۱۸۴ هزار نفر برسد؛ عددی که میتواند در سالهای آینده رشد کند، در حالی که بخشی از آن با کنترل مصرف دخانیات قابل پیشگیری است.
مالیات دخانیات در ایران کمتر از ۳۰ درصد است؛ فاصله با استاندارد جهانی
به گفته مسجدی، یکی از مؤثرترین راهها برای کاهش مصرف، افزایش قیمت از مسیر مالیات است. او با اشاره به ماده ۸ قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات (مصوب ۱۳۸۵) گفت دولت مکلف شده هر سال بخشی از قیمت محصولات دخانی را از طریق مالیات افزایش دهد.
اما او تأکید کرد:
- توصیه سازمان جهانی بهداشت این است که حداقل ۷۵ درصد قیمت محصولات دخانی از محل مالیات تأمین شود.
- در ایران این رقم کمتر از ۳۰ درصد است.
او برای مقایسه منطقهای گفت مالیات دخانیات در ترکیه حدود ۷۶ درصد و در اردن بیش از ۸۰ درصد است.
آیا افزایش مالیات قاچاق را زیاد میکند؟ پاسخ دبیرکل جمعیت
مسجدی با رد برخی استدلالها درباره اثر مالیات بر قاچاق گفت طبق آمارهای بینالمللی، فقط ۵ تا ۱۰ درصد سیگار مصرفی جهان از طریق قاچاق تأمین میشود و بخش اصلی بازار در اختیار شرکتهای بزرگ و رسمی است.
او افزود درآمد حاصل از مالیات دخانیات میتواند به جای تقویت چرخه بیماری، در مسیر توسعه خدمات سلامت و پیشگیری هزینه شود.
مشکل کنترل دخانیات در ایران کمبود قانون نیست؛ مسئله اجراست
دبیرکل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات با اشاره به قدرت اقتصادی و نفوذ شرکتهای بزرگ دخانی در جهان و منطقه گفت مقابله با این صنعت نیازمند عزم جدی اجرایی، فرهنگی و آموزشی است.
او همچنین از تدوین و تصویب مجموعهای از بستههای سیاستی و اجرایی در شورای عالی انقلاب فرهنگی خبر داد و تأکید کرد ایران از نظر قوانین و اسناد بالادستی، در زمره کشورهای دارای مقررات پیشرفته قرار دارد؛ اما چالش اصلی، اجرای کامل قوانین و نظارت مؤثر است.
مسجدی در پایان بر نقش محوری مدارس، دانشگاهها، مراکز درمانی و نهادهای آموزشی در آموزش و پیشگیری از سنین پایین تأکید کرد و خواستار توسعه برنامههای جامع پیشگیری و کنترل مصرف دخانیات با همکاری دستگاههای مسئول شد.
