اسکاتلند، سرزمین افسانهها؛ از دریاچههای مهآلود تا سنگهای کالانیش
اسکاتلند، سرزمین افسانهها، با دریاچههای مهآلود، قلعههای کهن و سنگهای کالانیش، روایتی رازآلود از تاریخ و طبیعت اروپا را روایت میکند.
اسکاتلند، سرزمین افسانهها، فقط یک مقصد گردشگری در شمال بریتانیا نیست؛ روایتی زنده از تاریخ، طبیعت، زبانهای کهن و رازهای باستانی است. از صدای نیانبان در خیابانهای سنگفرششده تا دریاچههای تیره، قلعههای قدیمی، جزیرههای دورافتاده و سنگهایی که هزاران سال پیش رو به آسمان افراشته شدهاند، این سرزمین هنوز هم یکی از رازآلودترین چهرههای اروپا را پیش چشم جهان میگذارد.
اسکاتلند؛ سرزمینی میان افسانه، باران و اقیانوس
پیچیدن صدای نیانبان در خیابانها، درههای قدیمی بارانزده و انعکاس آسمان بیکران بر آبهای تیره دریاچهها، تصویری آشنا از اسکاتلند، سرزمین افسانهها، میسازد.
اسکاتلند برای چشماندازهای منحصربهفرد خود شناخته میشود؛ جایی که زمان با ریتم جزر و مد اقیانوس اطلس جریان دارد، بیش از ۷۹۰ جزیره در آبهای شمالی پراکندهاند و زبان گالی، Gaelic، همچون ترانهای کهن هنوز در بخشهایی از این سرزمین طنینانداز است.
جغرافیای اسکاتلند؛ موزاییکی از کوه، دریاچه و جزیره
اسکاتلند همچون موزاییکی زمینشناختی در شمال بریتانیا گسترده شده و چهرهای متنوع دارد. در شمال و غرب این کشور، سرزمینهای مرتفع یا Highlands قرار گرفتهاند؛ منطقهای کوهستانی و کمجمعیت که با درههای ژرف، دریاچههای اسرارآمیز و قلههای مهآلود شناخته میشود.
سرزمینهای مرتفع شمالی یا Northern Highlands نگهبان چشماندازهایی میلیونها سالهاند؛ چشماندازهایی که گویی از نخستین روزهای شکلگیری زمین به یادگار ماندهاند. بسیاری از نمادهای فرهنگ سنتی اسکاتلند، از زبان گالی گرفته تا روایتهای تاریخی و افسانهای، در همین ناحیه ریشه دارند.
Lowlands؛ قلب شهری و اقتصادی اسکاتلند
در مقابل سرزمینهای مرتفع، بخشهای جنوبی و مرکزی اسکاتلند در محدوده سرزمینهای پست یا Lowlands قرار میگیرند؛ جایی که زمینها هموارتر، شهرها پرجمعیتتر و فعالیتهای اقتصادی متمرکزتر است.
کمربند مرکزی یا Central Belt که میان دو شهر ادینبورگ و گلاسگو امتداد یافته، قلب تپنده اسکاتلند امروزی به شمار میرود. بخش بزرگی از جمعیت ۵.۵ میلیوننفری این کشور در همین ناحیه زندگی میکنند. در جنوب نیز ارتفاعات جنوبی یا Southern Uplands با تپههای نرم و سرسبز خود، گذرگاهی میان دو جهان متفاوت اسکاتلند میسازند.
ادینبورگ؛ پایتختی بر فراز هفت تپه آتشفشانی
ادینبورگ، پایتخت اسکاتلند، بر هفت تپه آتشفشانی بنا شده و هر گوشه آن روایتی از قرنها تاریخ را در خود جای داده است. این شهر به دو بخش متمایز تقسیم میشود؛ شهر قدیمی قرون وسطایی، با قلعهای که بر فراز صخرهای آتشفشانی ایستاده، و شهر جدید قرن هجدهمی، با خیابانهایی منظم و باشکوه که گویی با خطکش طراحی شدهاند.
اسکاتلند؛ مجموعهای از قلعهها، دریاچهها و رازهای باستانی
اسکاتلند مجموعهای بینظیر از دریاچهها، جزیرهها، چشماندازهای فرازمینی، قلعهها و مکانهای باستانی رازآلود است. همین ترکیب از طبیعت خشن، تاریخ کهن و افسانههای محلی، این سرزمین را به یکی از جذابترین نقاط اروپا برای علاقهمندان به سفر، تاریخ و باستانشناسی تبدیل کرده است.
در این شماره «گوشه دنیا»، به سراغ یکی از رازآلودترین مکانهای اسکاتلند میرویم؛ سنگهای کالانیش.
سنگهای کالانیش؛ راز پنجهزارساله در جزیره لوئیس
سنگهای کالانیش، Callanish Stones، در جزیره لوئیس اسکاتلند، از شناختهشدهترین محوطههای سنگافراشته پیشاتاریخی اروپا به شمار میروند. جزیره لوئیس، جزیرهای دورافتاده در شمالغرب اسکاتلند است که با چشماندازهایی باز، خاکی سنگی و آسمانی اغلب مهآلود و بارانی شناخته میشود.
قدمت مجموعه سنگهای کالانیش به حدود پنج هزار سال پیش بازمیگردد و از این نظر، حتی از استونهنج نیز قدیمیتر است.
ساختار سنگهای کالانیش چگونه است؟
محوطه کالانیش از یک دایره شامل سیزده تختهسنگ، یک سنگ بلند در مرکز و چند ردیف سنگ تشکیل شده است. این ردیفها از دایره مرکزی در جهتهای مختلف امتداد یافتهاند و در مجموع آرایشی چلیپایی به مجموعه بخشیدهاند.
در مرکز این محوطه نیز بقایای یک آرامگاه نوسنگی قرار دارد؛ نشانهای که اهمیت تاریخی و آیینی این مکان را پررنگتر میکند.
هدف سازندگان کالانیش چه بود؟
با وجود دههها پژوهش، هدف دقیق سازندگان کالانیش همچنان محل بحث است. برخی پژوهشگران این محوطه را با آیینهای مذهبی مرتبط میدانند، برخی دیگر به کارکردهای نجومی آن اشاره میکنند و گروهی نیز احتمال میدهند این مکان نقشی اجتماعی یا نمادین در زندگی ساکنان منطقه داشته است.
آنچه بیش از همه توجه پژوهشگران را جلب کرده، ارتباط احتمالی کالانیش با پدیدههای آسمانی است.
ارتباط کالانیش با ماه؛ معمایی رو به آسمان
هر هجده سال و نیم، ماه کامل در جنوبیترین موقعیت خود بر فراز افق ظاهر میشود؛ رخدادی که به نظر میرسد در جانمایی و جهتگیری سنگهای کالانیش مورد توجه سازندگان این محوطه قرار گرفته باشد.
همین احتمال، کالانیش را نه فقط به یک اثر باستانی، بلکه به نشانهای از دانش، باورها و نگاه آسمانی انسانهای پیشاتاریخی تبدیل کرده است.
مه، باد و اقیانوس؛ راز ماندگار کالانیش
کالانیش در منطقهای رو به اقیانوس اطلس قرار دارد؛ جایی که باد و مه از عناصر همیشگی چشمانداز آن هستند. مهی که گاه سنگها را در بر میگیرد، بر ابهام و جذابیت این محوطه باستانی میافزاید.
این محوطه با گذشت هزاران سال، همچنان بیش از آنکه پاسخ قطعی در اختیار پژوهشگران بگذارد، پرسشهای تازهای پیش روی آنان قرار میدهد؛ پرسشهایی که اسکاتلند، سرزمین افسانهها، را همچنان رازآلود و تماشایی نگه داشته است.
