طرح جدید اروپا برای محدودیت کودکان در فضای مجازی؛ درسهایی برای ایران
اتحادیه اروپا با الگوبرداری از استرالیا به دنبال تصویب قانون محدودیت دسترسی کودکان به شبکههای اجتماعی است؛ تصمیمی که سلامت روان نسل جدید را هدف قرار داده است.
بحران آسیبهای روانی و تربیتی فضای مجازی برای نسل جدید، سرانجام اتحادیه اروپا را به سیم آخر کشاند. پس از سالها بحث و گمانهزنی، حالا قاره سبز به دنبال اجرای طرحی جامع برای محدودیت دسترسی کودکان به شبکههای اجتماعی است؛ تصمیمی بزرگ که میتواند الگویی برای کشورهای سراسر جهان، از جمله خانوادههای دغدغهمند ایرانی باشد که سالهاست با چالش رهاشدگی فرزندانشان در اقیانوس بیانتهای اینترنت دستوپنجه نرم میکنند. اما پشت پرده این تصمیم چیست و اروپا چطور میخواهد ترمز غولهای فناوری را بکشد؟
نسخه جدید اروپا برای نجات نسل «زد» و «آلفا»
اورسلا فِن درلاین، رئیس کمیسیون اروپا، به تازگی رسماً اعلام کرد که دوران رها بودن کودکان در فضای مجازی به سر آمده و دسترسی آنها به این پلتفرمها باید بهصورت «مرحلهای و تدریجی» تنظیم شود. این موضعگیری نشان میدهد که سیاستگذاران غربی به این نتیجه رسیدهاند که فیلترینگ سنتی یا رهاسازی مطلق، هیچکدام راهکار حل بحران نیستند، بلکه فرمول طلایی، «ورود گامبهگام و نظارتشده» است.
در همین راستا، تیمی از پزشکان، روانشناسان و کارشناسان حوزه خانواده توصیه کردهاند که کودکان زیر ۱۳ سال به هیچ عنوان نباید بدون نظارت مستقیم بزرگسالان وارد پلتفرمهای آنلاین شوند.
از مدل سختگیرانه استرالیا تا فشارهای فرانسه و یونان
طرح جدید محدودیت دسترسی کودکان به شبکههای اجتماعی در اروپا بدون مقدمه شکل نگرفته است. کشورهایی مانند فرانسه و یونان پیشقراول این جریان بودهاند و اکنون فشارها برای تصویب یک قانون سراسری و سختگیرانه در کل اتحادیه اروپا بهشدت افزایش یافته است.
بسیاری از ناظران معتقدند اروپا میخواهد راه استرالیا را دنبال کند. استرالیا سال گذشته با تصویب قانونی بیسابقه، ورود افراد زیر ۱۶ سال به پلتفرمهای محبوبی مانند اینستاگرام، تیکتاک، یوتیوب و فیسبوک را به کلی ممنوع کرد. حالا پارلمان اروپا نیز تحت فشار افکار عمومی است تا نسخه مشابهی را برای نجات سلامت روان نوجوانان خود بپیچد.
تصمیمگیری بر پایه علم؛ سلامت روان شوخیبردار نیست
رئیس کمیسیون اروپا برای اینکه تصمیمات این اتحادیه با مخالفتهای حقوق بشری یا لابی غولهای فناوری مواجه نشود، پرونده را به یک هیئت کارشناسی مشترک از پزشکان، دانشگاهیان و نمایندگان والدین واگذار کرد.
گزارش علمی این کمیته نشان میدهد که ورود زودهنگام به دنیای لایکها و فالوورها، آسیبهای جبرانناپذیری به تمرکز، اعتمادبهنفس و ساختار خواب کودکان وارد میکند.
فِن درلاین با تکیه بر همین دادهها تاکید کرده است که «امروز همه ما روی یک اصل توافق داریم: باید سن مشخص و قانونی برای آغاز عضویت کودکان در شبکههای اجتماعی تعیین شود.»
درسهای این تصمیم جهانی برای خانوادههای ایرانی
موضوع محدودیت دسترسی کودکان به شبکههای اجتماعی و مراقبت از آنها در فضای مجازی، مرز جغرافیایی نمیشناسد. در جامعه ما نیز که سن استفاده از گوشیهای هوشمند و تبلت به طرز چشمگیری کاهش یافته، تجربه جهانی نشان میدهد که صیانت از سلامت روان نسل جدید، نیازمند قوانین هوشمندانه، آموزش خانوادهها و البته طراحی پلتفرمهای ایمن است. تصمیم جدید اروپا میتواند زنگ خطری جدی و در عین حال راهنمایی کاربردی برای والدین ایرانی باشد تا در مدیریت حضور فرزندانشان در فضای مجازی، تجدیدنظر کنند.
