انقلاب هوشمند در صنعت سفر؛ هوش مصنوعی چگونه گردشگری ایران را متحول میکند؟
وزارت میراث فرهنگی با تکیه بر هوش مصنوعی و تحول دیجیتال، به دنبال احیای صنعت گردشگری است. آیا این پروژهها میتوانند بحرانهای اخیر را مهار و بازارهای جدید ایجاد کنند؟
صنعت گردشگری ایران در حالی به استقبال هفته گردشگری میرود که سایه نوسانات سیاسی و بحرانهای منطقهای بر بدنه این صنعت سنگینی میکند.
در شرایطی که فعالان این حوزه از افت اعتماد و کاهش مسافران سخن میگویند، وزارت میراث فرهنگی برگ برندهای رو کرده است: «هوش مصنوعی». اما آیا این تکنولوژی و ۶۵۰ رویدادِ برنامهریزیشده، میتوانند جای خالی زیرساختها و ثبات اقتصادی را پر کنند؟ این پرسشی است که در نشست اخیر معاونت گردشگری مطرح شد و ابعاد تازهای از تلاش برای «هوشمندسازی» سفر در ایران را پیش روی ما گذاشت.
هوش مصنوعی در گردشگری ایران؛ فرصت یا مسکن؟
انوشیروان محسنیبندپی، معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، در نشست خبری اخیر خود بر این نکته تأکید کرد که استفاده از هوش مصنوعی در گردشگری ایران دیگر یک انتخاب لوکس نیست، بلکه یک ضرورت برای بقا در بازارهای جهانی است.
طبق گفتههای مسئولان، هدف این است که با بهرهگیری از شرکتهای دانشبنیان و استارتاپها، تجربه سفر – از انتخاب مقصد تا رزرو خدمات – شخصیسازی شود. نکته قابلتأمل اینجاست که در این استراتژی، هوش مصنوعی قرار است نه برای جایگزینی انسان، بلکه برای تحلیل دادهمحور بازار و مدیریت هوشمند مقاصد به کار گرفته شود. اما چالش واقعی، پیادهسازی این تکنولوژی در صنعتی است که هنوز با محدودیتهای ارزی و فشارهای خارجی دستوپنجه نرم میکند.
عبور از بحران با «دیپلماسی دیجیتال»
بخشی از این نشست به آسیبشناسی روزهای سخت گردشگری گذشت. پس از افت آماری که از خرداد سال گذشته و در پی حوادث منطقه آغاز شد، وزارتخانه حالا از طراحی سناریوهای مختلف، از جمله وضعیت «نه جنگ و نه صلح» خبر میدهد. اما چگونه میخواهند ورق را برگردانند؟
- تمرکز بر همسایگان: عراق در اولویت گردشگری خارجی قرار گرفته است.
- دیپلماسی فعال: دفاتر خدمات مسافرتی ایران در افغانستان و پاکستان در حال فعالسازی هستند.
- حفظ حضور جهانی: حضور مستمر در نمایشگاههای بینالمللی حتی با وجود چالشهای پروازی، به عنوان یک اولویت جدی دنبال میشود.
هفته گردشگری؛ از آمار تا واقعیتهای میدانی
از ۲۴۶ پروژه گردشگری که قرار است در این هفته افتتاح شود، سه هتل پنجستاره در مشهد خودنمایی میکنند. با این حال، مهمترین تغییر، نه در تعداد پروژهها، بلکه در تغییر «الگوی سفر» نهفته است.
مصطفی فاطمی، مدیرکل توسعه گردشگری داخلی، با اشاره به تمرکززدایی از استانهای شمالی (گیلان، مازندران و اردبیل)، خبر از یک حرکت هوشمندانه داده است: هدایت مسافران به سمت مقاصد جنوب و غرب کشور. برگزاری رویدادهایی مثل «مهر شیراز» و «مهر یزد» تلاشی است برای تزریق نقدینگی به استانهایی که کمتر در چرخه سودآوری گردشگری داخلی بودهاند.
چرا باید این تغییرات را جدی گرفت؟
تقویم هفته گردشگری امسال، رنگوبوی تکنولوژی دارد. نامگذاری روزهایی با عناوین «مقصدهای هوشمند و حکمرانی دادهمحور» (۷ مهر) و «هوش مصنوعی و آینده کسبوکارهای گردشگری» (۸ مهر) نشان میدهد که بدنه سیاستگذاری گردشگری کشور به سمت استفاده از کلاندادهها (Big Data) حرکت کرده است.
تجربه سالهای اخیر نشان داده که کسبوکارهای گردشگری که به سمت دیجیتالی شدن رفتهاند، تابآوری بیشتری در برابر بحرانها دارند. حالا باید دید آیا این نسخه «هوشمندسازی» میتواند اعتمادِ خدشهدار شده گردشگران خارجی و داخلی را دوباره جلب کند یا همچنان در حد یک دستورکار دیجیتال باقی خواهد ماند./ پیام ما
