سگهای زندهیاب چگونه ناجی میشوند؟ پشتصحنه آموزش و عملیات
سگهای زندهیاب چگونه انتخاب، آموزش و وارد عملیات میشوند؟ از مراحل سخت گزینش تا درمانهای تخصصی، پشتصحنه فعالیت ناجیان بیادعای جستجو را بخوانید.
در تصاویر منتشرشده از عملیات جستجو در آوارها، اغلب چشمها بهسمت سگهای زندهیابی میرود که گاهی با پنجههای باندپیچی، گاهی با سرم و حتی در میان دود و آوار، بیوقفه بهدنبال نجات جان انسانها هستند. اما کمتر کسی میداند این ناجیان بیادعا چه مسیری را طی میکنند تا به عضو رسمی عملیات نجات تبدیل شوند.
تاریخچه حضور سگهای زندهیاب در عملیات ایران
بهگفته محمد کبادی، معاون عملیات سازمان امداد و نجات هلالاحمر، حضور سگهای زندهیاب در ایران از زلزله رودبار آغاز شد. همکاری صلیب سرخ جهانی و متخصصان آلمانی باعث شد اولین تیمهای آنست شکل بگیرد.
طبق آمار رسمی، سگهای زندهیاب تنها در ۴۰ روز جنگ اخیر، در ۷۹۲ عملیات جستجو شرکت کردند که ۷۱۱ عملیات آنها موفق بوده است.
زلزله بم؛ نقطه تولد رسمی آنست در ایران
پس از ورود تیمهای خارجی بهدنبال زلزله بم، گروهی از مربیان ایرانی برای فراگیری دورههای تخصصی تربیت و آزمون سگهای زندهیاب به آلمان اعزام شدند.
نتیجه این همکاری:
- تشکیل مراکز آنست در ۳۱ استان
- حضور ۱۲۰ قلاده سگ تجسس در عملیاتها
- برنامه افزایش ۵۰ قلاده جدید
هلالاحمر علاوه بر سگهای زندهیاب، از پهپادهای هوشمند نیز در عملیات جستجو استفاده میکند.
گزینش سختگیرانه؛ فقط چند نژاد وارد مرحله آموزش میشوند
معاون عملیات هلالاحمر میگوید انتخاب تولهها برای تبدیلشدن به سگ زندهیاب فرایندی بسیار پیچیده است.
مراحل گزینش:
- ارزیابی ژنتیکی و دامپزشکی پیش از ۶ ماهگی
- بررسی بیماریها و سلامت اسکلتی
- تستهای هوش، چابکی، واکنش، تمرکز و فرمانپذیری
- انتخاب نهایی تنها ۲ تا ۳ توله از هر ۱۰ توله
این سگها سپس وارد ۲ سال آموزش فشرده میشوند.
همراهی مادامالعمر با مربی و کمکمربی
هر سگ زندهیاب از آغاز آموزش تا پایان خدمت، با یک مربی و یک کمکمربی همراه است.
این همراهی به دلایل حیاتی است:
- وابستگی احساسی شدید سگها به مربی
- ضرورت حضور مربی دوم برای شرایط عملیات و شیفتها
- تمرینهای روزانه در میدان موانع، آوار، مناطق طبیعی و محیطهای عملیاتی
سگهای زندهیاب بهطور منظم با تیمهای واکنش سریع هلالاحمر نیز تمرین مشترک انجام میدهند.
نژادهای مناسب برای عملیات جستجو
بنا بر اعلام کبادی:
- ژرمن شپرد بهترین نژاد برای آموزش اولیه است.
- پوینتر برای عملیات طبیعتمحور و جستجوی افراد گمشده بسیار مناسب است.
نوع نژاد بسته به اقلیم استان، نوع مأموریت و شرایط محیطی انتخاب میشود.
نقش کلینیک «سگیار» در جنگ سوم
در جریان جنگ اخیر، کلینیک دامپزشکی «سگیار» بهعنوان مرکز درمانی تخصصی برای سگهای زندهیاب فعال شد.
در این کلینیک:
- دامپزشکان داوطلب بهصورت دائمی حضور داشتند
- سگها در صورت موجگرفتگی، جراحت یا استنشاق گردوغبار آوار، سرمتراپی میشدند
- آسیبدیدگیهای ناشی از انفجارها مدیریت میشد
کبادی میگوید طی عملیاتهای جنگ رمضان، ۹ قلاده سگ زندهیاب دچار آسیب شدند.
استراحت اجباری برای حفظ توانایی سگهای زندهیاب
سگهای زندهیاب پس از ۲۴ تا ۴۸ ساعت حضور عملیاتی باید بهمدت مشابه استراحت کنند تا:
- آسیبهای اسکلتی یا پوستی بررسی شود
- آثار موج انفجار کاهش یابد
- مواد مغذی و انرژی از طریق سرم دریافت کنند
- تعادل روانی و فیزیکی آنها برقرار شود
این چرخه برای عملکرد دقیق و پایدار حیوان ضروری است.
روشهای تشویقی؛ چرا «پیروزی» برای سگهای زندهیاب حیاتی است؟
یکی از مهمترین ویژگیهای آموزشی در سگهای زندهیاب، احساس موفقیت است. اگر سگ در عملیات به نتیجه نرسد، ممکن است دچار افت انگیزه شود.
مربیان برای حفظ آمادگی روحی حیوان:
- از روشهای تشویقی
- استفاده از اسباببازی و خوراکی
- ایجاد شرایط موفقیت کنترلشده
- بازیهای انگیزشی
بسته به سبک آموزشی، مربی تلاش میکند سگ را به حداکثر توان عملیاتی برساند.
