مجتبی عالی: کشاورزان و دامداران زیر فشارند؛ آیا تشکر از وزیر کافی است؟
مجتبی عالی با انتقاد از عملکرد وزیر جهاد کشاورزی، وضعیت دشوار کشاورزان و دامداران و ضرورت حمایت واقعی از تولیدکنندگان را مطرح کرد.
مجتبی عالی، کشاورز و دامدار ملی با بیش از سه دهه تجربه در تولید محصولات استراتژیک، از جمله کشت گندم و علوفه، و مدیریت واحدهای دامداری صنعتی (چر و ست) و تولید لبنیات است. ایشان سالها مدیریت اتحادیه سراسری دامداران کشور را بر عهده داشتند و از اعضای رسمی و فعال «خانه کشاورز» هستند؛ تشکیلی که تحت دبیرکلی دکتر عیسی کلانتری، از چهرههای برجسته و صاحبنام حوزه کشاورزی ایران، اداره میشود. یادداشت زیر به قلم مجتبی عالی، است که با تکیه بر سالها تجربه میدانی و آشنایی با چالشهای تولید، راهکارهایی عملی برای بهبود شرایط ارائه میدهد.
آقای بابایی کارنامی، اگر وزیر جهاد کشاورزی واقعاً کار خود را بهدرستی انجام داده و شایسته تقدیر است، پس یک سؤال اساسی از شما داریم: وضعیت امروز کشاورزان، دامداران و روستاییان کشور را چگونه توضیح میدهید؟
کشاورز با گرانی نهادهها، هزینه بالای تولید، مشکلات آب، بازار نامطمئن، نوسان قیمتها و تأخیر در پرداخت مطالبات خود دستوپنجه نرم میکند. بسیاری از کشاورزان پیش از آغاز فصل کشت، نگران تأمین بذر، کود، سم و سوخت هستند و پس از برداشت نیز با مشکل فروش محصول، قیمتگذاری نامناسب و واردات بیموقع مواجه میشوند. در بسیاری از موارد، قیمت تمامشده تولید با قیمتی که محصول از کشاورز خریداری میشود، فاصله زیادی دارد و همین مسئله انگیزه ادامه تولید را کاهش داده است.
دامدار نیز با افزایش هزینه خوراک، دارو، واکسن، حملونقل و سایر هزینههای تولید، ادامه فعالیت خود را روزبهروز دشوارتر میبیند. دامدار نمیتواند تولید خود را متوقف کند، اما وقتی هزینهها افزایش مییابد و قیمت فروش متناسب با آن رشد نمیکند، عملاً هر روز بیشتر به سمت زیان حرکت میکند. نتیجه چنین شرایطی، کاهش تولید، فروش یا حذف دام، تعطیلی واحدهای کوچک و افزایش وابستگی کشور به واردات خواهد بود. در چنین شرایطی، آیا صرفاً تشکر از وزیر کافی است؟
از طرف دیگر، شما مسئول کمیسیون اجتماعی مجلس هستید. اگر قرار است درباره مسائل اجتماعی و رفاه مردم مسئولیت داشته باشید، باید پاسخ این سؤال را نیز بدهید که چرا فشار اقتصادی و کاهش رفاه مردم روزبهروز بیشتر احساس میشود؟ چرا خانوادههای روستایی و تولیدکننده، که باید پایه امنیت غذایی کشور باشند، خودشان با ناامنی اقتصادی و نگرانی نسبت به آینده روبهرو هستند؟ چرا جوانان روستایی بهجای ماندن و فعالیت در بخش کشاورزی، به دلیل نبود حمایت و چشمانداز روشن، ناچار به مهاجرت میشوند؟
امنیت غذایی فقط با اعلام آمار تولید محقق نمیشود. امنیت غذایی زمانی معنا دارد که تولیدکننده بتواند با آرامش و برنامهریزی تولید کند، نهادهها را بهموقع و با قیمت مناسب دریافت کند، محصول خود را با قیمت عادلانه بفروشد و از حمایت واقعی دولت در برابر حوادث، خشکسالی، نوسانات بازار و خسارتهای پیشبینینشده برخوردار باشد. اگر این زنجیره ناقص باشد، نمیتوان از عملکرد موفق سخن گفت.
اگر پاسخ این است که «شرایط جنگی و مشکلات ناشی از جنگ» عامل وضعیت موجود است، این توضیح بهتنهایی کافی نیست. مگر کشور ما در گذشته هشت سال جنگ را تجربه نکرد؟ در آن سالها نیز کشور با کمبود منابع، تحریم و فشارهای اقتصادی روبهرو بود. با این حال، مردم و تولیدکنندگان با وجود همه دشواریها احساس میکردند مسئولان در کنار آنان هستند و برای حل مشکلات، برنامه و اولویت مشخص دارند. پس باید پرسید: چه تفاوتی در مدیریت امروز وجود دارد که فشار آن بر زندگی مردم اینچنین سنگین شده است؟
شرایط دشوار را میتوان درک کرد، اما نمیتوان همه ضعفها، بیبرنامگیها، تصمیمهای متناقض و تأخیر در اجرای سیاستها را به شرایط خاص نسبت داد. مردم انتظار ندارند مشکلات یکشبه حل شود، اما انتظار دارند مسئولان صادقانه وضعیت را توضیح دهند، مسئولیت تصمیمهای خود را بپذیرند و برای کاهش فشار بر تولیدکننده و مصرفکننده، اقدام عملی و قابل سنجش انجام دهند.
مردم از مسئولان، تعریف و تشکر متقابل نمیخواهند؛ پاسخ روشن، مدیریت مؤثر و نتیجه ملموس در زندگیشان میخواهند. کشاورز و دامدار باید بداند سیاستهای دولت در حوزه تولید، خرید تضمینی، واردات، صادرات، نهاده و قیمتگذاری چیست. نمیتوان از تولیدکننده انتظار داشت برای چند سال آینده برنامهریزی کند، اما سیاستهای اقتصادی و تصمیمهای اجرایی هر روز تغییر کند.
اگر عملکرد وزیر جهاد کشاورزی مثبت است، نتیجه آن باید در سفره کشاورز و دامدار هم دیده شود؛ در کاهش هزینههای تولید، پرداخت بهموقع مطالبات، ثبات بازار، دسترسی عادلانه به نهادهها، حمایت از تولید داخلی و افزایش امید در میان روستاییان. اگر چنین نتایجی وجود ندارد، باید با شفافیت بررسی شود که مشکل از کجاست و چه کسی مسئول اصلاح آن است.
و اگر وضعیت تولیدکننده و معیشت مردم نامطلوب است، نمایندگان مجلس باید بهجای توجیه، مطالبهگر و پاسخگو باشند. وظیفه نماینده فقط دفاع از عملکرد دولت یا بیان جملات تشریفاتی نیست؛ وظیفه او شنیدن صدای مردم، پیگیری حقوق تولیدکنندگان، نظارت بر اجرای قوانین و مطالبه نتیجه از مسئولان اجرایی است. امروز کشاورزان و دامداران بیش از هر زمان دیگری به حمایت واقعی، تصمیمهای کارشناسی و مدیریت پاسخگو نیاز دارند.
مجتبی عالی
عضو شورای مرکزی خانه کشاورز
