نجات خاک با عطر اسطوخودوس؛ کمربند سبزِ اراضی شیبدار گلستان
چرا اسطوخودوس کلید نجات خاکهای فرسوده است؟ در گزارشی از رویداد علمی گرگان، از نقش این گیاه در حفاظت از اراضی شیبدار و فرصتهای اقتصادی آن میخوانید.
در شرایطی که فرسایش خاک به یکی از بحرانهای اصلی امنیت غذایی در ایران تبدیل شده، یک رویداد علمی در گرگان نشان داد که راهکار مقابله با این معضل ممکن است در دل مزارع دیم و با گیاه «اسطوخودوس» نهفته باشد؛ گیاهی که نه تنها سپرِ محافظ خاک، بلکه پیشران توسعه اقتصادی است.
گرگان، ۱۷ خرداد ۱۴۰۵ – در گردهمایی تخصصی که در مزرعه دیم دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان برگزار شد، ظرفیتهای بینظیر کشت اسطوخودوس به عنوان راهکاری برای مدیریت اراضی شیبدار مورد واکاوی قرار گرفت. این رویداد که در منطقه گردشگری هزارپیچ گرگان برپا شد، میزبان طیف گستردهای از متخصصان، مدیران استانی، دانشجویان و فعالان حوزه کشاورزی و محیطزیست بود.
رویدادی برای ترویج کشاورزی پایدار در گلستان
این رویداد علمی و ترویجی با همت دکتر سارا خراسانینژاد، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان و مجری پروژه توسعه اسطوخودوس در اراضی شیبدار، ترتیب داده شد. هدف اصلی از برگزاری این نشست، بررسی ابعاد مختلف بهرهگیری از گیاهان کمتوقع در مدیریت اراضی حساس بود. شرکتکنندگان در این مراسم، ضمن بازدید از مزرعه ۶ هزار متر مربعی دیم، از نزدیک با ویژگیهای زراعی، مزایای زیستمحیطی و پتانسیلهای اقتصادی کشت این گیاه ارزشمند آشنا شدند.
هشدار نسبت به بحران فرسایش خاک
دکتر محمد اسماعیل اسدی، پژوهشگر ارشد آب و خاک و مروج کشاورزی حفاظتی، با تأکید بر اینکه خاک یک منبع حیاتی و تجدیدناپذیر است، زنگ خطر فرسایش را برای مدیریت منابع طبیعی به صدا درآورد. وی با ارائه محاسبات علمی تصریح کرد:
«هر سانتیمتر خاک نیازمند صدها سال زمان برای تشکیل است. طبق محاسبات ما، هر یک میلیمتر فرسایش در هر هکتار، معادل از دست رفتن ۱۳ تن خاک است؛ عددی که با افزایش به ۵ میلیمتر، به ۶۵ تن و در ۱۰ میلیمتر به ۱۲۰ تن میرسد. این آمار، خسارتی جبرانناپذیر بر پیکره امنیت غذایی و منابع ملی وارد میکند.»
اسطوخودوس؛ کمربند حفاظتی در اراضی شیبدار
دکتر اسدی در ادامه به نقش راهبردی اسطوخودوس در مقابله با این بحران اشاره کرد و گفت: «این گیاه با طول عمر حدود ۲۰ سال و نیاز آبی بسیار اندک، بهترین گزینه برای مدیریت دیم اراضی شیبدار در گلستان است. کشت اسطوخودوس با ایجاد پوشش دائمی، ضمن کاهش روانابها و مهار فرسایش، باعث حفظ ساختمان خاک و افزایش نفوذپذیری آب در زمین میشود که نتیجه نهایی آن، پایداری اکوسیستمهای کشاورزی است.»
فراتر از حفاظت؛ فرصتهای اقتصادی و اشتغال
در کنار مزایای زیستمحیطی، دکتر اسدی به ارزش اقتصادی بالای این گیاه اشاره کرد و افزود: «توسعه زنجیره ارزش اسطوخودوس در صنایع آرایشی، بهداشتی، دارویی، خوراکی و نوشیدنی، میتواند فرصتهای شغلی جدیدی را برای بهرهبرداران مناطق شیبدار ایجاد کند و درآمدزایی پایداری را به ارمغان بیاورد.»
این رویداد با مشارکت شرکتکنندگان در برداشت گلهای این مزرعه به پایان رسید؛ جایی که همگان بر لزوم توسعه کشت گیاهان چندساله و کمتوقع برای سازگاری با تغییرات اقلیمی تأکید کردند. به نظر میرسد شعار این رویداد، یعنی «اسطوخودوس؛ عطر ماندگار طبیعت، سپر پایدار خاک» اکنون بیش از هر زمان دیگری در اراضی شیبدار گلستان نمود پیدا کرده است.
