آموزش چهرهبهچهره در مزرعه؛ وقتی بقایای گیاهی سپر خاک میشوند+ویدئو
گزارش آموزش چهرهبهچهره کشاورزی حفاظتی در روستای چهارچشمه خمین؛ اهمیت حفظ بقایای گیاهی و زیستتوده بهعنوان سپر محافظ خاک در برابر فرسایش.
روستای چهارچشمه، از توابع شهرستان خمین در استان مرکزی، در روزهای پس از برداشت گندم، شاهد گفتوگویی صمیمی و آموزشی در دل مزرعه بود؛ دیداری میان اینجانب و آقای روحالله باقری، کشاورز و دامدار پرتلاش، آگاه و ۴۶ ساله این روستا، با محوریت حفاظت از خاک و آشنایی با مبانی کشاورزی حفاظتی.
در کنار بقایای گندم بر جای مانده بر سطح مزرعه، درباره نقش ارزشمند بقایای گیاهی و زیستتوده (بیومس) در حفاظت از خاک گفتوگو شد و آموزشهای لازم ارائه گردید. این پوشش طبیعی میتواند همانند سپری ارزشمند، خاک را در برابر ضربه قطرات باران، رواناب، فرسایش آبی و همچنین وزش بادهای شدید و فرسایش بادی محافظت کند.
پیام اصلی این آموزش ساده اما بسیار بنیادین بود: «بقایای گیاهی، زبالهٔ مزرعه نیستند؛ بلکه سپر محافظ خاک و سرمایهای برای آینده کشاورزیاند.»
در این دیدار میدانی، آقای باقری با اصول و مبانی سهگانه کشاورزی حفاظتی آشنا شد؛ رویکردی پایدار که بر پایههای زیر استوار است:
۱. حداقل دستکاری مکانیکی خاک و حرکت بهسوی سامانههای بیخاکورزی (No-Till).
۲. حفظ پوشش دائمی سطح خاک با استفاده از زیستتوده و بقایای گیاهی.
۳. رعایت تنوع زیستی و تناوب مناسب زراعی.
در ادامه این گفتوگوی آموزشی و بهمنظور گسترش دانش و استمرار یادگیری، کتاب تازه تألیف اینجانب با عنوان «کشاورزی حفاظتی؛ رویکرد بومسازگاننگر در کشاورزی پایدار» به آقای روحالله باقری تقدیم شد تا زمینهای برای مطالعه بیشتر و بهکارگیری گامبهگام این اصول ارزشمند در مزرعه فراهم آید.
این تجربه بار دیگر نشان داد که آموزش واقعی و اثربخش کشاورزی، در کنار خودِ کشاورز و در متن مزرعه شکل میگیرد؛ جایی که خاک، گیاه و تجربهٔ کشاورز، بهترین کلاس درس هستند.
حفاظت از خاک از دل مزرعه آغاز میشود و آینده کشاورزی پایدار، در گرو دانشی است که مزرعهبهمزرعه و از کشاورزی به کشاورز دیگر منتقل میشود.
دکتر محمداسماعیل اسدی (M. E. Asadi)
پژوهشگر و مروج ارشد کشاورزی حفاظتی
