عمو سلیمان؛ باغداری همگام با طبیعت+ ویدئو

در باغ آووکادوی عمو سلیمان در آلانیا ترکیه، طبیعت تنها پس‌زمینه‌ی باغ نیست؛ بلکه خودِ طبیعت، بخشی از روش باغداری است. عمو سلیمان، باغدار ۵۵ ساله‌ی باتجربه و خردمند آلانیا، برگ‌های ریخته‌شده‌ی درختان آووکادو را جمع‌آوری نمی‌کند و دور نمی‌ریزد. او اجازه می‌دهد برگ‌ها همان‌جا روی سطح خاک باقی بمانند و به‌تدریج به خاک‌پوش (مالچ) طبیعی تبدیل شوند. او با زبانی ساده اما سرشار از تجربه می‌گوید: «این برگ‌ها دوباره به خاک برمی‌گردند. وقتی تجزیه می‌شوند، بخشی از مواد آلی خاک را می‌سازند و تا زمانی که روی زمین هستند، نمی‌گذارند رطوبت خاک به‌آسانی تبخیر شود.»

این نگاه ساده، در حقیقت با یکی از اصول مهم مدیریت پایدار خاک و آب هماهنگ است. بقایای گیاهی روی سطح خاک، با کاهش تابش مستقیم خورشید و کاهش سرعت تبادل هوا، تبخیر آب را کاهش می‌دهند. از سوی دیگر، با تجزیه‌ی تدریجی، مواد آلی و عناصر غذایی موجود در برگ‌ها دوباره وارد چرخه‌ی زیستی خاک شده و به پویایی بوم‌سازگان (اکوسیستم) خاک کمک می‌کنند. عمو سلیمان شاید این مفاهیم را با واژه‌های پیچیده‌ی علمی بیان نکند، اما سال‌ها زندگی و کار در کنار درختان، او را با یکی از مهم‌ترین درس‌های طبیعت آشنا کرده است: در طبیعت چیزی دور ریخته نمی‌شود؛ هر برگ، روزی دوباره به خاک بازمی‌گردد.

باغ عمو سلیمان نمونه‌ای کوچک اما ارزشمند از باغداری همگام با طبیعت است؛ جایی که کشاورز به‌جای مقابله با طبیعت، چرخه‌های طبیعی را می‌شناسد، به آن‌ها احترام می‌گذارد و از آن‌ها برای حفظ آب، خاک و حاصلخیزی زمین بهره می‌گیرد.

شاید خرد واقعی در کشاورزی همین باشد: کمتر دخالت کنیم، بیشتر ببینیم و اجازه دهیم طبیعت بخشی از کار خود را انجام دهد.

محمد اسماعیل اسدی

پژوهشگر ارشد آب، خاک و کشاورزی حفاظتی

مهر ۱۴۰۵ | آلانیا، ترکیه