پیش‌بینی وضعیت جوی تا پایان بهار؛ هشدار تداوم ناترازی آبی در کلان‌شهرها

طبق تازه‌ترین تحلیل‌های نقشه‌های هواشناسی، اگرچه روند بارش‌ها تا پایان فصل بهار در محدوده نرمال پیش‌بینی می‌شود، اما سایه سنگین خشکسالی‌های انباشته از سال‌های گذشته هنوز بر سر منابع آبی کشور سنگینی می‌کند.

با وجود بهبود نسبی میانگین بارش‌های کشوری در سال جاری، توزیع ناعادلانه نزولات آسمانی باعث شده است تا کلان‌شهرهایی همچون تهران همچنان با کسری جدی ذخایر آبی دست‌وپنجه نرم کنند؛ وضعیتی که ضرورت مدیریت مصرف را بیش از پیش نمایان می‌سازد.

بررسی کارنامه بارشی کشور از ابتدای سال آبی (مهرماه ۱۴۰۴) نشان می‌دهد که اگرچه میانگین کل بارش‌ها، تفاوت فاحشی با سال‌های قبل ندارد، اما ناهماهنگی در پراکندگی جغرافیایی باران، چالش‌های جدی ایجاد کرده است.

در اواخر سال گذشته، استان‌هایی مانند هرمزگان، کرمان و خراسان جنوبی به لطف سامانه‌های فعال آذرماه، شاهد بارش‌هایی بسیار فراتر از حد نرمال بودند، اما در مقابل، پهنه‌های وسیعی از کشور از جمله پایتخت، با کاهش چشمگیر بارندگی‌ها روبه‌رو شدند؛ به طوری که در برخی مناطق، افت بارش‌ها تا پایان سال ۱۴۰۴ به بیش از ۵۰ درصد رسید.

تراز مثبت بارش‌های کشوری در سایه نابرابری منطقه‌ای

با ورود به بهار ۱۴۰۵، اگرچه فعالیت سامانه‌های بارشی در برخی استان‌ها وضعیت منابع آبی را بهبود بخشیده، اما ناترازی در توزیع آب همچنان مشهود است. آمارها تا نیمه فروردین‌ماه نشان می‌دهد که میانگین بارش کل کشور حدود ۸ درصد بالاتر از حد نرمال است.

با این حال، این رقم مثبت نباید باعث خوش‌بینی کاذب شود؛ چرا که هشت استان کلیدی از جمله تهران، سمنان، قزوین، قم و گیلان با کاهش ۲۰ تا ۳۶ درصدی بارندگی نسبت به میانگین بلندمدت مواجه هستند. در این میان، استان‌های هرمزگان و خراسان جنوبی با ثبت رکوردهایی بیش از ۷۰ درصد فراتر از نرمال، در وضعیت کاملاً متفاوتی قرار دارند.

تب ۱.۴ درجه‌ای زمین؛ دمای کشور رو به افزایش است

در کنار چالش‌های بارشی، تغییرات دمایی نیز روند نگران‌کننده‌ای را طی می‌کند. داده‌های آماری حاکی از افزایش ۱.۴ درجه‌ای دمای میانگین کشور نسبت به مقادیر بلندمدت است. این افزایش دما در نوار شمالی کشور از جمله استان‌های گیلان، مازندران، گلستان و اردبیل محسوس‌تر بوده و به بیش از ۲ درجه سلسیوس رسیده است. افزایش دما نه تنها بر تبخیر سریع‌تر منابع آبی موجود اثر می‌گذارد، بلکه الگوی بارش‌ها را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

چشم‌انداز بهار و ضرورت آمادگی برای رگبارهای ناگهانی

پیش‌بینی‌ها برای روزهای باقی‌مانده از بهار ۱۴۰۵ نشان‌دهنده تداوم بارش‌ها در حد نرمال و افزایش ۱ تا ۲ درجه‌ای دما است. با توجه به این که بارش‌های بهاری، ماهیتی رگباری و لحظه‌ای دارند، خطر وقوع سیلاب‌های ناگهانی در مناطق مستعد همواره وجود دارد. از همین رو، توجه به هشدارهای لحظه‌ای هواشناسی برای پیشگیری از مخاطرات احتمالی ضروری است.

از سوی دیگر، به دلیل کم‌بارشی‌های مزمن سال‌های گذشته، حتی با وجود بارش‌های نرمال فعلی، صرفه‌جویی در مصرف آب در کلان‌شهرهایی نظیر تهران که همچنان با کسری ۳۴ درصدی بارش روبه‌رو هستند، یک تکلیف حیاتی باقی خواهد ماند.