پشت صحنه حفاظت از پارک ملی گلستان؛ محیطبانان، مرزداران خاموش ایران
روایتی خواندنی از فداکاری محیطبانان پارک ملی گلستان در پاسگاه سولگرد؛ چرا حفاظت از این ذخیرهگاه زیستکره ضامن امنیت ملی و بقای نسلهای آینده است؟
در روزگاری که تغییرات اقلیمی و سایه سنگین خشکسالی، حیات وحش ایران را بیش از هر زمان دیگری تهدید میکند، مردانی بیادعا در دورافتادهترین پاسگاههای کوهستانی، سپر بلای میراث طبیعی ما شدهاند. پاسگاه محیطبانی سولگرد، جایی در قلب تپنده پارک ملی گلستان، روایتگر حماسهای است که در آن، «عشق» تنها سلاح نگهبانان طبیعت در برابر هجوم تخریبگران و شکارچیان است.
سولگرد؛ دژ مستحکم حفاظت در شمال شرق ایران
در میانه اردیبهشت ماه ۱۴۰۵، عبور از مسیرهای صعبالعبور ضلع شمالی پارک ملی گلستان، ما را به نقطهای راهبردی میرساند: پاسگاه محیطبانی سولگرد. این پاسگاه نه فقط یک بنای دولتی، بلکه خط مقدم جبههای است که در آن محیطبانان شریف، شبانهروز برای بقای تنوع زیستی ایران میجنگند.
در بازدید میدانی اخیر، همراهی با چهرههایی چون «رحمتالله پشین»، محیطبان متعهد و «محمود خواجوی»، همیار دلسوز محیط زیست، ابعاد تازهای از سختیهای این حرفه را آشکار کرد.
پارک ملی گلستان؛ مینیاتوری از طبیعت ایران و جهان
پارک ملی گلستان با وسعتی بالغ بر ۹۰ هزار هکتار، فراتر از یک نام جغرافیایی، یکی از ۵۰ ذخیرهگاه مهم تنوع زیستی در کره زمین است.
این پارک که در نقطه تلاقی سه استان گلستان، خراسان شمالی و سمنان قرار دارد، به دلیل تنوع اقلیمی بینظیرش، خانهای امن برای گونههای نادری چون پلنگ ایرانی، مرال، خرس قهوهای و قوچ و میش اوریال فراهم کرده است. حضور در این منطقه به ما یادآوری میکند که چرا حفاظت از محیط زیست، دیگر یک انتخاب فانتزی نیست، بلکه یک ضرورت حیاتی برای بقای سرزمین است.
محیطبان؛ فراتر از یک شغل، پاسدار امنیت ملی
بسیاری تصور میکنند وظیفه یک محیطبان تنها جلوگیری از شکار غیرمجاز است؛ اما واقعیت بسیار عمیقتر است. جنگلها و مراتع پارک ملی گلستان مانند یک سد طبیعی در برابر فرسایش خاک، سیلابهای ویرانگر و ریزگردهایی که ریههای شمال شرق کشور را هدف گرفتهاند، عمل میکنند.
تلاشهای شبانهروزی تیم مدیریتی به سرپرستی «احمد رادمان»، مدیر پارک ملی گلستان، نشان میدهد که پایداری اکوسیستم این منطقه، مستقیماً با امنیت غذایی و آبی میلیونها ایرانی گره خورده است. جذب هزاران تن کربن توسط پوشش گیاهی این منطقه، نقشی اساسی در تعدیل آبوهوای محلی ایفا میکند که نتیجه آن چیزی جز سلامت جامعه و جلوگیری از مهاجرتهای اجباری زیستمحیطی نیست.
چالشهای حفاظت در شرایط سخت اقلیمی
محیطبانان سولگرد در حالی از حیات وحش پاسداری میکنند که با ناملایمات جوی، از سرمای استخوانسوز زمستان تا گرمای طاقتفرسای تابستان، دست و پنجه نرم میکنند. مقابله با آتشسوزیهای احتمالی و ایستادگی در برابر تجاوز شکارچیان متخلف، تنها بخشی از ماموریتهای روزانه این قهرمانان است.
در بسیاری از کشورهای پیشرفته، جایگاه اجتماعی محیطبانان در بالاترین سطح قرار دارد؛ چراکه جامعه به این بلوغ رسیده است که هزینه حفاظت، هزاران بار کمتر از هزینه جبرانناپذیر نابودی طبیعت است.
سخن پایانی؛ طبیعت خانه ماست
اگر امروز هنوز صدای غرش پلنگ در ارتفاعات گلستان شنیده میشود و اگر مرالها در مه صبحگاهی جنگلهای هیرکانی قدم میزنند، مدیون ایثار مردانی هستیم که در پاسگاههایی نظیر سولگرد، جان خود را وثیقه آرامش طبیعت کردهاند. حفاظت از این گنجینه، نیازمند مشارکت عمومی، آموزش در مدارس و ارتقای سواد محیطزیستی تمام آحاد جامعه است. محیطبانان، نگهبانان خانهی مشترک ما هستند؛ آنها را در این مسیر تنها نگذاریم.
