«اکوساید در ایران؟» روایت محیطزیست از پیامدهای حمله به مخازن سوخت
رئیس سازمان محیطزیست حمله به مخازن سوخت تهران و البرز را مصداق «اکوساید» دانست. جزئیات نابودی صدها هزار مترمکعب سوخت و آلودگی زیستمحیطی جنگ منتشر شد
حمله به مخازن سوخت در تهران و البرز تنها یک خسارت صنعتی نبود؛ به گفته رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، این رخداد میتواند نمونهای از «اکوساید» یا بومکشی باشد؛ مفهومی که به تخریب گسترده و آگاهانه محیطزیست در جریان جنگ یا اقدامات انسانی اشاره دارد. اکنون پس از گذشت دو ماه از این حملات، جزئیات تازهای از میزان خسارت و آلودگیهای زیستمحیطی منتشر شده است.
بر اساس اعلام رسمی، در جریان این حملات صدها هزار مترمکعب سوخت مایع و حجم عظیمی از گاز طبیعی از بین رفته و بخشی از آلودگیهای ناشی از آن وارد جو کشور شده است؛ موضوعی که نگرانیهای تازهای درباره پیامدهای محیطزیستی جنگ ایجاد کرده است.
حمله به مخازن سوخت؛ مصداق «اکوساید» از نگاه محیطزیست
شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، در اظهاراتی تازه اعلام کرد که حمله آمریکا و اسرائیل به مخازن سوخت تهران و البرز میتواند مصداق اکوساید باشد.
اکوساید اصطلاحی در حقوق بینالملل محیطزیست است که به اقداماتی گفته میشود که با آگاهی از پیامدهای مخرب، باعث آسیب شدید، گسترده یا بلندمدت به محیطزیست میشوند.
به گفته انصاری، در جریان جنگ اخیر که اکنون با آتشبسی شکننده متوقف شده، حدود ۳۶۸ هزار مترمکعب سوخت مایع و نزدیک به ۱۹۹ میلیون مترمکعب گاز طبیعی در اثر انفجار، حریق و فلرینگ اضطراری از بین رفته است.
جزئیات خسارتهای زیستمحیطی حمله به انبارهای نفت
حمله به انبارهای نفت شهران، ری، قوچک و فردیس در شامگاه ۱۶ اسفند رخ داد؛ زیرساختهایی که هرکدام حجم بالایی از سوخت را در خود ذخیره کرده بودند.
طبق گزارشهای رسمی:
- در حملات قبلی نیز حدود ۱۹.۵ میلیون لیتر سوخت از بین رفته بود.
- بیش از ۴۷ هزار تن گاز گلخانهای وارد جو شد.
- بیش از ۵۷۸ هزار کیلوگرم آلاینده شیمیایی در هوای تهران منتشر شد.
این آلودگیها باعث شد در ساعات اولیه پس از انفجار، دود غلیظ و دوده بخشهایی از آسمان تهران و کرج را بپوشاند و نگرانیهای زیادی درباره کیفیت هوا و سلامت شهروندان ایجاد شود.
وضعیت آلودگی هوا پس از انفجار مخازن سوخت
پس از این حادثه، بررسیهای شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نشان داد که بخش زیادی از آلایندهها به دلیل گرمای شدید انفجار به لایههای بالاتر جو منتقل شدهاند.
همچنین چند عامل باعث کاهش سریعتر آلودگی شد:
- ناپایداری جوی و وزش باد
- ارتفاع بالای لایه اختلاط هوا
- بارش باران در روزهای بعد از حادثه
این شرایط باعث شد بخش قابل توجهی از دوده و ذرات معلق از جو خارج شود و آلودگی هوا در سطح شهرها ماندگار نشود.
لکه نفتی خلیج فارس؛ منشأ آن چه بود؟
در روزهای اخیر تصاویری از لکه نفتی در خلیج فارس نزدیک جزیره خارک در شبکههای اجتماعی منتشر شد که شایعاتی درباره منشأ آن ایجاد کرد.
اما رئیس سازمان محیطزیست اعلام کرد بررسیهای اولیه نشان میدهد این آلودگی به دلیل تخلیه آب توازن آلوده از یک نفتکش غیرایرانی ایجاد شده است.
به گفته او:
- هیچ نشتی از خطوط لوله یا تأسیسات نفتی ایران گزارش نشده است.
- پایش محیطی در منطقه همچنان ادامه دارد.
- نتایج نهایی بررسیها پس از تکمیل تحلیلها منتشر خواهد شد.
گزارش رسمی ایران به سازمانهای بینالمللی
سازمان حفاظت محیطزیست اعلام کرده است که گزارش کامل خسارتهای زیستمحیطی جنگ برای نهادهای بینالمللی ارسال شده است.
در همین راستا:
- مکاتباتی با دبیرکل سازمان ملل انجام شده
- به ۱۱ نهاد محیطزیستی مرتبط با سازمان ملل گزارش ارسال شده
- موضوع به برنامه محیطزیست سازمان ملل (UNEP) نیز اعلام شده است
همچنین نامهای رسمی به دبیرخانه کنوانسیون تنوع زیستی ارسال شده و در آن آثار مخرب جنگ بر اکوسیستمها و تنوع زیستی مورد تأکید قرار گرفته است.
واکنش تشکلهای محیطزیستی به خسارتهای جنگ
همزمان با این تحولات، شورای تشکلهای محیطزیستی و منابع طبیعی کشور نیز به نمایندگی از بیش از ۱۲۰۰ سازمان مردمنهاد، نامهای اعتراضی به نهادهای بینالمللی ارسال کرده است.
در این نامهها بر پیامدهای گسترده جنگ بر:
- اکوسیستمهای طبیعی
- مناطق حفاظتشده
- زیرساختهای محیطزیستی
تأکید شده است.
با این حال، به گفته مسئولان سازمان محیطزیست، هنوز پاسخ مشخصی از سوی نهادهای بینالمللی درباره این گزارشها دریافت نشده است.
