بولدوزرهای نفتی در زاگرس؛ نابودی جنگلهای بلوط خوزستان
تخریب جنگلهای بلوط زاگرس در شمال خوزستان برای اکتشاف نفت نگرانیها را افزایش داده است؛ قطع صدها درخت و تهدید زیستگاه سمندر لرستانی در اندیمشک.
تصاویر تازه از شمال خوزستان روایت نگرانکنندهای از دل زاگرس نشان میدهد؛ جادههایی که در قلب جنگلهای بلوط کشیده شدهاند، کوههایی که با انفجار شکافته شدهاند و درختان چندصدسالهای که جای خود را به مسیر بولدوزرهای نفتی دادهاند.
گزارشها حاکی از آن است که تخریب جنگلهای بلوط زاگرس برای اکتشاف نفت در منطقه الوار گرمسیری اندیمشک همچنان ادامه دارد؛ موضوعی که اعتراض مردم محلی و فعالان محیطزیست را برانگیخته است.
اکتشاف نفت در قلب زاگرس؛ جنگلهای بلوط قربانی توسعه نفتی
پرونده تخلفات مرتبط با تخریب جنگلهای بلوط زاگرس برای اکتشاف نفت در شمال خوزستان بیش از دو سال است که در مسیرهای اداری و قضایی در حال پیگیری است؛ اما هنوز به نتیجه مشخصی نرسیده است.
در این مدت، گزارشهای میدانی از نابودی بخشهایی از جنگلهای بلوط، تخریب چشمهها و ایجاد جادههای دسترسی برای عملیات حفاری خبر میدهند. منطقه «شاهزاده احمد» در بخش الوار گرمسیری اندیمشک یکی از کانونهای اصلی این عملیات است؛ جایی که جنگلهای چندصدساله و زیستگاههای ارزشمند طبیعی با خطر جدی روبهرو شدهاند.
بر اساس گزارشهای محلی، تاکنون بیش از ۳۰۰ درخت بلوط و بادام در مسیر عملیات جادهسازی و آمادهسازی برای حفاری نفت قطع شدهاند.
روایت محلی از تخریب طبیعت زاگرس
یکی از ساکنان روستای شاهزاده احمد میگوید حضور شرکتهای نفتی در این منطقه به حدود دو دهه قبل بازمیگردد، اما عملیات گسترده جادهسازی و آمادهسازی برای حفاری طی چند سال اخیر شدت گرفته است.
به گفته او، جادهای که پیشتر عرضی حدود چهار متر داشت اکنون در حال تبدیل شدن به مسیری چندبانده است که از میان جنگلهای بلوط عبور میکند. این پروژه نهتنها باعث قطع درختان کهنسال شده بلکه بسیاری از بوتههای گیاهان دارویی و پوشش طبیعی منطقه را نیز از بین برده است.
او میگوید برخی از درختانی که قطع شدهاند قدمتی چندصدساله داشتهاند و آثار آنها نیز به سرعت از منطقه جمعآوری شده است.
تهدید زیستگاه سمندر لرستانی و حیاتوحش منطقه
فعالان محیطزیست میگویند تخریب جنگلهای بلوط زاگرس برای اکتشاف نفت تنها به نابودی پوشش گیاهی محدود نمیشود و حیاتوحش منطقه را نیز تهدید میکند.
نورالدین قلاوند، عضو انجمن محیطزیستی دارستان اندیمشک، با اشاره به ارزش زیستی منطقه میگوید این ناحیه زیستگاه گونههای مهمی مانند پلنگ، خرس، شاهروباه، کاراکال و انواع پرندگان است.
او همچنین تأکید میکند که روستای شاهزاده احمد یکی از زیستگاههای مهم «سمندر لرستانی» محسوب میشود؛ گونهای کمیاب و حفاظتشده که نابودی چشمهها و تغییرات زیستگاهی میتواند بقای آن را به خطر بیندازد.
به گفته او، برخی چشمههای منطقه که زیستگاه این گونه بودهاند در جریان عملیات عمرانی آسیب دیده یا خشک شدهاند.
ابطال مجوز زیستمحیطی پروژه نفتی
در حالی که عملیات نفتی در این منطقه ادامه داشته، اداره کل حفاظت محیطزیست خوزستان اعلام کرده مجوز زیستمحیطی این پروژه باطل شده است.
فرهاد قلینژاد، معاون محیطزیست انسانی این اداره کل، میگوید مجوز عملیات راهسازی و حفاری چاه اکتشافی «ریت یک» در مهر ۱۴۰۳ به دلیل تخلف از مفاد مجوز لغو شده است.
به گفته او، در مجوز اولیه تأکید شده بود که تنها یک حلقه چاه اکتشافی احداث شود و برای دسترسی نیز فقط از مسیرهای موجود استفاده شود. اما گزارشها نشان میداد درختان جنگلی قطع شده و چشمههای منطقه دشت لاله تخریب شدهاند.
با این حال، با وجود شکایت اداره محیطزیست از شرکت مدیریت اکتشاف نفت و پیمانکار پروژه، عملیات بهطور کامل متوقف نشده است.
خسارت میلیاردی به جنگلهای بلوط زاگرس
بر اساس برآوردهای اولیه اداره منابع طبیعی اندیمشک، تخریب جنگلهای بلوط زاگرس برای اکتشاف نفت خسارت قابل توجهی به منابع طبیعی منطقه وارد کرده است.
امید کرمی، رئیس اداره منابع طبیعی اندیمشک، میگوید در این عملیات بیش از ۳۰۰ درخت بلوط و بادام قطع شده و خسارت وارد شده به منابع طبیعی حدود ۸۰ میلیارد تومان برآورد میشود.
او تأکید میکند مجوز صادرشده برای این پروژه مشروط بوده و قرار نبود مسیر جدیدی در جنگل ایجاد شود یا درختی قطع شود. با این حال، پیمانکار پروژه مسیرهایی خارج از محدوده مجوز ایجاد کرده است.
پروندهای که در پیچوخم اداری مانده است
با وجود شکایتهای متعدد، رسیدگی قضایی به پرونده تخریب جنگلهای بلوط زاگرس برای اکتشاف نفت هنوز به نتیجه نهایی نرسیده است.
برخی مراجع قضایی به دلیل اختلاف میان دستگاههای دولتی، رسیدگی به پرونده را به نهادهای اجرایی یا استانداری ارجاع دادهاند. همین مسئله باعث شده روند بررسی تخلفات طولانی و پیچیده شود.
در این میان، فعالان محیطزیست هشدار میدهند ادامه عملیات جادهسازی در کوهستانهای زاگرس میتواند مناطق بکر دیگری مانند دشت لاله و آبشارهای طبیعی اطراف را نیز در معرض تخریب قرار دهد./ پیام ما
