«ال نینو» و تهدید امنیت غذایی جهان؛ همافزایی خشکسالی و جنگ
پدیده اقلیمی ال نینو با ایجاد خشکسالیهای بیسابقه و همافزایی آن با بحرانهای ژئوپلیتیک، امنیت غذایی جهان را به خطر انداخته است.
تغییرات اقلیمی و پیامدهای آن بر منابع آبی و امنیت غذایی جهان، به یکی از اصلیترین دغدغههای کارشناسان کشاورزی و سیاستگذاران اقتصادی تبدیل شده است. بر اساس آخرین گزارش برنامه جهانی غذا (WFP)، پدیده آبوهوایی قدرتمند «ال نینو» میتواند تا پایان سال آینده میلادی، نزدیک به ۴۹ میلیون نفر دیگر را در آسیبپذیرترین مناطق جهان با «ناامنی غذایی حاد» مواجه کند.
احتمال ۸۱ درصدی وقوع ال نینوی بیسابقه
گزارشهای علمی نشان میدهد که احتمال وقوع یک رویداد بسیار قدرتمند ال نینو ۸۱ درصد است. دمای سطح اقیانوسها به گرمترین حد خود از سال ۱۹۸۲ رسیده و این رویداد میتواند به قویترین پدیده در نوع خود از سال ۱۹۵۰ تبدیل شود. ال نینو، گرمایش دورهای دمای سطح اقیانوس آرام است که الگوهای آبوهوایی جهان را تغییر داده و اغلب با خشکسالی در جنوب آفریقا، تأخیر در بارانهای موسمی در بخشهایی از آسیا و بارشهای نامنظم در سایر نقاط جهان همراه است.
بر اساس تحلیلهای برنامه جهانی غذا، آمریکای مرکزی و جنوب آفریقا از جمله سختترین مناطق آسیبدیده خواهند بود؛ بهطوری که نرخ ناامنی غذایی در آمریکای مرکزی ۸۳ درصد و در جنوب آفریقا نزدیک به ۷۵ درصد افزایش خواهد یافت.
تاثیر مستقیم بر محصولات کشاورزی اروپا
در اروپا، وضعیت به همین اندازه نگرانکننده است. گزارشهای «واحد اطلاعات انرژی و اقلیم بریتانیا» حاکی از آن است که شرایط خشکسالی، تا ۲.۵ میلیون تن از برداشت غلات و دانههای روغنی این کشور کاسته است. این افت تولید، خسارتی معادل ۳۹۰ میلیون پوند (۵۲۴ میلیون دلار) به درآمد کشاورزان بریتانیایی وارد کرده و نگرانیها از کاهش تولید و جهش قیمتها در سراسر اروپا را افزایش داده است.
وقتی شوکها با هم تداخل میکنند
کارشناسان هشدار میدهند که نگرانی اصلی، «همپوشانی شوکهای مختلف» است. ژان مارتین باور، مدیر خدمات تحلیل امنیت غذایی و تغذیه WFP، تأکید میکند که اگرچه بازارهای جهانی غذا به لطف برداشتهای مناسب در سال ۲۰۲۵ در وضعیت نسبتاً باثباتی وارد دوره ال نینو شدند، اما ترکیبی از تنشهای خاورمیانه و خسارات کشاورزی ناشی از آبوهوا میتواند فشار مضاعفی بر قیمتها وارد کند.
در همین حال، تشدید حملات در منطقه دریای سیاه، که به عنوان شریان حیاتی صادرات غلات و محصولات نفتی شناخته میشود، زنجیره تأمین جهانی را بیش از پیش مختل کرده است.
نیکلاس ژاکیه، مدیر پورتفوی در شرکت سرمایهگذاری جهانی «ناینتی وان» (Ninety One)، در این باره میگوید: «نگرانی بزرگتر زمانی است که شوکها با هم همپوشانی پیدا کنند. اگر قیمتهای بالاتر انرژی با محدودیتهای دسترسی به کود و تورم غذایی ناشی از آبوهوا همزمان شود، اثرات آن گستردهتر و پایدارتر از هر شوک منفرد دیگری خواهد بود.»
تلاقی خشکسالیهای ناشی از تغییرات اقلیمی با بیثباتیهای ژئوپلیتیک، زنگ خطری جدی برای امنیت غذایی جهان است. برای بخش کشاورزی، این وضعیت نیازمند اتخاذ استراتژیهای تابآور، مدیریت منابع آبی و تنوعبخشی به زنجیرههای تأمین برای مقابله با دوران پرنوسان پیش رو است.
