احیای ۲.۴ میلیون هکتار اراضی کشاورزی؛ گامی برای امنیت غذایی
بررسی وضعیت طرح رفع تداخلات اراضی کشاورزی؛ بازگشت ۲.۴ میلیون هکتار زمین به چرخه تولید و جلوگیری از ۱۵ هزار پرونده قضایی در قزوین.
بخشی از اراضی کشاورزی کشور که سال‌ها در بلاتکلیفی مالکیتی و اختلاف‌های قضایی گرفتار بود، بالاخره تعیین تکلیف شد. سازمان امور اراضی کشور اعلام کرده که طرح رفع تداخلات اراضی که برای ساماندهی مالکیت زمین‌های کشاورزی و کاهش تنش‌های حقوقی اجرا می‌شود، به مرز پایانی نزدیک شده است.
این اتفاق فقط یک موضوع فنی نیست؛ مستقیماً به سفره مردم، امنیت غذایی، سرمایه‌گذاری در کشاورزی و آرامش بهره‌برداران گره خورده است. خبری که اگر درست روایت شود، می‌تواند هم برای کشاورز در یک روستای دور افتاده مهم باشد و هم برای کارشناسی که به آینده تولید غذا در ایران فکر می‌کند.
آخرین وضعیت: ۹۳ درصد اراضی مشمول، رفع تداخل شده‌اند
رئیس سازمان امور اراضی کشور، داور نامدار، در مراسم پایان اجرای طرح رفع تداخلات اراضی استان قزوین، آخرین آمار این طرح ملی را اعلام کرد. به گفته او، از مجموع حدود ۱۵.۵ میلیون هکتار اراضی مشمول این طرح، تاکنون حدود ۱۴.۵ میلیون هکتار – یعنی نزدیک به ۹۳ درصد – بررسی و رفع تداخل شده است.
این یعنی بخش بزرگی از نقشه مالکیت اراضی کشاورزی کشور دیگر در هاله‌ای از ابهام نیست؛ تکلیف زمین‌ها روشن شده و راه برای بهره‌برداری قانونی و سرمایه‌گذاری مطمئن باز است.
بازگشت ۲.۴ میلیون هکتار به چرخه تولید
شاید مهم‌ترین دستاورد این طرح، رقم قابل توجهی باشد که نامدار به آن اشاره کرد. در جریان اجرای طرح رفع تداخلات، بیش از ۲.۴ میلیون هکتار از اراضی کشاورزی کشور تعیین تکلیف و رفع تداخل شده و زمینه بازگشت این گستره وسیع به چرخه تولید محصولات کشاورزی فراهم آمده است.
ترجمه این آمار برای کشاورز ایرانی یعنی این: زمینی که سال‌ها به دلیل اختلاف بر سر مالکیت، بایر مانده بود، حالا می‌تواند دوباره زیر کشت برود و به تولید غذا کمک کند.
چرا این طرح برای کشاورزان مهم است؟
رفع تداخلات اراضی فقط یک اقدام اداری نیست؛ یک تصمیم بزرگ مانع‌زدا در مسیر کشاورزان است. وقتی تکلیف یک زمین مشخص نباشد، نه بانک برای سرمایه‌گذاری وام می‌دهد، نه کشاورز جرات می‌کند به‌طور جدی روی آن کار کند.
رئیس سازمان امور اراضی کشور با تأکید بر نقش این اقدام در کاهش اختلافات مردم با اراضی ملی، آن را عامل افزایش امنیت حقوقی بهره‌برداران بخش کشاورزی معرفی کرده است. به بیان دیگر، هر چه سند مالکیت روشن‌تر باشد، اعتماد برای سرمایه‌گذاری در کشاورزی بیشتر می‌شود و زنجیره تولید غذا پایدارتر.
تأثیر در استان قزوین: جلوگیری از ۱۵ هزار پرونده قضایی
اجرای طرح رفع تداخلات اراضی در استان قزوین را می‌توان یک نمونه موفق دانست. به گفته مسئولان، این طرح از تشکیل بیش از ۱۵ هزار پرونده قضایی جلوگیری کرده است. یعنی ۱۵ هزار اختلاف ملکی که می‌توانست سال‌ها درگیر دستگاه قضا بماند، در همان ابتدا حل و فصل شد.
پایان اجرای این طرح در قزوین، گامی مهم در راستای تثبیت حقوق بهره‌برداران، کاهش اختلافات ملکی، افزایش امنیت سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی و فراهم‌سازی زمینه توسعه پایدار تولید محصولات کشاورزی در این استان به شمار می‌رود.
چالش‌های باقی‌مانده و نگاه به آینده
گرچه روند رفع تداخلات به ۹۳ درصد رسیده، اما حدود ۷ درصد اراضی مشمول همچنان در انتظار تعیین تکلیف هستند. پرسش اصلی این است که آیا این باقی‌مانده هم با همین سرعت به نتیجه می‌رسد؟ برای کشاورزانی که هنوز درگیر این اختلاف‌ها هستند، هر ماهِ انتظار یعنی تأخیر در تولید و از دست دادن فرصت سرمایه‌گذاری.
دولت و متولیان بخش کشاورزی باید با پایش مستمر روند اجرا و رفع موانع باقی‌مانده، مسیر رسیدن به پرونده‌ای کامل و بی‌نقص را هموار کنند؛ چراکه احیای اراضی بایر و تعیین تکلیف دقیق اراضی، یکی از کلیدهای اصلی امنیت غذایی و توسعه پایدار کشاورزی ایران است.
