ماهی؛ غایب همیشگی سیاستهای حمایتی
اعتراف دبیرکل اتحادیه آبزیان: ماهی هیچوقت اولویت نبود+ ویدئو
چرا دولتها برای کنترل قیمت مرغ و گوشت میلیاردها دلار هزینه میکنند اما گرانی ماهی را نادیده میگیرند؟ روایتی از دکتر علیاکبر خدایی درباره یک غفلت مزمن
وقتی قیمت مرغ یا گوشت چند هزار تومان بالا میرود، دولت فوراً وارد میدان میشود؛ ارز میدهد، واردات میکند و جلسه پشت جلسه میگذارد. اما ماهی، با وجود اهمیت تغذیهای و سهم بالایش در امنیت غذایی، سالهاست از این دایره حمایتی جا مانده و حالا «گرانی ماهی» به یک بحران خاموش در سفره خانوار ایرانی تبدیل شده است.
ماهی؛ غایب همیشگی سیاستهای حمایتی
در ایران، گوشت قرمز، مرغ و تخممرغ همواره جزو خطوط قرمز دولتها بودهاند. کوچکترین نوسان قیمتی در این کالاها، موجی از تصمیمگیریهای فوری را بهدنبال داشته؛ از واردات اضطراری گرفته تا تخصیص ارز ترجیحی و مداخله مستقیم در بازار.
به گفته دکتر علیاکبر خدایی، دبیرکل اتحادیه تولید و تجارت آبزیان ایران، میلیاردها دلار از ارز تالار اول طی سالها صرف تأمین نهادههای دامی مانند ذرت، کنجاله و سویا شده تا قیمت گوشت و مرغ برای مصرفکننده پایین بماند؛ اما ماهی هیچگاه در اولویت سیاستگذاران نبوده است.
هر وقت مردم گفتند ماهی گران شده…
دکتر خدایی در روایت خود از جلسات تنظیم بازار، به جملهای تأملبرانگیز از یکی از وزرای وقت اشاره میکند که وزیر گفت: «هر وقت مردم آمدند گفتند چرا ماهی گران شده، آنوقت به شما هم یک چیزی میدهیم.»
همین نگاه، بهخوبی توضیح میدهد چرا گرانی ماهی نه یک اتفاق مقطعی، بلکه نتیجه سالها بیتوجهی ساختاری است؛ بیتوجهی به این واقعیت ساده که تولید ماهی هم بدون خوراک، نهاده و سیاست حمایتی ممکن نیست.
نهاده هست، اما فقط برای دام و طیور
در دوره اجرای هدفمندی یارانهها و حتی پیش از آن، هر شب جلسات فشردهای برای جلوگیری از افزایش قیمت مرغ برگزار میشد. نهاده ارزان در اختیار تعاونیها قرار میگرفت تا بازار کنترل شود.
اما فعالان آبزیپروری هر بار که درباره افزایش هزینه خوراک ماهی هشدار میدادند، پاسخی جز «اولویت ندارید» نمیشنیدند. نتیجه؟ افزایش مداوم هزینه تولید، کاهش مصرف و تشدید گرانی ماهی در بازار.
حذف ارز ترجیحی؛ تهدید یا فرصت برای ماهی؟
اکنون که ارز ترجیحی حذف شده و قیمت گوشت و مرغ نیز جهش کرده، یک واقعیت تازه پیش روی سیاستگذاران قرار دارد: ماهی دیگر کالای لوکس نیست؛ بلکه میتواند جایگزین منطقی و سالم پروتئین در سفره خانوار باشد—اگر سیاستگذاری اصلاح شود.
کارشناسان معتقدند امروز بهترین زمان برای بازتعریف جایگاه ماهی در سبد غذایی؛ حمایت هدفمند از تولیدکنندگان آبزیان و مهار ساختاری گرانی ماهی است.
امنیت غذایی بدون ماهی ممکن نیست
نادیده گرفتن آبزیان، تنها یک خطای اقتصادی نیست؛ بلکه تهدیدی برای سلامت عمومی و امنیت غذایی کشور است. ماهی، با مصرف آب کمتر و راندمان تولید بالاتر نسبت به دام، میتواند یکی از هوشمندانهترین انتخابها در شرایط بحران منابع باشد—به شرط آنکه از حاشیه به متن سیاستگذاری بازگردد.
«گرانی ماهی» نتیجه طبیعی سالها تبعیض در تخصیص ارز، نهاده و توجه سیاستی است. اگر قرار است سفره مردم ترمیم شود، ماهی دیگر نباید قربانی سکوت تصمیمگیران بماند.
