سیاهی نفت در مالدیو ایران؛ بحران زیستمحیطی در سواحل لاوان و شیدور
لکههای نفت به ساحل شیدور رسید؛ میراث تلخ جنگ بر پیکر خلیجفارس
لکههای بزرگ نفت سه هفته پس از آتشبس به سواحل جزیره شیدور (مارو) رسیدند؛ بحرانی زیستمحیطی که حیاتوحش و مرجانهای خلیجفارس را تهدید میکند.
سه هفته پس از برقراری آتشبس شکننده میان ایران و آمریکا، اکنون لکههای عظیم نفت به سواحل جزیره غیرمسکونی «شیدور» رسیدهاند؛ رویدادی ناگوار که نشان میدهد حتی پس از توقف درگیریها، آثار مخرب جنگ همچنان بر تن رنجور محیطزیست خلیجفارس باقی مانده است.
سیاهی نفت بر پیشانی جزیره شیدور
خط ساحلی جزیره شیدور (مارو)، که به دلیل ماسههای سفید و شفافیت آب به «مالدیو ایران» شهرت دارد، اکنون در تاریکی ممتد نفت فرو رفته است. اگرچه ابتدا خبرها از آلودگی جزیره لاوان حکایت داشت، اما «منصور دهدار»، دهیار لاوان، تأکید میکند که عمق فاجعه در جزیره شیدور رخ داده است؛ پناهگاهی حیاتی برای حیاتوحش که حالا زیر لایهای از نفت سنگین مدفون شده است.
هنوز ابعاد دقیق خسارت به لاکپشتهای پوزهعقابی و پرستوهای دریایی مشخص نیست، اما تصاویر منتشر شده نشاندهنده یک بحران جدی در زیستبوم منطقه است.
نشت نفت؛ از حملات موشکی تا طوفانهای دریایی
پرسش اصلی اینجاست: این آلودگی چه زمانی آغاز شد؟ برخی معتقدند این نشت نفت نتیجه حمله روز ۱۹ فروردین به پالایشگاه لاوان است، اما دهیار لاوان میگوید لکههای سیاه را روزها پس از آتشبس در میان دریا مشاهده کرده است.
احتمال میرود طوفانهای اخیر خلیجفارس، این لکههای سرگردان را که ناشی از حملات به تأسیسات یا نفتکشها بودهاند، به سمت سواحل شیدور و لاوان هدایت کرده باشد.
تهدید حیاتوحش و مرجانهای خلیجفارس
حبیب مسیحی تازیانی، مدیرکل حفاظت محیطزیست هرمزگان، با تأیید آلودگی در سواحل جنوب اعلام کرد که حمله دشمن به تأسیسات نفتی، منشأ اصلی این فاجعه است. او هشدار داد که پاکسازی سواحل صخرهای به دلیل بافت خاص آنها بسیار دشوار است.
اگرچه تاکنون گزارش رسمی از تلفات گسترده آبزیان و لاکپشتها منتشر نشده، اما کارشناسان معتقدند این نوع آلودگیهای نفتی اثرات مخرب و ماندگاری بر مرجانهای منطقه و زنجیره غذایی دریایی بر جای میگذارند که به این سادگیها پاک نخواهد شد.
موانع مستندسازی بحران؛ از محدودیتهای امنیتی تا قطع اینترنت
فعالان محیطزیست و تشکلهای داوطلب برای کمک به پاکسازی سواحل اعلام آمادگی کردهاند، اما با چالشهای بزرگی روبهرو هستند. «مهدی شیرخانی»، فعال محیطزیست، از نبود دسترسی برای مستندسازی و دشواریهای ارتباطی گلایه دارد.
او میگوید: «در حالی که تجهیزات تخصصی سازمان بنادر در حال کار است، تشکلهای تخصصی به دلیل مسائل امنیتی و قطع اینترنت، امکان حضور فعال و اطلاعرسانی دقیق را ندارند.» نبود یک «اتاق وضعیت محیطزیست» در زمان بحران، یکی دیگر از انتقاداتی است که به مدیریت فعلی وارد میشود.
خلیجفارس؛ تنهاتر از همیشه زیر یوغ جنگ
واقعه اخیر در جزیره شیدور بار دیگر نشان داد که محیطزیست اولین و بیپناه ترین قربانی منازعات نظامی است. در حالی که سیاستمداران بر سر میزهای مذاکره یا در جبهههای جنگ با هم رقابت میکنند، اکوسیستم بینظیر خلیجفارس در حال نابودی است.
هنوز مشخص نیست چه میزان از ذخایر ژنتیکی و گونههای کمیاب منطقه در پی این آلودگی از بین رفتهاند، اما رد پای سیاه نفت بر ماسههای سفید شیدور، سندی زنده از آسیبهای جبرانناپذیر جنگ بر پیکره طبیعت است.
