ترس از قطع مستمریها؛ هشدار جدی درباره آینده پرداختها
نگرانی از قطع مستمریها افزایش یافته است. مسئولان از پرداخت منظم میگویند اما نبود منابع پایدار آینده بیمه بیکاری و حمایتهای اجتماعی را مبهم کرده است
در حالی که خانوادههای زیادی به پرداخت منظم مستمریها دل بستهاند، نبود منابع پایدار دوباره این نگرانی را زنده کرده که شاید این روند در ماههای آینده متوقف شود. آیا این ترس واقعی است؟
نگرانی از قطع مستمریها در میان کارگران و بیکاران
این روزها زمزمههایی درباره احتمال قطع مستمریها میان کارگران و خانوارهای آسیبپذیر پیچیده است؛ زمزمههایی که بهویژه در فضای مجازی و راهروهای اداری، نگرانی گستردهای ایجاد کرده است. گفته میشود سازمان تأمین اجتماعی تنها برای یک تا دو ماه آینده توان تأمین منابع بیمه بیکاری را دارد.
در شرایطی که تورم و فشار اقتصادی سنگین شده و نیاز خانوادهها به کمکهای حمایتی بیش از هر زمان دیگری است، نگرانیها درباره ادامه پرداختها شدت گرفته است.
وعدههای مسئولان درباره ادامه پرداخت مستمریها
عادل دهدشتی، قائممقام سازمان تأمین اجتماعی، با ارائه آمارهایی تلاش دارد اطمینان دهد که قطع مستمریها رخ نخواهد داد. او میگوید سال گذشته ماهانه حدود ۱۵۰ هزار نفر مستمری بیمه بیکاری دریافت میکردند و با توجه به شرایط موجود، تعداد متقاضیان افزایش یافته است.
بر اساس برنامهریزیها، سازمان قرار است در سال جاری ماهانه به ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر رقمی بالغ بر ۵۵ همت پرداخت کند.
دهدشتی همچنین به هزینههای درمان اشاره میکند و از بودجه ۵۰ همتی مراکز طرف قرارداد خبر میدهد. با این حال، او پاسخی روشن به پرسش مهم نمیدهد: این منابع در اقتصادی که با بحران مواجه است، از کجا تأمین خواهد شد؟
افزایش حقوق کارگران؛ از تصویب تا واقعیت
فضلالله رنجبر، سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس، با اشاره به افزایش ۶۰ درصدی حقوق کارگران در سال ۱۴۰۵ میگوید این اقدام با هدف نزدیک شدن به تورم انجام شده است.
با این حال تأکید میکند که این افزایشها همچنان پاسخگوی هزینههای زندگی نیست و کارگران، بهخصوص کسانی که در اثر جنگ شغل خود را از دست دادهاند، همچنان در معرض آسیب هستند.
رنجبر میگوید مجلس در کنار وزارت کار و سازمان تأمین اجتماعی برای تأمین منابع بیمه بیکاری تلاش میکند، اما روشن است که مشکل اصلی نبود نقدینگی پایدار است.
مدل فعلی بیمه بیکاری؛ ناکافی برای شرایط بحرانی
نرگس اکبرپور روشن، عضو هیئت نظارت سازمان تأمین اجتماعی، صریحتر از دیگران سخن میگوید.
به گفته او، مدل فعلی بیمه بیکاری برای شرایط بحرانی طراحی نشده و تنها شاغلان رسمی را پوشش میدهد. در شوکهای گسترده مانند جنگ یا دوران کرونا، تعداد متقاضیان آنقدر زیاد میشود که ساختار فعلی از پس آن برنمیآید.
او همچنین به نرخ جایگزینی بالا اشاره میکند؛ یعنی پرداخت بیمه بیکاری نباید از حداقل دستمزد کمتر باشد. این موضوع موجب کاهش انگیزه بازگشت به کار و افزایش بار مالی سازمان میشود.
اکبرپور معتقد است راهحل، حرکت به سمت طرحهای غیرمشارکتی با تأمین منابع دولتی است.
فشاری که صندوق بیمه بیکاری تاب نمیآورد
صندوق بیمه بیکاری از محل حق بیمه کارفرمایان تغذیه میشود. اما اکنون بسیاری از واحدهای تولیدی به دلیل شرایط اقتصادی، توان پرداخت ندارند یا با تأخیر پرداخت میکنند.
در مقابل، تعداد بیکاران و متقاضیان کمکهای حمایتی هر ماه بیشتر میشود. این ناترازی ورودی و خروجی همان عاملی است که شایعات درباره قطع مستمریها را جدیتر کرده است.
آیا وعدهها میتوانند واقعیت را تغییر دهند؟
با وجود اظهارات امیدوارکننده مسئولان، واقعیت میدانی متفاوت بهنظر میرسد. ساختار بیمه بیکاری که تنها به حق بیمه کارفرمایان وابسته است، در برابر تکانههای جنگی و اقتصادی بسیار شکننده است.
هزینههای درمان، بدهیهای انباشته و ناترازی مزمن تأمین اجتماعی، همگی این نگرانی را تشدید میکنند که شاید پرداختها در آینده با مشکل مواجه شود.
برای خانوادههایی که تنها درآمد ماهانهشان همین مستمری است، نگرانی از قطع مستمریها همچنان یک تهدید جدی باقی مانده است.
