افت ۲۵ درصدی تولید مرغ؛ خودکفایی در سایه کاهش مصرف مردم؟
تولید گوشت طیور در ایران طی یک سال ۲۵ درصد کاهش یافته است؛ آماری که همزمان با ادعای خودکفایی و آغاز صادرات مرغ، ابهامهایی ایجاد کرده است.
آمارهای رسمی از کاهش چشمگیر تولید گوشت طیور در ایران طی یک سال گذشته حکایت دارد؛ کاهشی که میتواند عرضه مرغ در بازار، قیمت این محصول و دسترسی خانوارها به یکی از مهمترین منابع پروتئین را تحت تأثیر قرار دهد.
بر اساس دادههای مرکز آمار ایران، تولید گوشت طیور در خرداد ۱۴۰۵ با افتی حدود ۲۵ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل همراه شده است؛ آماری که همزمان با اظهارات وزیر جهاد کشاورزی درباره بینیازی کشور از واردات مرغ و آغاز صادرات این محصول، پرسشهایی جدی درباره وضعیت واقعی بازار ایجاد میکند.
تولید گوشت طیور در یک سال ۲۵ درصد کاهش یافت
بر اساس آمار مرکز آمار ایران، میزان تولید گوشت طیور در خرداد ۱۴۰۵ به حدود ۱۷۵ هزار تن رسیده است. این رقم در خرداد سال گذشته حدود ۲۳۰ هزار تن گزارش شده بود.
مقایسه این دو عدد نشان میدهد تولید گوشت طیور در فاصله یک سال، حدود ۵۵ هزار تن کاهش داشته است؛ رقمی که به معنای افت تقریبی ۲۵ درصدی تولید و عرضه مرغ در بازار است.
این کاهش در شرایطی رخ داده که مرغ همچنان یکی از اصلیترین اقلام سبد غذایی خانوارهای ایرانی و منبع مهم تأمین پروتئین به شمار میرود.
تناقض میان آمار تولید و ادعای آغاز صادرات مرغ
غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، چند روز پیش اعلام کرد که ایران برای همیشه از واردات گوشت مرغ بینیاز شده و کشور از این پس وارد مرحله صادرات گوشت مرغ خواهد شد.
این اظهارنظر در حالی مطرح شده که آمار مرکز آمار ایران از کاهش قابل توجه تولید گوشت طیور در خرداد امسال نسبت به سال گذشته خبر میدهد. همین همزمانی، تفاوت میان آمارآمار تولید، میزان عرضه، مصرف داخلی و سیاست صادرات مرغ رای قابل بررسی تبدیل کرده است.
برای ارزیابی دقیق وضعیت بازار، تنها اعلام خودکفایی کافی نیست؛ بلکه باید شاخصهایی مانند میزان تولید جوجه یکروزه، نهادههای دامی، ظرفیت مرغداریها، مصرف سرانه، قیمت مرغ و حجم صادرات نیز بهصورت شفاف منتشر شود.
آیا کاهش مصرف مرغ به معنای خودکفایی است؟
یکی از پرسشهای مهم درباره وضعیت فعلی بازار مرغ این است که آیا کاهش نیاز بازار داخلی، ناشی از افزایش تولید است یا به دلیل کاهش قدرت خرید خانوارها اتفاق افتاده است.
در سالهای اخیر، افزایش قیمت مواد غذایی و کاهش درآمد واقعی خانوارها باعث شده بخشی از مردم مصرف برخی منابع پروتئینی از جمله مرغ، گوشت قرمز و تخممرغ را کاهش دهند. بنابراین، پایین آمدن تقاضا لزوماً به معنای بهبود شرایط تولید یا افزایش رفاه غذایی نیست.
اگر افت مصرف مرغ نتیجه کاهش قدرت خرید مردم باشد، نمیتوان آن را بهتنهایی نشانه خودکفایی یا موفقیت در سیاست تأمین پروتئین دانست. خودکفایی واقعی زمانی معنا پیدا میکند که محصول با قیمت مناسب، کیفیت قابل قبول و دسترسی پایدار در اختیار مصرفکنندگان قرار داشته باشد.
پیامدهای کاهش تولید مرغ برای بازار
کاهش ۲۵ درصدی تولید مرغ میتواند پیامدهای مختلفی برای بازار و خانوارها داشته باشد؛ از جمله:
- افزایش فشار بر قیمت مرغ و سایر فرآوردههای طیور؛
- کاهش عرضه در برخی مقاطع زمانی؛
- افزایش وابستگی بازار به تصمیمهای تنظیمی دولت؛
- تشدید فشار اقتصادی بر خانوارهای کمدرآمد؛
- احتمال کاهش بیشتر مصرف پروتئین در میان اقشار آسیبپذیر؛
- افزایش نوسان قیمت نهادههای دامی و هزینه تمامشده تولید.
در چنین شرایطی، انتشار منظم و قابل راستیآزمایی آمار تولید، مصرف و صادرات میتواند به روشن شدن وضعیت واقعی صنعت مرغداری کمک کند.
ضرورت شفافسازی درباره بازار مرغ
کاهش تولید گوشت طیور در آمار رسمی، در کنار اعلام بینیازی از واردات و آغاز صادرات، نیازمند توضیح دقیق مسئولان است. افکار عمومی باید بداند کاهش تولید چگونه با ادعای ورود به مرحله صادرات جمع میشود و چه میزان از تولید موجود برای بازار داخلی در نظر گرفته شده است.
همچنین باید مشخص شود که آیا کاهش عرضه مرغ ناشی از مشکلات تولید، کمبود نهاده، کاهش ظرفیت مرغداریها یا افت تقاضا به دلیل کاهش قدرت خرید مردم بوده است.
در نهایت، سنجش موفقیت سیاستهای کشاورزی و غذایی کشور نباید فقط بر پایه واژههایی مانند «خودکفایی» یا «صادرات» انجام شود؛ بلکه معیار اصلی باید دسترسی مردم به مرغ با قیمت مناسب و حفظ امنیت غذایی خانوارها باشد.
جمعبندی
آمار مرکز آمار ایران از کاهش حدود ۲۵ درصدی تولید گوشت طیور در خرداد ۱۴۰۵ نسبت به خرداد سال گذشته حکایت دارد. این کاهش در شرایطی گزارش شده که وزیر جهاد کشاورزی از بینیازی ایران به واردات مرغ و آغاز صادرات خبر داده است. اکنون شفافسازی درباره میزان تولید، مصرف داخلی، قدرت خرید مردم و حجم صادرات، برای پاسخ به ابهامهای موجود درباره بازار مرغ ضروری است.
