​۱۴.۵ میلیون تن گندم؛ واقعیت تولید کجاست؟ مطالبه شفافیت از وزارت جهاد کشاورزی

اختلاف بر سر آمار تولید گندم بالا گرفته است؛ در حالی که رقم ۱۴.۵ میلیون تن مطرح شده، منتقدان و برخی فعالان بخش کشاورزی تولید واقعی را حدود ۸.۵ میلیون تن عنوان می‌کنند. حالا یک مطالبه روشن مطرح است: سند این اختلاف چند میلیون تنی کجاست؟

موضوع دیگر فقط یک اختلاف آماری نیست؛ پای امنیت غذایی، تولید داخلی، معیشت کشاورزان و منابع ارزی کشور در میان است.

اگر رقم ۱۴.۵ میلیون تن گندم واقعاً تولید شده، افکار عمومی حق دارد مستندات آن را ببیند. آمار خرید تضمینی، میزان تحویل گندم، اطلاعات مراکز خرید، موجودی سیلوها، میزان مصرف داخلی و داده‌های واردات می‌تواند به‌سادگی تصویر دقیق‌تری از وضعیت تولید ارائه دهد.

اما اگر این رقم با واقعیت تولید فاصله دارد، سؤال مهم‌تر این است که این عدد بر چه مبنایی مطرح شده است؟

 

سال پربارش بود؛ چرا تولید گندم به چالش کشیده شد؟

سال زراعی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ از نظر میزان و پراکنش بارندگی، به‌ویژه در بسیاری از مناطق گندم‌خیز کشور، شرایط مناسبی داشت.

طبیعی است که در چنین شرایطی انتظار می‌رفت ظرفیت تولید داخلی تقویت شود. با این حال، منتقدان بخش کشاورزی معتقدند مشکلات مدیریتی، ضعف در اجرای برنامه‌های به‌زراعی و به‌نژادی، تأمین نهاده‌ها، کودهای شیمیایی، بذر گواهی‌شده و بذر مادری، در کنار افزایش هزینه‌های تولید، مشکلات سوخت و دشواری دسترسی به تسهیلات بانکی، فشار سنگینی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.

پرسش اصلی اینجاست: اگر شرایط اقلیمی مناسب بود، چرا این فرصت به افزایش پایدار تولید گندم تبدیل نشد؟

 

گندم فقط یک محصول کشاورزی نیست؛ مسئله امنیت غذایی است

گندم یکی از مهم‌ترین محصولات راهبردی کشور است و وابستگی به واردات آن مستقیماً با امنیت غذایی و منابع ارزی ارتباط دارد.

در شرایط اقتصادی و جنگی، حفظ تولید داخلی اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند. بنابراین اگر کشور ناچار به واردات بیش از ۴ میلیون تن گندم شده باشد، باید روشن شود چرا ظرفیت‌های داخلی نتوانسته‌اند نیاز کشور را پوشش دهند.

این پرسش نه با شعار، بلکه با آمار رسمی و مستند باید پاسخ داده شود.

 

۱۴.۵ میلیون تن یا ۸.۵ میلیون تن؟ اختلافی که نمی‌شود نادیده گرفت

یکی از مهم‌ترین ابهام‌های مطرح‌شده، اختلاف میان رقم ۱۴.۵ میلیون تن و رقم حدود ۸.۵ میلیون تن است.

این اختلاف، چند میلیون تن است؛ بنابراین نمی‌توان آن را صرفاً یک تفاوت جزئی در برآوردها دانست.

اگر تولید گندم ۱۴.۵ میلیون تن بوده است، انتظار می‌رود مستندات مربوط به این رقم منتشر شود:

• آمار خرید تضمینی گندم

• میزان تحویل به مراکز خرید

• موجودی سیلوها

• میزان مصرف داخلی

• آمار واردات

• داده‌های رسمی تولید

• مبنای محاسبه رقم ۱۴.۵ میلیون تن

سؤال روشن است: ۸.۵ میلیون تن چگونه به ۱۴.۵ میلیون تن تبدیل شده است؟

 

واقعیت مزرعه را نمی‌توان با عدد تغییر داد

واقعیت تولید گندم قابل راستی‌آزمایی است.

کشاورز میزان برداشت خود را می‌داند، مراکز خرید میزان تحویل را ثبت می‌کنند، سیلوها موجودی مشخص دارند و واردات نیز دارای اسناد تجاری، گمرکی و ارزی است.

بنابراین اختلاف موجود باید با داده‌های قابل بررسی حل شود، نه با مصاحبه و روایت‌های متناقض.

اگر ۱۴.۵ میلیون تن رقم واقعی است، سند آن باید منتشر شود.

اگر رقم واقعی کمتر است، افکار عمومی نیز حق دارد آمار دقیق را بداند.

شفافیت آماری، بخشی از پاسخگویی مدیریتی است.

 

سؤال بعدی: چرا تولیدکننده تحت فشار است اما واردات ادامه دارد؟

موضوع فقط تولید گندم نیست.

بخش کشاورزی هم‌زمان با افزایش هزینه نهاده‌ها، مشکلات تأمین کود و بذر، سوخت و دشواری دسترسی به منابع مالی روبه‌رو است. در سوی دیگر، واردات کالاهای اساسی و نهاده‌های دامی همچنان ادامه دارد.

این وضعیت یک سؤال جدی ایجاد می‌کند:

چرا ظرفیت تولید داخلی باید تحت فشار قرار گیرد، اما برای تأمین نیاز کشور، منابع ارزی صرف واردات شود؟

اگر درباره فرآیند واردات کالاهای اساسی و نهاده‌های دامی ادعاهایی درباره رانت، فساد یا تخلف مطرح شده است، این ادعاها باید توسط دستگاه‌های ذی‌صلاح بررسی شود.

اگر تخلفی وجود ندارد، شفاف‌سازی فرآیندها می‌تواند به رفع ابهامات کمک کند و اگر تخلفی اثبات شد، برخورد قانونی ضروری است.

 

تخصص یا رانت؛ چه کسانی درباره تولید کشور تصمیم می‌گیرند؟

یکی دیگر از مطالبات مطرح‌شده از سوی فعالان بخش کشاورزی، بررسی نحوه به‌کارگیری برخی نیروهای مدیریتی است که به ادعای منتقدان، از تخصص و تجربه کافی در حوزه کشاورزی برخوردار نیستند.

این موضوع نیز نیازمند بررسی رسمی است.

امنیت غذایی کشور عرصه آزمون و خطا نیست. اگر مدیری تخصص و تجربه کافی ندارد، باید درباره صلاحیت او برای تصمیم‌گیری در حوزه تولید بررسی شود.

اگر رانت یا تخلفی وجود دارد، باید مستند و قانونی بررسی شود.

این موارد اتهام قطعی نیستند؛ بلکه پرسش‌ها و مطالباتی هستند که جامعه کشاورزی انتظار دارد نهادهای مسئول به آنها پاسخ دهند.

 

حالا نوبت مجلس و دستگاه‌های نظارتی است

اختلاف بر سر آمار تولید گندم، موضوعی نیست که بتوان آن را برای مدت طولانی بدون پاسخ روشن باقی گذاشت.

اکنون انتظار می‌رود مجلس شورای اسلامی و دستگاه‌های نظارتی موارد زیر را بررسی کنند:

• راستی‌آزمایی فوری رقم ۱۴.۵ میلیون تن تولید گندم

• انتشار مستندات مربوط به تولید واقعی

• بررسی واردات بیش از ۴ میلیون تن گندم

• بررسی عملکرد وزارت جهاد کشاورزی

• بررسی وضعیت تأمین کود، بذر و سوخت

• بررسی مشکلات به‌زراعی و به‌نژادی

• بررسی وضعیت تسهیلات بانکی و هزینه‌های تولید

• بررسی فرآیند واردات کالاهای اساسی و نهاده‌های دامی

• رسیدگی به ادعاهای مطرح‌شده درباره رانت و فساد

• بررسی صلاحیت و عملکرد مدیران و نیروهای مسئول

در نهایت، اگر ناکارآمدی یا تخلفی احراز شد، باید مطابق قانون درباره مسئولیت افراد تصمیم‌گیری شود.

 

مردم دیگر توضیح کلی نمی‌خواهند؛ سند می‌خواهند

کشاورز ایرانی برای تولید گندم هزینه می‌کند، ریسک می‌پذیرد و با خشکسالی، گرانی نهاده‌ها، هزینه سوخت و مشکلات مالی دست‌وپنجه نرم می‌کند.

در چنین شرایطی، حداقل انتظار این است که آمار تولید شفاف، قابل راستی‌آزمایی و مستند باشد.

نه تولید با گزارش‌سازی افزایش پیدا می‌کند و نه امنیت غذایی با شعار حفظ می‌شود.

اگر ۱۴.۵ میلیون تن گندم تولید شده، سند ارائه کنید.

اگر تولید کمتر بوده، آمار واقعی را اعلام کنید.

اگر سوءمدیریت احراز شده، مسئولیت آن باید مشخص شود.

اگر تخلف یا فساد اثبات شده، برخورد قانونی باید صورت گیرد.

و اگر مدیری فاقد صلاحیت لازم است، ادامه مسئولیت او باید مورد بررسی قرار گیرد.

 

قالیباف: مردم سوءمدیریت و کم‌کاری را تحمل نمی‌کنند

محمدباقر قالیباف نیز با تأکید بر اهمیت میدان تولید و معیشت مردم گفته است که مردم در برابر سختی‌ها مقاومت می‌کنند، اما سوءمدیریت و کم‌کاری را تحمل نمی‌کنند و انتظار دارند این میدان با سرعت مدیریت شود.

این تأکید، اهمیت یک موضوع اساسی را یادآوری می‌کند: امنیت غذایی فقط با افزایش تولید روی کاغذ محقق نمی‌شود؛ بلکه به مدیریت، برنامه‌ریزی، حمایت از کشاورز و شفافیت در آمار نیاز دارد.

 

اینجا دیگر فقط بحث یک عدد نیست؛ بحث امنیت غذایی ایران است

اختلاف بر سر ۱۴.۵ میلیون تن یا ۸.۵ میلیون تن گندم باید با سند و داده‌های رسمی پایان یابد.

کشور نمی‌تواند هم تولیدکننده داخلی را با افزایش هزینه‌ها و کمبود نهاده‌ها تحت فشار قرار دهد و هم برای تأمین نیاز خود به واردات وابسته‌تر شود.

واقعیت مزرعه را نمی‌توان با عدد پنهان کرد.

تولید را نمی‌توان با گزارش جایگزین کرد.

امنیت غذایی را نمی‌توان با شعار حفظ کرد.

و پاسخگویی را نمی‌توان برای همیشه به تأخیر انداخت.