فهرست جنجالی گمرک؛ ماجرای قیمت مشروبات الکلی چیست؟
فهرست قیمت مشروبات الکلی گمرک در فضای مجازی جنجالساز شد؛ آیا واردات آزاد شده است؟ پاسخ به این شائبه و توضیح درباره ارزشگذاری کالاهای ممنوعه.
انتشار فهرستی از قیمت مشروبات الکلی با سربرگ گمرک ایران در شبکههای اجتماعی، موجی از گمانهزنیها درباره تغییر قوانین واردات به راه انداخت. برخی کانالها این فهرست را نشانه احتمال صدور مجوز واردات کالاهای ممنوعه دانستند؛ اما واقعیت ماجرا چیز دیگری است.
ماجرای فهرست قیمت مشروبات الکلی چیست؟
فهرست منتشرشده، مجوز واردات مشروبات الکلی نیست. این قیمتها برای ارزشگذاری کالا و استفاده در پروندههای قاچاق و تخلفات گمرکی تهیه میشوند.
روحالله لطیفی، سخنگوی سابق گمرک، با اشاره به فرآیند ارزشگذاری کالاها گفت هر کالایی که وارد گمرک میشود باید قیمتگذاری شود تا مبنای محاسبه حقوق ورودی، تعرفهها و در پروندههای قاچاق، میزان جرایم قرار گیرد.
نکته مهم این است که این قاعده درباره کالاهای ممنوعه نیز اعمال میشود. بنابراین، وجود نام یک کالای ممنوعه در فهرست ارزشگذاری گمرک به معنای قانونی شدن واردات آن نیست.
چرا کالای ممنوعه هم قیمتگذاری میشود؟
قیمتگذاری گمرکی فقط برای کالاهای مجاز انجام نمیشود. در پروندههای قاچاق نیز ابتدا باید ارزش کالا مشخص شود تا مراجع رسیدگیکننده بتوانند جریمه قانونی را محاسبه کنند.
به گفته لطیفی، در برخی پروندههای قاچاق، جریمه نقدی میتواند چند برابر ارزش پایه کالا باشد. خود کالا نیز ممکن است ضبط و در اختیار سازمان جمعآوری و فروش اموال تملیکی قرار گیرد.
در مورد مشروبات الکلی، علاوه بر ممنوعیت قانونی، موضوع ممنوعیت شرعی نیز مطرح است و رسیدگی به پرونده میتواند مشمول مجازاتهای مربوط به هر دو جنبه باشد.
بند «ح» ماده ۱۱۳ چه نقشی دارد؟
تشخیص قاچاق گمرکی همیشه ساده نیست و بررسی اظهارنامه، اسناد، ارزش، تعرفه و ماهیت کالا را شامل میشود.
بر اساس شیوهنامه جدید گمرک، تشخیص شمول پرونده نسبت به بند «ح» ماده ۱۱۳ قانون امور گمرکی صرفاً به نظر یک کارشناس محدود نیست و موضوع باید در کمیته تشخیص با حضور مدیرکل گمرک، معاون فنی، مسئول قضایی، مسئول بازبینی، کارشناس و ارزیاب بررسی و تأیید شود.
این سازوکار با هدف افزایش دقت کارشناسی و کاهش تصمیمهای سلیقهای در پروندههای مشکوک به قاچاق دنبال میشود.
کماظهاری و بیشاظهاری؛ بخش مهم ماجرا
ارزشگذاری کالا در گمرک تنها برای کالاهای ممنوعه نیست. در واردات قانونی نیز ارزش کالا بررسی میشود تا کماظهاری یا بیشاظهاری مشخص شود.
کماظهاری یعنی اعلام ارزش کمتر از قیمت واقعی با هدف کاهش حقوق ورودی و مالیات. در مقابل، بیشاظهاری به اعلام ارزش بالاتر از قیمت واقعی گفته میشود که میتواند با هدف دریافت ارز بیشتر یا سایر سوءاستفادههای مالی انجام شود.
در صورت اختلاف، صاحب کالا امکان اعتراض و پیگیری موضوع از مسیرهای قانونی و مراجع مربوط را دارد.
پاسخ به یک سوءبرداشت در فضای مجازی
آنچه در شبکههای اجتماعی بهعنوان «احتمال آزاد شدن واردات مشروبات الکلی» مطرح شد، در واقع از یک برداشت نادرست درباره فهرست قیمتگذاری گمرک ناشی شده است.
قیمتگذاری یک کالای ممنوعه برای تعیین ارزش و محاسبه جرایم، به هیچوجه به معنای صدور مجوز واردات آن نیست.
خلاصه ماجرا
فهرست قیمت گمرک ≠ مجوز واردات
گمرک برای رسیدگی قانونی به پروندههای قاچاق باید ارزش کالا را مشخص کند؛ حتی اگر آن کالا ممنوعه باشد. بنابراین، انتشار فهرست قیمت مشروبات الکلی در فضای مجازی بهتنهایی نشانه تغییر قوانین یا آزاد شدن واردات این کالاها نیست.
