برنجی که ارزان وارد شد ولی گران توزیع شد؛ دولت پاسخ میدهد یا بازار؟
هزاران تن برنج با ارز ترجیحی وارد شد، اما با قیمت آزاد به دست مردم رسید. دولت و بخش خصوصی توپ مسئولیت را به زمین هم میاندازند
در ماههایی که بازار مواد غذایی زیر فشار تورم کمر خم کرده، خبر واردات هزاران تن برنج با ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی میتوانست نوید آرامش باشد. اما امروز، نهتنها اثری از برنج ارزان در بازار نیست، بلکه همان برنجها با قیمتهای نجومی ۱۲۹ هزار تومان برای نوع هندی و بالای ۲۰۰ هزار تومان برای پاکستانی فروخته میشوند. سؤال ساده است: برنجی که با ارز یارانهای وارد شد، چرا با نرخ آزاد به مردم میرسد؟
پاسکاری مسئولیت؛ دولت یا بخش خصوصی؟
اخبار سبز کشاورزی به نقل از تسنیم؛بخش خصوصی میگوید برنجهای واردشده را تحویل دولت داده و توزیع بر عهده حاکمیت است. از آنسو، دولت نیز عملاً مسئولیت مستقیم را نمیپذیرد. نتیجه این پاسکاری، بلاتکلیفی افکار عمومی و بیپاسخ ماندن یک ابهام بزرگ است: اگر برنجها تحویل دولت شده، چرا بازار همچنان تشنه و گران است؟
سامانهای که هست، اما شفافیت ندارد
دبیر انجمن واردکنندگان برنج با اطمینان میگوید برنجها مدت طولانی در انبار نمیمانند و «سامانه جامع انبارها» بر همهچیز نظارت دارد. اما اگر نظارت کامل است، چرا خروجی آن در بازار دیده نمیشود؟ سامانهای که فقط موجودی را ثبت کند، بدون اینکه قیمت فروش و مسیر توزیع را شفاف کند، عملاً ابزار نظارت نیست؛ یک دفتر ثبت بیاثر است.
مابهالتفاوتی که بوی رانت میدهد
فاصله ارز ۲۸۵۰۰ تومانی با ارز آزاد حدود ۱۱۰ هزار تومانی، شکافی عمیق ایجاد کرده است. در واردات هزاران تن برنج، این شکاف به دهها هزار میلیارد تومان مابهالتفاوت میرسد. این پول نه گم شده و نه دود شده؛ یا به جیب رفته یا در چرخهای غیرشفاف رسوب کرده است. هر دو حالت، مصداق آشکار رانت است.
قربانی اصلی: اعتماد عمومی
ماجرا فقط برنج نیست. مسئله، اعتماد مردمی است که هر روز با وعده «کنترل بازار» و «توزیع گسترده» مواجه میشوند، اما در عمل فقط گرانی میبینند. وقتی مشخص نباشد کالای یارانهای کجا میرود و با چه قیمتی فروخته میشود، سیاست ارزی نه ابزار حمایت، بلکه کارخانه تولید بیاعتمادی میشود.
سؤال نهایی
اگر برنج با ارز ترجیحی وارد شده، باید با قیمت ترجیحی به دست مردم برسد. اگر نرسیده، یک نفر یا یک نهاد باید پاسخ دهد. ادامه این سکوت، یعنی پذیرش رسمی رانت؛ و این، گرانتر از هر کیلو برنج، برای اقتصاد و جامعه هزینه دارد.
