چای پشت دیوار ارز؛ وقتی سیاستهای ارزی، صادرات را خفه میکنند
در نشست میز کالایی چای، فعالان این صنعت هشدار دادند که سیاستهای ارزی سختگیرانه، صادرات چای ایرانی را به بنبست رسانده و انگیزه تولید را میکشد
در حالی که صنعت چای یکی از قدیمیترین و هویتیترین بخشهای کشاورزی شمال کشور بهویژه استان گیلان است، سیاستهای ارزی موجود عملاً این صنعت را از نفس انداختهاند.
اخبار سبز کشاورزی؛نشست «میز کالایی چای» در سازمان چای کشور، بار دیگر شکاف عمیق میان سیاستگذار و واقعیت میدان تولید و صادرات را عیان کرد؛ شکافی که به گفته فعالان، اگر ترمیم نشود، آینده چای ایرانی را تهدید میکند.
صادرات؛ قربانی سیاستهای وارداتمحور
قاسم رضائیان، نایبرئیس اتاق بازرگانی گیلان، صریح و بیپرده به مهمترین مانع صادرات چای اشاره کرد: الزامهای سختگیرانه بازگشت ارز. به گفته او، تولیدکنندهای که ماهها برای بهبود کیفیت چای هزینه و تلاش میکند، در مرحله صادرات با «دیوار بلند سیاستهای ارزی بانک مرکزی» مواجه میشود؛ دیواری که عملاً انگیزه حضور در بازارهای جهانی را از بین میبرد.
این انتقاد، نه یک گلایه فردی، بلکه بازتاب تجربه مشترک بسیاری از صادرکنندگان چای است؛ صادرکنندگانی که در عمل، بیش از بازار خارجی، درگیر بخشنامهها و دستورالعملهای داخلیاند.
سهم ناچیز چای در صادرات کشاورزی
رضائیان با یادآوری اینکه کل صادرات چای کشور حتی در خوشبینانهترین حالت، رقمی حدود ۱۱ هزار تن است، بر یک تناقض آشکار دست گذاشت: چرا محصولی با چنین سهم اندکی، باید تا این حد درگیر محدودیتهای ارزی پیچیده باشد؟
در شرایطی که محصولات دیگر کشاورزی با حجمهای چندبرابری صادر میشوند، چای همچنان از نبود یک رویکرد تخصصی و تسهیلگر رنج میبرد؛ گویی سیاستگذار تفاوت میان صادرات صنعتی بزرگمقیاس و صادرات محدود اما استراتژیک را نادیده گرفته است.
بخشنامههای ناگهانی و سردرگمی صادرکننده
یکی از محورهای اصلی انتقاد، تعدد و ناپایداری بخشنامههای ارزی بود. رضائیان تأکید کرد که صادرکننده چای، از دریافت کارت بازرگانی تا رفع تعهد ارزی، با مسیر پرپیچوخمی روبهروست که هر لحظه ممکن است با یک دستورالعمل جدید تغییر کند.
این وضعیت، نهتنها ریسک صادرات را بالا میبرد، بلکه صادرکنندگان واقعی را دلسرد و میدان را برای واسطهها و کارتهای بازرگانی اجارهای باز میکند؛ پدیدهای که در نهایت به زیان تولیدکننده و اقتصاد ملی تمام میشود.
تولیدکننده؛ افسر اقتصادی فراموششده
رضائیان، تولیدکنندگان و صادرکنندگان واقعی چای را «افسران اقتصادی» این صنعت دانست؛ افسرانی که بهجای حمایت، با بیاعتمادی ساختاری مواجهاند. از نگاه او، صدور کارت بازرگانی برای کارخانههای چای نه یک امتیاز، بلکه حداقل پیشنیاز بقا و رشد صنعت است.
جمعبندی: چای بدون اصلاح سیاستها دوام نمیآورد
پیام نشست میز کالایی چای روشن است: اگر قرار است چای ایرانی در بازارهای جهانی دیده شود، سیاستهای ارزی باید از نگاه دستوری و وارداتمحور فاصله بگیرند. در غیر این صورت، دیوارهای بانکی و اداری، نهتنها صادرات، بلکه نفس تولید را هم خواهند برید.
