روغنهای احتکارشده در انتظار جهش قیمت
کمیابی روغن خوراکی، احتکار در انبارها و انتظار برای جهش قیمت؛ بررسی ابعاد پنهان گرانی روغن و تأثیر آن بر معیشت خانوارها.
روغن خوراکی برای مصارف خانوار، صنف و صنعت در روزهای گذشته کمیاب و در مواردی نایاب شده است. بسیاری از فروشگاهها و مراکز توزیع کالا در تهران و دیگر شهرها یا روغن خوراکی ندارند، یا از فروش آن خودداری میکنند.
اخبار سبز کشاورزی؛ فروشندگان در توضیح این وضعیت میگویند قرار است روغن خوراکی در روزهای آینده بهشدت گران شود و به همین دلیل باید با نرخ جدید به مصرفکنندگان عرضه شود.
در این میان، مصرفکنندگان صنفی روغن خوراکی مانند رستورانها و واحدهای تهیه غذا که حجم قابلتوجهی از این کالا را مصرف میکنند، در شرایط دشوارتری قرار گرفتهاند. این گروه که عمدتاً حلبهای ۱۷ کیلوگرمی روغن تهیه میکنند، با نبود روغن در بازار رسمی مواجه شده و ناچار به تأمین نیاز خود از بازار سیاه و زیرزمینی شدهاند.
افزایش قیمتهای پنهان؛ فروش با نرخهای ۲.۵ تا ۳ برابر
در روزهای گذشته، برخی فروشندگان با پاک کردن قیمتهای درجشده روی بطریهای روغن خوراکی، قیمتهای جدیدی بر روی آنها نوشته و با همان نرخ به فروش رساندهاند. گفته میشود این قیمتهای جدید در مواردی بین دو و نیم تا سه برابر قیمتهای فعلی است.
در همین حال، تولیدکنندگان روغن نیز با امید به افزایش قیمت در روزهای آینده، روغنهای تولیدی خود را که در انبارها ذخیره شده، به بازار عرضه نمیکنند. فروشندگان خرد میپرسند چگونه ممکن است بنکداران بزرگ و مراکز عمده توزیع، روغن را با قیمتهای جدید و در حجم بالا دریافت و عرضه کنند، اما این کالا به دست فروشندگان شهری و مصرفکنندگان نهایی نرسد؟
حذف ارز ترجیحی؛ گره قیمتی روغنهای انبارشده
مقامات صنفی تولید و عرضه روغن خوراکی تأکید میکنند که مشکلی در تأمین و تولید روغن وجود ندارد. با این حال، به گفته آنان، با حذف ارز ترجیحی روغن و تأمین مواد اولیه تولید ـ شامل دانههای روغنی و روغن خام وارداتی ـ با ارز توافقی، اکنون کالاهای تولید شده در انبارها باید بر اساس نرخ جدید قیمتگذاری و عرضه شوند.
به گفته این مقامات، از آنجا که تعیین قیمت نهایی هنوز انجام نشده، عملاً روغنهای تولیدی فاقد قیمت مصوب هستند و امکان عرضه رسمی آنها وجود ندارد. در مقابل، برخی ناظران اقتصادی معتقدند کالاهایی که هماکنون در انبار کارخانهها موجود است، با ارز ترجیحی و یارانه دولتی تولید شده و عرضه آنها با نرخ آزاد و محاسبه قیمت بر مبنای ارز توافقی، منصفانه و عادلانه نیست.
عرضه محدود با قیمت قدیم؛ استثنای فروشگاههای زنجیرهای
با وجود شرایط توصیفشده، برخی فروشگاههای زنجیرهای مانند اتکا همچنان روغن خوراکی را با قیمتهای پیشین عرضه میکنند. این فروشگاههای وابسته به وزارت دفاع، روغنهای تولیدشده توسط شرکت ورامین ـ متعلق به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ـ را ارائه میدهند که همچنان با ارز ترجیحی و نرخ سابق به دست مصرفکنندگان میرسد.
در عین حال، گفته میشود پس از پرداخت کالابرگ یک میلیون تومانی به هر شهروند ایرانی، قیمت بسیاری از کالاهای اساسی افزایش خواهد یافت. بنا بر توضیحات سخنگوی دولت، قیمت روغن خوراکی در مقایسه با سایر کالاهای اساسی، افزایش بیشتری خواهد داشت.
انتظار برای «واقعیسازی قیمت»؛ احتمال افزایش بیش از سهبرابری
مقامات صنفی تولید و عرضه روغن میگویند اگر قیمت این کالا واقعی و اصلاح شود، کارخانهها بهسرعت موجودی انبارهای خود را روانه بازار خواهند کرد و کمبود روغن در فروشگاهها برطرف میشود.
بر همین اساس، اکنون این انتظار وجود دارد که قیمت روغن خوراکی همزمان با دیگر کالاهای اساسی، بر مبنای ارز توافقی تعیین و عرضه شود.
برخی برآوردها نشان میدهد قیمت روغن خوراکی ممکن است بیش از سه برابر افزایش یابد. با وقوع چنین افزایشی در کالاهای اساسی، این نگرانی جدی مطرح است که کالابرگ یک میلیون تومانی به ازای هر شهروند، نتواند مشکلات معیشتی و اقتصادی خانوارهای ایرانی را جبران کرده و افزایش محسوسی در قدرت خرید آنها ایجاد کند.
