پایان ارز ترجیحی؛ آزمون بزرگ دولت در حمایت واقعی از تولید
حذف ارز ۲۸۵۰۰ تومانی بار دیگر صنعت دام و طیور را در شوک فرو برده؛ تصمیمی که میان «اصلاح ساختار» و «فشار بر تولیدکننده» معلق مانده است
اظهارات اخیر معاون امور دام وزارت جهاد کشاورزی بار دیگر یک گزاره آشنا را تکرار میکند: «دولت حامی تولیدکنندگان است». اما تجربه فعالان صنعت دام و طیور نشان میدهد فاصله میان این وعده و واقعیت بازار، همچنان عمیق است. حذف ارز ترجیحی، هرچند از منظر نظری اقدامی اصلاحی تلقی میشود، در عمل بدون فراهمسازی زیرساختها به شوکی پرهزینه برای تولیدکنندگان تبدیل شده است.
اخبار سبز کشاورزی به نقل از ایرنا؛خود تولیدکنندگان نیز سالها منتقد ارز ترجیحی بودند. یارانهای که بهجای تقویت بهرهوری، انگیزه نوآوری، مدیریت علمی و رقابتپذیری را تضعیف کرد. حذف این ارز میتوانست نقطه شروعی برای اصلاح ساختار باشد؛ اما مشروط به یک شرط مهم: اجرای کامل و غیرنیمهکاره. تجربه سال ۱۴۰۱ نشان داد که سیاستهای نصفهونیمه، نه تنها مشکل را حل نمیکند، بلکه بیثباتی را تشدید میکند.
یک تصمیم ناگهانی و بازاری که آماده نیست
آنچه امروز مورد انتقاد است، نه اصل حذف ارز، بلکه زمان، شیوه و فقدان تمهیدات اجرایی است. تغییر تصمیم دولت در فاصله چند روز ـ از تداوم ارز تا پایان سال، به حذف از دیماه ـ پیام روشنی به بازار مخابره کرد: نبود نقشه راه شفاف. نتیجه چنین تصمیماتی، افزایش ریسک، احتکار، کاهش عرضه و در نهایت فشار بر مصرفکننده نهایی است.
سرمایه در گردش؛ حلقه مفقوده سیاستگذاری
معاون امور دام به درستی به مسئله سرمایه در گردش اشاره میکند، اما این گزاره سالهاست تکرار میشود بیآنکه خروجی ملموسی داشته باشد. تولیدکنندهای که نهاده را با نرخ آزاد تهیه میکند، اما محصولش با قیمتگذاری دستوری فروخته میشود، چگونه باید دوام بیاورد؟ بدون دسترسی سریع، ارزان و پایدار به تسهیلات بانکی، حذف ارز ترجیحی عملاً به حذف تولیدکننده کوچک و متوسط منجر میشود.
اصلاح اقتصادی یا انتقال هزینه؟
اگر حذف ارز ترجیحی قرار است اصلاح اقتصادی باشد، باید با آزادسازی تدریجی قیمتها، حمایت هدفمند، شفافیت مالی و تقویت نظام اعتباری همراه شود. در غیر این صورت، تنها اتفاقی که رخ میدهد انتقال هزینه از دولت به تولیدکننده و از تولیدکننده به مصرفکننده است؛ چرخهای که در نهایت به کاهش امنیت غذایی ختم میشود.
پس حذف ارز ترجیحی، جراحی لازم اقتصاد کشاورزی است؛ اما جراحی بدون بیحسی و مراقبت پس از عمل، بیمار را نجات نمیدهد. اگر دولت واقعاً بهدنبال حمایت از تولید است، باید از شعار عبور کند و با تصمیم از تولید کننده حمایت کند.
