ثبتسفارش روغن؛ مُسکن موقت یا اعتراف به شکست سیاستهای کشاورزی؟
آغاز ثبتسفارش واردات روغن خام و پالم شاید بازار را آرام کند، اما پرسش اصلی پابرجاست: چرا پس از سالها هنوز امنیت غذایی وابسته به واردات است؟
اعلام رسمی آغاز ثبتسفارش واردات روغن خام و روغن پالم از سوی وزارت جهاد کشاورزی، در ظاهر گامی برای تنظیم بازار و جلوگیری از التهاب قیمتی است. این تصمیم احتمالاً در کوتاهمدت به افزایش عرضه و مهار نوسانات کمک میکند. اما پرسش مهمتر این است که چرا کالایی به این سطح از اهمیت در صنایع غذایی کشور، همچنان در گرو تصمیمهای مقطعی وارداتی است؟
اخبار سبز کشاورزی؛وقتی هر سال با کوچکترین تنش ارزی یا اختلال تجاری، بازار روغن دچار التهاب میشود، یعنی ساختار تأمین آن همچنان شکننده است. ثبتسفارش میتواند جریان واردات را منظمتر کند، اما جای خالی یک سیاست پایدار تولید و تأمین داخلی را پر نمیکند.
ضایعات ۳۰ درصدی محصولات کشاورزی
همزمان با این تصمیم، آمار تکاندهندهای مطرح شده است: حدود ۳۰ درصد محصولات کشاورزی کشور به ضایعات تبدیل میشود. این رقم نهتنها یک «فاجعه اقتصادی» بلکه نشانه ضعف در مدیریت زنجیره تأمین است. اگر یکسوم تولید از بین میرود، مشکل صرفاً کمبود واردات نیست؛ مسئله در ساختار توزیع، انبارداری، فرآوری و برنامهریزی تولید نهفته است.
در چنین شرایطی، افزایش واردات شاید کمبود مقطعی را جبران کند، اما ریشه ناکارآمدی را درمان نمیکند. تا زمانی که بهرهوری و کاهش هدررفت در اولویت قرار نگیرد، فشار بر منابع ارزی ادامه خواهد داشت.
کشاورزی قراردادی چگونه است؟
رئیس هیاتمدیره انجمن کشت فراسرزمینی از کشاورزی قراردادی بهعنوان ابزار تنظیم بازار نام برده است؛ مدلی که میتواند تولید را بر اساس نیاز بازار سامان دهد و از نوسانات شدید جلوگیری کند. در این مدل، کشاورز پیشاپیش میداند چه میزان و با چه قیمتی محصولش خریداری خواهد شد. نتیجه؟ کاهش دلالی، ثبات قیمت و افت ضایعات.
با این حال، انتقاد صریح او از عملکرد وزارت جهاد کشاورزی نشان میدهد که هنوز میان شعار و اجرا فاصلهای جدی وجود دارد. نبود نقشه راه صادراتی پایدار نیز این ضعف را تشدید کرده است. صادرات بدون برنامه، به معنای از دست دادن بازارهای هدف و تشدید بیثباتی داخلی است.
وابستگی مزمن؛ تهدیدی برای امنیت غذایی کشور
واردات روغن خام و پالم اگرچه بخشی از نیاز کشور را پوشش میدهد، اما اتکای مستمر به آن، کشور را در برابر شوکهای خارجی آسیبپذیر میکند. نوسان نرخ ارز، تحریمها یا محدودیتهای تجاری میتوانند بهسرعت بازار داخلی را ملتهب کنند.
امنیت غذایی با تصمیمهای واکنشی تضمین نمیشود. آنچه نیاز است، اصلاح ساختاری در تولید، کاهش ضایعات، توسعه کشتهای هدفمند و تدوین نقشه راه صادراتی است.ثبتسفارش امروز شاید بازار را آرام کند، اما بدون اصلاحات بنیادین، فردا دوباره با همان پرسش روبهرو خواهیم بود: چرا هنوز در تأمین کالاهای اساسی، به تصمیمهای اضطراری وابستهایم؟
