اینترنت «پرو»؛ دسترسی ویژه برای عدهای، انزوای دیجیتال برای مردم
اینترنت پرو چیست و چه کسانی به آن دسترسی دارند؟ گزارشی درباره اینترنت طبقاتی در ایران، هزینهها، گروههای مشمول و نگرانی از گسترش شکاف دیجیتال.
در حالی که بیش از هزار و ۳۰۰ ساعت از قطع دسترسی به اینترنت جهانی در ایران گذشته، طرحی تازه با نام «اینترنت پرو» در حال اجراست؛ دسترسی ویژهای که برای گروهی محدود فراهم شده و همزمان پرسشهای جدی درباره شکلگیری «اینترنت طبقاتی» در کشور ایجاد کرده است.
اینترنت پرو؛ دسترسی ویژه در روزهای انسداد ارتباطی
در شرایطی که بسیاری از شهروندان همچنان از دسترسی کامل به اینترنت بینالملل محروم هستند، طرحی با عنوان «اینترنت پرو» به برخی فعالان اقتصادی و نهادها ارائه شده است.
این طرح با هدف ایجاد اتصال پایدارتر برای گروهی منتخب طراحی شده، اما همزمان بحث اینترنت طبقاتی را دوباره در فضای عمومی مطرح کرده است.
بر اساس گزارشها، از زمان قطع گسترده اینترنت جهانی در ایران بیش از ۱۳۰۰ ساعت گذشته و این محدودیتها همچنان ادامه دارد. این در حالی است که پس از اعلام آتشبس، بسیاری انتظار داشتند دسترسی عمومی به اینترنت بینالملل دوباره برقرار شود؛ انتظاری که هنوز محقق نشده است.
وعده «دسترسی برابر» و واقعیت اینترنت پرو
پیشتر محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، در دیدار با وزیر ارتباطات تأکید کرده بود که اینترنت طبقاتی با رویکرد عدالتمحور دولت سازگار نیست و باید دسترسی برابر برای همه شهروندان فراهم شود.
از سوی دیگر، ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، نیز گفته بود حدود ۱۰ میلیون نفر از شهروندان، عمدتاً از طبقات متوسط و پایین جامعه، برای فعالیتهای اقتصادی و حرفهای به اینترنت پایدار وابسته هستند.
با این حال، در عمل همچنان دسترسی عمومی به اینترنت جهانی برقرار نشده و تنها برخی خدمات محدود مانند دسترسی به موتور جستوجوی گوگل فعال شده است.
اینترنت پرو چیست و چه کسانی آن را دریافت میکنند؟
اینترنت پرو نوعی دسترسی ویژه به اینترنت است که گفته میشود پایداری اتصال بیشتری دارد و محدودیت کمتری برای برخی سرویسهای بینالمللی اعمال میکند. اما این سرویس برای همه شهروندان در دسترس نیست.
طبق اطلاعات منتشرشده، گروههای زیر از جمله دریافتکنندگان احتمالی اینترنت پرو هستند:
- شرکتها و کسبوکارهای ثبتشده
- استارتاپها و فعالان حوزه فناوری
- بازرگانان و شرکتهای حملونقل
- مراکز دانشگاهی و پژوهشی
- برخی فریلنسرها (با تأیید سازمان نظام صنفی رایانهای)
به گفته رئیس سازمان نظام صنفی رایانهای، حدود پنج هزار فریلنسر برای دریافت اینترنت پرو ثبتنام شدهاند، اما فعال شدن این سرویس منوط به تأیید شرایط متقاضی است.
هزینه اینترنت پرو چقدر است؟
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی اپراتورها، بستههای اولیه اینترنت پرو حدود ۴۰ تا ۵۰ گیگابایت حجم دارند و قیمت آنها حدود ۲ میلیون تومان اعلام شده است.
همچنین:
- هزینه هر گیگابایت برای سرویسهای داخلی: حدود ۸ هزار تومان
- هزینه هر گیگابایت برای برخی سرویسهای بینالمللی: تا ۴۰ هزار تومان
ارائه این سرویس توسط اپراتورهای اصلی کشور از جمله همراه اول، ایرانسل و رایتل انجام میشود. در عین حال، نهادهایی مانند اتاق بازرگانی، سازمان نظام صنفی رایانهای و برخی اتحادیههای صنفی مسئول تأیید کاربران واجد شرایط هستند.
کسبوکارهای خرد؛ گروهی که در فهرست نیستند
در حالی که اینترنت پرو برای برخی کسبوکارها در نظر گرفته شده، بسیاری از فعالان اقتصادی کوچک همچنان از این دسترسی محروم هستند.
طی سالهای اخیر هزاران کسبوکار خرد در شبکههای اجتماعی فعالیت میکردند؛ کسبوکارهایی که با محدود شدن دسترسی به پلتفرمهای خارجی عملاً بخش بزرگی از بازار خود را از دست دادهاند.
در نبود دسترسی پایدار به اینترنت بینالملل، حتی ارتباطات ساده با خارج از کشور نیز دشوار شده و تماسهای تلفنی جایگزین ابزارهای آنلاین شده است.
اینترنت طبقاتی؛ نگرانی از شکاف دیجیتال
منتقدان میگویند اجرای طرحهایی مانند اینترنت پرو میتواند به گسترش شکاف دیجیتال در جامعه منجر شود؛ شکافی که در آن بخشی از جامعه به اینترنت پایدار و گسترده دسترسی دارد و بخش بزرگی از شهروندان از آن محروم میمانند.
این نگرانی زمانی پررنگتر میشود که پیشتر نیز بحثهایی درباره سیمکارتهای ویژه یا دسترسیهای خاص اینترنتی برای برخی گروهها مطرح شده بود.
در شرایطی که بسیاری از مردم هنوز منتظر بازگشت اینترنت جهانی هستند، اجرای طرح اینترنت پرو این پرسش را ایجاد کرده که آیا دسترسی به اینترنت در حال تبدیل شدن به یک امتیاز برای گروهی خاص است؟
