دسترسی نابرابر به اینترنت در سایه اینترنت پرو
اینترنت پرو در حالی مطرح شده که اختلال اینترنت ادامه دارد. منتقدان میگویند این طرح میتواند به دسترسی نابرابر به اینترنت در ایران منجر شود.
در حالی که اختلالهای اینترنتی همچنان زندگی دیجیتال میلیونها شهروند را تحت تأثیر قرار داده، موضوع اینترنت پرو به یکی از بحثبرانگیزترین مسائل حوزه ارتباطات در کشور تبدیل شده است؛ طرحی که قرار است دسترسی گستردهتر به اینترنت را برای برخی کاربران فراهم کند، اما منتقدان آن را نشانهای از شکلگیری اینترنت طبقاتی میدانند.
اینترنت پرو؛ راهحل یا آغاز یک تبعیض دیجیتال؟
در ماههای اخیر، گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد برخی کاربران پیامکهایی درباره امکان دریافت اینترنت پرو و دسترسی بهتر به اینترنت دریافت کردهاند. در کنار آن، برخی سازمانها نیز با معرفی کارکنان خود به نهادهای مربوطه، برای آنان دسترسی ویژه اینترنتی درخواست کردهاند.
این روند در حالی شکل گرفته که اختلالها و محدودیتهای اینترنتی همچنان ادامه دارد و بسیاری از کاربران عادی با مشکلات جدی در استفاده از خدمات آنلاین روبهرو هستند. به همین دلیل، کارشناسان حوزه فناوری نسبت به گسترش دسترسی نابرابر به اینترنت هشدار میدهند.
روایت کسبوکارهایی که با اختلال اینترنت آسیب دیدند
آقای «س»، صاحب یک فروشگاه آنلاین پوشاک در جنوب تهران، از جمله افرادی است که کسبوکارش به شدت به اینترنت وابسته است. او میگوید پیش از تشدید اختلالها، فروشگاهش روزانه سفارشهای متعددی از طریق شبکههای اجتماعی و پیامرسانها دریافت میکرد.
اما اکنون شرایط تغییر کرده است. به گفته او، بسیاری از مشتریان از باز نشدن سایت یا اختلال در پرداخت گلایه دارند. او میگوید: «از وقتی اینترنت کند و محدود شده، عملاً بخشی از مشتریانم را از دست دادهام. پیامها دیر میرسند یا اصلاً نمیرسند.»
او همچنین به پیامکی درباره اینترنت پرو اشاره میکند و میپرسد: «اگر با پرداخت هزینه بیشتر اینترنت بهتر میشود، پس تکلیف بقیه مردم چه میشود؟»
فریلنسرها و چالش ارتباط با مشتریان خارجی
مشکلات ناشی از اختلال اینترنت تنها به کسبوکارهای داخلی محدود نیست. بسیاری از فریلنسرها نیز با چالشهای مشابه مواجه شدهاند.
خانم «م»، طراح گرافیک و فریلنسر ساکن کرج، میگوید کار او کاملاً وابسته به اینترنت است؛ از ارسال فایل گرفته تا ارتباط با مشتریان خارجی.
به گفته او، حتی دسترسی به ایمیل یا پلتفرمهای کاری در برخی روزها با اختلال جدی مواجه بوده است.
او درباره طرح اینترنت پرو میگوید: «برای بعضی از دوستانم پیامک اینترنت پرو آمده است. اما این یعنی دسترسی بهتر فقط برای عدهای خاص فراهم میشود؛ چیزی شبیه همان اینترنت طبقاتی.»
واکنش برخی نهادها به اینترنت پرو
در میان واکنشها، برخی تشکلهای صنفی رویکرد متفاوتی اتخاذ کردهاند. برای مثال، سازمان نظام پرستاری اعلام کرده که حاضر نیست برای اعضای خود اینترنت پرو دریافت کند.
یکی از پرستاران یک بیمارستان دولتی در تهران در اینباره میگوید: «ما هم مثل همه به اینترنت نیاز داریم؛ برای آموزش و دسترسی به منابع علمی. اما اینکه فقط گروهی خاص اینترنت بهتر داشته باشند، قابل قبول نیست.»
او تأکید میکند پذیرش چنین امتیازی میتواند به عادیسازی دسترسی نابرابر به اینترنت منجر شود.
نگاه فعالان اقتصادی به اینترنت پرو
در مقابل، برخی فعالان اقتصادی معتقدند در شرایط فعلی دسترسی پایدار به اینترنت برای ادامه فعالیت شرکتها ضروری است.
یکی از اعضای اتاق بازرگانی میگوید بسیاری از کسبوکارها بدون اینترنت عملاً متوقف میشوند و اگر امکان دسترسی بهتر وجود داشته باشد، شرکتها ناچارند از آن استفاده کنند.
با این حال او نیز تأکید میکند که اینترنت پرو نمیتواند یک راهحل پایدار باشد و در بلندمدت ممکن است به اعتماد عمومی آسیب بزند.
هشدار کارشناسان درباره اینترنت طبقاتی
کارشناسان حوزه ارتباطات معتقدند اینترنت امروز صرفاً یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه زیرساختی اساسی برای آموزش، اشتغال، خدمات عمومی و مشارکت اجتماعی به شمار میرود.
به گفته «واحدی»، کارشناس فناوری، اگر دسترسی نابرابر به اینترنت گسترش پیدا کند، شکافهای اجتماعی نیز عمیقتر خواهد شد.
او میگوید: «وقتی دسترسی به اینترنت به جای یک حق عمومی به امتیاز خاص تبدیل شود، فرصتهای برابر در جامعه از بین میرود.»
اینترنت و چالش عدالت آموزشی
تأثیر این وضعیت در حوزه آموزش نیز قابل مشاهده است.
خانم «رشیدی»، دانشجوی کارشناسی ارشد در یکی از دانشگاههای تهران، میگوید بسیاری از منابع علمی خارجی به سختی در دسترس هستند.
به گفته او، برخی دانشجویان که دسترسی بهتر به اینترنت دارند، در انجام تحقیقات و پروژهها جلوتر هستند.
او معتقد است گسترش اینترنت طبقاتی میتواند عدالت آموزشی را با چالش جدی روبهرو کند.
اینترنت پرو؛ راهکار موقت یا بحران جدید؟
در شرایط فعلی، دیدگاهها درباره اینترنت پرو متفاوت است. برخی آن را راهکاری موقت برای عبور از بحران میدانند، در حالی که گروهی دیگر معتقدند چنین طرحهایی تنها به عادیسازی تبعیض در دسترسی به اینترنت منجر میشود.
آنچه مسلم است این است که اینترنت امروز به یکی از زیرساختهای حیاتی زندگی مدرن تبدیل شده و هرگونه سیاستگذاری در این حوزه باید با در نظر گرفتن اصول عدالت، شفافیت و حقوق شهروندی انجام شود.
در غیر این صورت، طرحهایی مانند اینترنت پرو ممکن است به جای حل مشکل، خود به بخشی از بحران تبدیل شوند؛ بحرانی که نهتنها ارتباطات دیجیتال، بلکه اعتماد عمومی را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد./پیام ما
