جدال دولت بر سر فروش آنلاین دارو؛ بازار دارو در فضای مجازی داغ شد
فروش دارو در فضای مجازی؛ جدال دولت با دولت بر سر قانونی بودن
فروش دارو در فضای مجازی به محل اختلاف میان نهادهای دولتی تبدیل شده است؛ در حالی که وزارت بهداشت آن را قاچاق میداند، برخی سکوهای اینترنتی همچنان دارو عرضه میکنند.
در حالی که فروش دارو در فضای مجازی از سوی وزارت بهداشت غیرقانونی و حتی مصداق قاچاق اعلام شده، بسیاری از داروهای کمیاب و خاص همچنان در سکوهای اینترنتی با قیمتهایی چند برابر نرخ رسمی عرضه میشوند. همین وضعیت، هم نگرانیها درباره سلامت و اصالت داروها را افزایش داده و هم اختلاف میان نهادهای دولتی درباره عرضه دارو در فضای مجازی را به یکی از چالشهای مهم نظام سلامت تبدیل کرده است.
بازار دارو در فضای مجازی؛ از داروهای کمیاب تا قیمتهای نجومی
در ماههای اخیر، همزمان با تشدید کمبود برخی اقلام دارویی، فروش دارو در فضای مجازی به شکل گستردهتری دیده میشود. در بسیاری از سایتها و شبکههای اجتماعی، داروهایی که در داروخانهها به سختی پیدا میشوند، با قیمتهایی چند برابر نرخ رسمی عرضه میشوند.
کارشناسان هشدار میدهند این روند علاوه بر ایجاد بازار سیاه دارو، خطرات جدی برای سلامت مصرفکنندگان به همراه دارد؛ زیرا اصالت، تاریخ مصرف و شرایط نگهداری داروهایی که در فضای مجازی فروخته میشوند، قابل اطمینان نیست.
احتمال نشت داروهای خاص به بازار آنلاین
برخی فعالان حوزه دارو معتقدند بخشی از داروهای کمیاب از مسیرهای غیرشفاف وارد بازار اینترنتی میشود.
رسول نظریفرد، مؤسس داروخانه بیماران خاص در تهران، میگوید در شرایط کمبود دارو، برخی افراد سودجو ممکن است داروهای خاص را با نسخههای جعلی یا روشهای غیرقانونی از شبکه رسمی خارج کنند و سپس آنها را در فضای مجازی با قیمتهای بسیار بالاتر عرضه کنند.
او مثال میزند که داروی تزریقی «پرولیا» که برای درمان پوکی استخوان استفاده میشود، در بازار رسمی حدود ۱۲ میلیون تومان قیمت دارد، اما در برخی پلتفرمهای آنلاین با قیمتهایی بین ۴۵ تا ۵۵ میلیون تومان عرضه میشود.
به گفته او، در بدترین حالت حتی احتمال ورود داروهای تقلبی به بازار فروش اینترنتی دارو نیز وجود دارد.
موضع وزارت بهداشت؛ فروش اینترنتی دارو قاچاق است
مسئولان سازمان غذا و دارو تأکید دارند که فروش دارو در فضای مجازی خارج از زنجیره رسمی داروخانهها غیرقانونی است.
سعید مهرزادی، سرپرست دفتر بازرسی سازمان غذا و دارو، اعلام کرده تاکنون هیچ وبسایت یا پلتفرم اینترنتی عمومی مجوز فروش دارو یا مکمل دریافت نکرده است.
به گفته او:
- عرضه دارو خارج از داروخانهها قاچاق محسوب میشود
- تنها مرجع رسمی تهیه دارو داروخانهها هستند
- خرید دارو از سایتهای اینترنتی میتواند سلامت مصرفکننده را تهدید کند
مهرزادی تأکید میکند برخی داروخانهها فقط مجوز فروش آنلاین محصولات آرایشی، بهداشتی و مکملهای داخلی را دارند و این مجوز شامل دارو نمیشود.
اختلاف در دولت بر سر فروش اینترنتی دارو
در حالی که وزارت بهداشت با عرضه دارو در فضای مجازی مخالفت میکند، مرکز ملی پایش و بهبود محیط کسبوکار وابسته به وزارت اقتصاد دیدگاه متفاوتی دارد.
این مرکز در نامهای به رئیس سازمان غذا و دارو اعلام کرده فعالیت سکوهای اینترنتی در حوزه عرضه و توزیع دارو بر اساس برخی مصوبات هیئت وزیران و آرای دیوان عدالت اداری قانونی است.
در این نامه همچنین از سازمان غذا و دارو خواسته شده از مخالفت با فعالیت پلتفرمهای آنلاین خودداری کند و بخشنامههای محدودکننده همکاری داروخانهها با این سکوها را لغو کند.
همین اختلاف نظر باعث شده فروش دارو در فضای مجازی به یکی از موضوعات بحثبرانگیز میان دستگاههای دولتی تبدیل شود.
ضوابط جدید برای خدمات آنلاین داروخانهها
در تازهترین تصمیم، سازمان غذا و دارو همکاری داروخانهها با پلتفرمهای دارورسانی آنلاین را ممنوع اعلام کرده است.
محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو، میگوید فروش اینترنتی دارو به دلیل حساسیتهای ایمنی نیازمند تدوین ضوابط دقیق است و تا زمان نهایی شدن این دستورالعملها، فروش دارو در فضای مجازی مجاز نیست.
با این حال، او تأکید میکند داروخانهها میتوانند پس از طی مراحل قانونی، برخی اقلام مانند محصولات آرایشی، بهداشتی و مکملهای دارای مجوز را در بستر آنلاین عرضه کنند.
آینده مبهم فروش دارو در فضای مجازی
موضوع عرضه دارو در فضای مجازی در سالهای اخیر بارها مطرح شده است. حتی در دولت گذشته قرار بود ضوابط فروش اینترنتی دارو با محوریت داروخانهها تدوین شود، اما این طرح هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.
در همین حال، تعداد زیادی سایت و پلتفرم در حوزه فروش آنلاین دارو فعالیت میکنند و مشخص نیست مجوز خود را از چه نهادی دریافت کردهاند.
کارشناسان معتقدند تا زمانی که چارچوب قانونی شفاف و نظارت مؤثر برای فروش دارو در فضای مجازی ایجاد نشود، این بازار همچنان با خطر عرضه داروهای تقلبی، قیمتهای غیرواقعی و تهدید سلامت مصرفکنندگان همراه خواهد بود.
