محرم گران؛ هزینه پخت غذای نذری تا ۵۰ درصد افزایش یافت
هزینه غذای نذری محرم امسال تا ۵۰ درصد افزایش یافته است؛ گزارشی از قیمت قیمه، کوبیده و آبگوشت نذری و چالشهای هیئتها در مدیریت هزینهها.
با نزدیک شدن به شبهای اوج عزاداری محرم، دیگهای نذری در هیئتها دوباره به جوش آمدهاند؛ اما امسال این سنت قدیمی با چالشی تازه روبهروست. بررسیها نشان میدهد هزینه غذای نذری محرم نسبت به سال گذشته بین ۳۰ تا ۵۰ درصد افزایش یافته و بسیاری از هیئتها را ناچار به بازنگری در شیوه پخت و توزیع غذا کرده است.
افزایش چشمگیر هزینه غذای نذری در محرم امسال
پخت غذای نذری یکی از مهمترین سنتهای اجتماعی و مذهبی در ایران به شمار میرود؛ سنتی که هر سال با مشارکت مردمی در هیئتها و مساجد برگزار میشود. با این حال امسال افزایش قیمت مواد غذایی و هزینههای جانبی، فشار قابل توجهی بر بودجه برگزارکنندگان وارد کرده است.
بررسیهای میدانی نشان میدهد رشد قیمت گوشت، برنج، روغن، حبوبات، ظروف یکبار مصرف و حتی هزینههای حملونقل باعث شده هزینه غذای نذری محرم در بسیاری از هیئتها به شکل محسوسی افزایش پیدا کند. در نتیجه برخی هیئتها ناچار شدهاند تعداد پرسهای غذا را کاهش دهند یا به سراغ گزینههای اقتصادیتر بروند.
قیمه؛ محبوبترین غذای نذری با هزینههای سنگین
در میان انواع غذاهای نذری، قیمه همچنان جایگاه نخست را در سفرههای محرم دارد. از تهران تا شهرهای کوچک، بخش زیادی از نذورات غذایی بر پایه همین غذا تهیه میشود.
مانی پورسعید، کارشناس صنعت رستورانداری، میگوید اگر مواد اولیه با کیفیت متوسط و به صورت عمده خریداری شود، قیمت هر پرس قیمه نذری حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار تومان تمام میشود. به این ترتیب تهیه تنها ۱۰۰ پرس غذا برای یک هیئت میتواند بین ۲۰ تا ۲۵ میلیون تومان هزینه داشته باشد.
در صورت استفاده از برنج ایرانی مرغوب، گوشت بیشتر یا مواد اولیه باکیفیتتر، هزینه هر پرس قیمه ممکن است به حدود ۳۰۰ تا ۳۸۰ هزار تومان برسد؛ رقمی که نشان میدهد تهیه غذای نذری برای چند شب متوالی به بودجهای چند ده میلیونی نیاز دارد.
نقش تعیینکننده گوشت در قیمت غذای نذری
بررسی ساختار هزینهها نشان میدهد گوشت همچنان مهمترین عامل در تعیین هزینه غذای نذری محرم است.
در یک قیمه استاندارد معمولاً برای هر پرس حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ گرم برنج خام، ۶۰ تا ۷۰ گرم گوشت و حدود ۲۰ تا ۲۵ گرم لپه مصرف میشود. در این ترکیب، سهم گوشت بین ۴۰ تا ۵۰ درصد هزینه مواد اولیه را تشکیل میدهد، در حالی که برنج حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد و لپه بین ۵ تا ۸ درصد هزینه را به خود اختصاص میدهد.
به همین دلیل کوچکترین تغییر در قیمت گوشت میتواند به سرعت هزینه نهایی غذای نذری را افزایش دهد.
کوبیده نذری؛ محبوب اما پرهزینه
برخی هیئتها برای تنوع یا در شبهای خاص به سراغ کباب کوبیده میروند؛ غذایی که طرفداران زیادی دارد اما هزینه آن از قیمه بیشتر است.
به گفته کارشناسان، هزینه هر پرس کوبیده نذری همراه با برنج در پختهای هیئتی بین ۲۸۰ تا ۴۲۰ هزار تومان متغیر است. در این مدل معمولاً برای هر نفر یک سیخ کوبیده حدود ۱۵۰ تا ۱۶۰ گرمی در نظر گرفته میشود.
در هیئتهای بزرگ با چند صد نفر جمعیت، همین اختلاف قیمت میتواند دهها میلیون تومان به بودجه مراسم اضافه کند.
آبگوشت؛ غذای سنتی که لوکس شده است
آبگوشت سالها یکی از غذاهای سنتی مراسم مذهبی و دورهمیهای محرم بود، اما افزایش قیمت گوشت و حبوبات باعث شده این غذا نیز در دسته گزینههای پرهزینه قرار گیرد.
برآوردها نشان میدهد تهیه یک پرس آبگوشت نذری با کیفیت متوسط حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان هزینه دارد و در نسخههای باکیفیتتر حتی ممکن است به حدود ۶۰۰ هزار تومان برسد. همین مسئله باعث شده برخی هیئتها از پخت آبگوشت صرفنظر کنند یا آن را به شبهای محدودی اختصاص دهند.
جهش ۳۰ تا ۵۰ درصدی هزینهها در یک سال
فعالان صنعت غذا معتقدند محرم امسال یکی از گرانترین دورهها برای تهیه غذای نذری در سالهای اخیر است. افزایش قیمت گوشت، برنج، روغن و حبوبات از مهمترین عوامل رشد هزینه غذای نذری محرم به شمار میرود.
در کنار مواد غذایی، هزینههایی مانند دستمزد آشپزها، انرژی، حملونقل و تجهیزات نیز در افزایش قیمت نهایی نقش داشتهاند؛ بهویژه در مواردی که هیئتها پخت غذا را به آشپزخانههای صنعتی یا رستورانها میسپارند.
چالش تازه؛ افزایش قیمت ظروف یکبار مصرف
در کنار مواد غذایی، بستهبندی نیز به یکی از مشکلات جدید هیئتها تبدیل شده است. افزایش قیمت ظروف یکبار مصرف در ماههای اخیر، سهم قابل توجهی از هزینههای نذری را به خود اختصاص داده است.
به گفته فعالان بازار، برخی اقلام بستهبندی نسبت به سال گذشته بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ درصد افزایش قیمت داشتهاند. در مراسمی که هزاران پرس غذا توزیع میشود، همین افزایش جزئی در قیمت هر ظرف میتواند میلیونها تومان به هزینه نهایی اضافه کند.
گرمای تابستان و ضرورت رعایت بهداشت
محرم امسال در فصل گرم سال برگزار میشود و همین موضوع اهمیت رعایت اصول بهداشتی را بیشتر کرده است. نگهداری طولانی مواد غذایی یا فاصله زیاد میان زمان پخت و توزیع میتواند خطر فساد غذا را افزایش دهد.
کارشناسان توصیه میکنند غذای نذری تا حد امکان نزدیک به زمان توزیع آماده شود و در شرایط استاندارد نگهداری شود تا سلامت مصرفکنندگان به خطر نیفتد.
کیفیت مهمتر از تعداد
افزایش هزینه غذای نذری محرم برخی برگزارکنندگان را به کاهش کیفیت مواد اولیه وسوسه میکند، اما کارشناسان صنعت غذا چنین رویکردی را اشتباه میدانند.
به گفته آنها، استفاده از گوشت تازه، برنج مناسب، روغن باکیفیت و ادویه تازه نهتنها کیفیت غذا را حفظ میکند بلکه احترام به سنت نذر و سلامت مصرفکنندگان را نیز تضمین میکند.
نذر در روزگار گرانی
با وجود افزایش هزینهها، سنت نذر همچنان یکی از مهمترین نمادهای همبستگی اجتماعی در ایران باقی مانده است. بسیاری از هیئتها تلاش میکنند با خرید عمده، مدیریت بهتر منابع و مشارکت خیرین، این سنت را همچنان زنده نگه دارند.
در روزگاری که قیمت یک پرس غذای نذری در برخی موارد به چند صد هزار تومان رسیده، روشن ماندن دیگهای محرم بیش از هر زمان دیگری به همکاری مردم و مدیریت دقیق هزینهها وابسته است.
