چرا برخی فروشگاهها فعلاً کالابرگ را قبول نمیکنند؟
با وجود فعال شدن اعتبار خانوارها، برخی فروشگاهها به دلیل تأخیر در تسویه مطالبات، فعلاً کالابرگ را قبول نمیکنند؛ جزئیات ماجرا را بخوانید.
فعلاً کالابرگ قبول نمیشود؛ جملهای که این روزها از زبان برخی فروشندگان در سوپرمارکتها، مرغفروشیها و فروشگاههای پروتئینی بیشتر شنیده میشود. در حالی که اعتبار کالابرگ خانوارها برای خرید کالاهای اساسی فعال شده، شماری از فروشگاهها میگویند پول خریدهای انجامشده با تأخیر به حسابشان واریز شده یا هنوز تسویه نشده است.
همین موضوع باعث شده بخشی از شبکه فروش، موقتاً از پذیرش کالابرگ خودداری کند؛ مسئلهای که میتواند اجرای یکی از مهمترین برنامههای حمایتی دولت را با چالش جدی روبهرو کند.
مرحله جدید پرداخت کالابرگ در تیرماه انجام شده و خانوارهای مشمول میتوانند از اعتبار خود برای خرید اقلام ضروری مانند مرغ، تخممرغ، گوشت، لبنیات، برنج، روغن و حبوبات استفاده کنند. با این حال، همزمان با فعال شدن اعتبار خانوارها، گزارشها نشان میدهد مشکل اصلی در سمت فروشگاهها شکل گرفته؛ جایی که کالا تحویل داده شده اما تسویه مطالبات به موقع انجام نشده است.
چرا برخی فروشگاهها کالابرگ را قبول نمیکنند؟
بررسیها نشان میدهد تعدادی از فروشگاههای خصوصی، بهویژه در تهران، در روزهای اخیر پذیرش کالابرگ را متوقف کردهاند. دلیل اصلی این تصمیم، تأخیر در واریز مطالبات فروشگاهها عنوان شده است. فروشندگانی که طی روزهای گذشته با کالابرگ به مشتریان کالا فروختهاند، میگویند هنوز پول این تراکنشها را دریافت نکردهاند و ادامه این وضعیت، توان مالی آنها را تحت فشار قرار داده است.
در واقع، مشکل از جایی آغاز میشود که فروشگاه باید کالا را نقدی یا با فاصله زمانی کوتاه از تأمینکننده تهیه کند، اما پول فروش کالابرگی خود را با تأخیر چندروزه یا حتی چند هفتهای تحویل بگیرد. همین فاصله زمانی، برای واحدهای کوچک صنفی به یک بحران نقدینگی تبدیل شده است.
تأخیر در تسویه حساب فروشگاهها چقدر است؟
طبق اظهارات یک منبع آگاه در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، حدود ۱۵ تا ۱۶ روز است که تسویه حساب با برخی فروشگاههای طرف قرارداد انجام نشده است. این در حالی است که در دستورالعملهای اولیه طرح کالابرگ، زمان تسویه با فروشندگان حداکثر ۷۲ ساعت اعلام شده بود.
گزارشهای ماههای گذشته نیز نشان میداد تسویهها معمولاً در بازه یک تا دو روز انجام میشد. اما اکنون این روال تغییر کرده و همین تأخیر، پذیرش کالابرگ در برخی فروشگاهها را متوقف کرده است. به بیان ساده، فروشگاهی که هر روز کالابرگ قبول کرده، حالا با چندین ردیف طلب پرداختنشده مواجه است.
دلیل تأخیر در پرداخت پول کالابرگ چیست؟
بر اساس اطلاعات منتشرشده، علت اصلی این تأخیر به تأمین نشدن منابع مالی از سوی بانک مرکزی بازمیگردد. منابع باید ابتدا در اختیار وزارت رفاه قرار گیرد و سپس به مجموعه مجری طرح منتقل شود تا میان فروشگاههای طلبکار توزیع شود. بنابراین، مشکل فعلی بیشتر از آنکه فنی باشد، به کمبود یا تأخیر در تخصیص منابع مربوط است.
این موضوع نشان میدهد اگرچه اعتبار کالابرگ برای خانوارها فعال شده، اما بدون تأمین بهموقع منابع، زنجیره پرداخت به فروشگاهها دچار اختلال میشود. نتیجه این اختلال نیز همان چیزی است که مردم پشت صندوقها میشنوند: فعلاً کالابرگ قبول نمیشود.
فشار اصلی روی دوش فروشگاههای کوچک
اگرچه فروشگاههای زنجیرهای نیز از این تأخیر بینصیب نماندهاند، اما فشار واقعی بیشتر بر واحدهای کوچک و محلی وارد شده است. این فروشگاهها سرمایه در گردش محدودی دارند و نمیتوانند برای مدت طولانی منتظر وصول مطالبات خود بمانند.
برای مثال، یک مرغفروشی یا سوپرمارکت محلی باید برای تأمین دوباره کالا، با فروشنده عمده یا توزیعکننده تسویه کند. وقتی پول فروش کالابرگی دیر پرداخت میشود، فروشگاه ناچار است از سرمایه شخصی خود هزینه کند یا بخشی از فروش را متوقف سازد. در چنین شرایطی، طبیعی است که برخی فروشندگان ترجیح دهند تا زمان تسویه مطالبات، کالابرگ را نپذیرند.
آیا فروشگاهها هزینه اجرای کالابرگ را میپردازند؟
در عمل، وقتی فروشگاه کالا را امروز تحویل میدهد اما پول آن را دو هفته بعد دریافت میکند، بخشی از بار مالی اجرای سیاست حمایتی دولت بر دوش او میافتد. این وضعیت برای فروشگاههایی که حاشیه سود محدودی دارند، بسیار سنگین است.
از سوی دیگر، فروشنده ممکن است کالایی را با قیمت روزهای قبل فروخته باشد اما هنگام جایگزینی موجودی، ناچار شود همان کالا را با قیمت بالاتری تهیه کند. بنابراین، تأخیر در تسویه فقط یک مشکل اداری نیست؛ بلکه مستقیماً به کاهش سود، کمبود نقدینگی و حتی افت تمایل فروشگاهها به پذیرش کالابرگ منجر میشود.
افزایش اعتبار کالابرگ بدون حل این مشکل چه تبعاتی دارد؟
در شرایطی که بحث افزایش اعتبار کالابرگ برای دهکهای پایین مطرح شده، کارشناسان هشدار میدهند که بدون حل مشکل تسویه، این اقدام میتواند شکاف میان فروش ثبتشده و پول دریافتی فروشگاهها را بیشتر کند. اگر اعتبار کالابرگ افزایش یابد اما منابع آن بهموقع تأمین نشود، فشار مضاعفی به شبکه توزیع وارد خواهد شد.
نخستین نشانه این وضعیت نیز هماکنون در برخی محلهها دیده میشود؛ فروشگاهی که روی کاغذ همچنان طرف قرارداد طرح کالابرگ است، اما در عمل به مشتری اعلام میکند که فعلاً کالابرگ قبول نمیشود. ادامه این روند، هم اعتماد مردم را کاهش میدهد و هم کارایی سیاست حمایتی دولت را زیر سؤال میبرد.
جمعبندی
قبول نشدن کالابرگ در فروشگاهها، بیش از آنکه ناشی از بیمیلی فروشندگان باشد، نتیجه مستقیم تأخیر در تسویه مطالبات آنهاست. تا زمانی که منابع مالی طرح بهموقع تأمین و پرداخت نشود، احتمال افزایش تعداد فروشگاههایی که کالابرگ را موقتاً نمیپذیرند، وجود دارد. اگر هدف از این طرح، حمایت مؤثر از معیشت خانوارهاست، پایداری آن تنها با پرداخت منظم و سریع مطالبات فروشگاهها امکانپذیر خواهد بود./اقتصاد نیوز
